‘Leef alsof God er niet is’

Peter Rollins is een Ierse theoloog, filosoof, auteur, spreker, theatermaker en een prominent figuur binnen de ‘Death of God theology’. Ik volg Peter al enkele jaren en heb een aantal keren met hem kunnen spreken. Zijn ideeën verfrissen en verontrusten me.

Volgens Rollins zijn mensen geneigd te geloven dat er iets buiten henzelf moet zijn dat bevredigt en heelt. In het geval van christenen is het God die daarvoor zal zorgen. Hij zal ons compleet maken en geven wat we nodig hebben. God gaat het allemaal goed maken.

Doodsbang voor het onbekende

Dat heeft een reden volgens Rollins, want mensen houden niet van onzekerheden. Achter de wolken moet de zon schijnen. Morgen moet het wel beter zijn. We zijn doodsbang voor het onbekende. Bang onze status te verliezen, en die overtuiging zit diep. We willen ons heel, compleet en veilig voelen. Wie wil er nu niet succesvol, mooi en geliefd zijn? Dagelijks zijn we bezig met ons imago. Hoe kom je over? Wat zullen ze wel niet van je denken? Je moet wel de indruk geven dat je gelukkig en succesvol bent.

Gebrokenheid durven delen

Met deze overtuiging is volgens Rollins iets mis. We zoeken buiten onszelf naar wat ons gelukkig zal maken. Maar dat wat ons (tijdelijk) vervult is tevens datgene wat ons van de ander verwijdert. We kijken naar elkaars buitenkant en ons imago. Dat wat we willen tonen aan de ander houdt op deze manier stand. Maar we gaan voorbij aan de realiteit van gebrokenheid. Onze enige mogelijkheid tot ware eenheid en samenzijn, is volgens Rollins wanneer we onze gebrokenheid durven delen, en deze ook erkennen bij de ander.

Tot nu toe een behoorlijk lesje sociologie. Rollins beperkt dit echter niet tot de intermenselijke relatie, maar betrekt dit ook op onze omgang met God.

Kruisiging als ultieme vernedering

Rollins noemt de kruisiging van Christus ‘het ultieme moment van verlies van alle identiteit’. Gekruisigd worden was zo’n beetje het ergste wat je kon overkomen. De pijn van een kruisiging is vreselijk. Als gekruisigde hoorde je niet bij de hemel noch bij de aarde. In zijn kruisiging verliest Jezus alle goddelijkheid. Meer mens kon hij niet worden.

Om de kruisiging in je eigen spirituele leven te kunnen ervaren moet je als mens erkennen dat je je verschuilt achter haar zorgvuldig opgebouwde imago.

God is niet wat ons compleet of gelukkig maakt, waarschuwt Rollins.

God leeft in de gebrokenheid

God is in het midden. Hij is onder ons; wanneer je de dorstige water geeft en wanneer je de gevangene bezoekt. God leeft in de gebrokenheid. Niet in ons verlangen om het lijden achter ons te laten. Peter Rollins moedigt aan om te leven alsof God er niet is. Om juist het ultiem mens-zijn te omarmen.

Kerk als crack house

Het christendom wordt telkens opnieuw uitgevonden. Rollins: ‘We zoeken naar nieuwe kerken die ons wel begrijpen, waar we geluk of zingeving vinden. Maar dat maakt de kerk tot een crack house waar je heen gaat voor je snelle fix. Je zult snel een tweede nodig hebben. We zijn verslaafd aan ons goed, heilig en compleet voelen. Maar daarmee raakt de radicale betekenis van de kruisiging verder op de achtergrond’.

Peter Rollins daagt zijn toehoorders uit hier eens goed over na te denken.

Hoe meer geloof een kwestie is van vraag en antwoord, des te meer bewegen we van de kern af. Het kan en zal ons niet permanent bevrijden. Omdat we wegdrijven van wie we echt zijn. Ook al meen je alle antwoorden te hebben, je zult altijd weer gaan twijfelen. Er zal altijd iemand meer gelijk hebben dan jij. Wat dan?

Gebrokenheid erkennen

‘Het leven is klote’. Zo simpel is het volgens Rollins. Maar het goede nieuws is: wanneer je de moeite van je bestaan kunt erkennen, er om kunt rouwen en het durft te delen, dan zal dit je pijn verlichten. Daarin kunnen en moeten we elkaar helpen. Daar ligt onze gemeenschap. In de wetenschap dat we allemaal gebroken mensen zijn. Dit daadwerkelijk te erkennen zonder je beter dan de ander te voelen. Want God is daar waar we elkaar omarmen, elkaars gebrokenheid erkennen en waar we elkaar oprecht liefhebben.

Foto: peterrollins.net