Lachen is gezond, met name voor je omgeving

Fundamentalisme (inclusief moralisme) verschijnt waar mensen het vermogen verliezen de dingen te relativeren met een goede grap. Zeker, de relativisten ontbreekt het aan ernst, maar terecht is niet de ernst maar de vreugde voor de chassidische joden de hoogste deugd. Niet kunnen relativeren is verstikkender en gevaarlijker dan twijfelen aan ieder fundament. Het laatste kan men immers nog compenseren met geloof, hoop en liefde. Het eerste kan slechts leiden tot veroordeling en onbegrip.

Even gevaarlijk als de vreugdeloosheid is de vermeende zondeloosheid. Israël ben Eliëzer, de vader van het chassidisme, zei eens tegen een prediker die zijn gehoor immer vermanend toesprak: “Wat kun jij nu verstand van vermanen hebben? Zelf heb je in al je dagen de zonde niet gekend, en met mensen heb je geen omvang, dat je zou kunnen weten wat zondigen is.”

Op een ander moment zei Israël ben Eliëzer: “Het is bekend dat niemand een zonde begaat of de geest der dwaasheid is in hem gevaren. Maar wat doet de wijze, als er een dwaas bij hem komt? Hij lacht over al diens dwaasheden en terwijl hij lacht, vaart er een adem van mildheid over de wereld, de strengheid smelt weg en wat zwaar drukte, wordt licht.”

Ziedaar, de zonde die tot vreugde leidt en de vreugde die te sterk is voor welk fundamentalisme dan ook.

Beeld: Lotus Carroll