Respect: middel tegen ontmenselijking!

Als Imon drie jaar is wordt zijn vader vermoord en zijn zusje meegenomen. Zijn moeder vlucht met de kleine Imon naar Bangladesh. Ze belanden in een vluchtelingenkamp, maar daar moeten ze weg. Moeder vindt vervolgens werk als migrant in de huishouding maar ze sterft als Imon 14 jaar is. Vanaf dat moment staat Imon er alleen voor.
Hij weet zichzelf te redden en rond zijn twintigste koopt hij een plek op een boot en arriveert weken later in Nederland. In Nederland wordt geconstateerd dat zijn papieren niet kloppen. Daarom belandt hij op straat.

Imon wordt ziek, en heeft een heel hoge bloeddruk. En als je hem ziet, dan zie je een jongen die geen vertrouwen heeft, die een muur om zich heen heeft gebouwd. Niet zo gek als je naar zijn verhaal kijkt. Ik ken hem van de rechtszittingen om onderdak tegen de gemeente Amsterdam. Imon woont  in het Vluchtgebouw en hoort bij de zogeheten ‘Wij zijn hier groep’. Hij zat 8 maanden in vreemdelingenbewaring, en daarna stond hij op straat. “Ga maar terug”, zeiden ze, maar waarheen?

Ik heb hem uitgenodigd voor onze internationale consultatie over stateloosheid, waar onder andere ingegaan werd op de situatie van staatloze Rohingya’s. Imon Khan was het levende voorbeeld. Dr. Salima Rachman uit Bangladesh sprak daar met Imon, en langzaam ontdooide hij. Zijn muts ging af, later ging zijn jas uit en er verscheen een vonkje in zijn ogen. We spraken af dat we zullen proberen om zijn zaak te onderbouwen.

Later in het Global Forum over Stateloosheid in het Vredespaleis ging het weer over de staatloze Rohingya’s. Kennelijk is de situatie van Imon een veel voorkomende situatie. Hoezo wordt zijn situatie dan door de Nederlandse overheid ontkend? Hoezo zat hij in de gevangenis en werd hij daarna op straat gezet, met de boodschap: “Ga weg!”? Er is nota bene een portret van Imon gemaakt over staatlozen in Nederland. Iedereen weet dat hij staatloos is, behalve onze overheidsdiensten. Wat dat met zich mee brengt werd wel duidelijk uit hetgeen hij zei toen ik hem op de trein zette na de consultatie. Zijn gezicht was open, keek mij lachend  aan en zei: “Voor het eerst sinds drie jaar werd ik de hele dag met respect behandeld en kan ik weer mens zijn! Dankjewel”.

Mooi maar ook diep droevig, want met respectloosheid ontmenselijk je mensen. Dat gebeurt als je ze in de vreemdelingenbewaring zet of als je ze op straat zet en zegt: “Zoek het maar uit”. Het begint met respect. Ook in overheidsbeleid zou dat moeten en kan dat ook. Ik wil daar voor op blijven komen, steeds weer!

Beeld: Magdalena Roeseler