Worstelen met vergeving

Vergeving is een thema dat me al lange tijd bezig houdt. Door de vele gesprekken met mensen en ook door het leed dat ik om me heen zie en hoor, heb ik er moeite mee.

Hardheid

Een paar jaar geleden liep ik samen met een Hindoestaanse vrouw een zogenaamde zinroute door Utrecht. We moesten een gesprek met elkaar aanknopen rond het thema vergeving dat op een kaartje stond dat ik mee had gekregen voor onderweg. Ik baalde ervan dat ik net dát thema had gekregen. Er waren toch veel leukere thema’s om over te praten? Ik zei tegen haar dat ik in mijzelf een stuk hardheid en onverzettelijkheid tegenkwam als ik er over nadacht. Niet alles kan vergeven worden. Zij was even stil en zei toen: ‘Je moet gewoon nog wat ouder worden, dan gaat dat vanzelf beter’. Ik wachtte een paar jaar maar veel verder kwam ik niet.

Mpho Tutu

Toen bezocht ik op een dag een festival waar Mpho, de dochter van Tutu, sprak. Ik besloot naar haar lezingen te gaan en luisterde drie keer naar haar verhaal. Het eerste wat me opviel was dat ze zei dat vergeven een ‘weg’ was. Het is een proces dat bestaat uit een aantal stappen. De tijd bepaalt de vergever, niet degene die vergeving ontvangt. Ik merkte bij haar een diepe betrokkenheid op slachtoffers van geweld.

Het tweede wat me opviel was dat ze zei dat vergeving in de eerste plaats de vergever bevrijdt. Van de knellende band die je hebt met de dader. Na een proces van vergeving kun je ervoor kiezen om de relatie te herstellen, maar je kunt hem ook loslaten. Tenslotte zei ze dat als je het kan, het goed is om de dader onder ogen te komen en te vertellen wat hij of zij je heeft aangedaan. In ieder geval moet het verhaal gehoord en verteld worden. Het verhaal moet recht gedaan worden. Als dat rechtstreeks niet mogelijk is, dan kan een derde ook de getuige zijn. Voor mij waren deze drie inzichten voldoende om het boek van vergeving aan te schaffen.

Vergeving vragen

Ik heb het inmiddels gelezen en het heeft me geraakt. Het boek gaat niet alleen over vergeving schenken, maar ook over vergeving vragen. Met name het laatste deel zette me stil. Ik besefte dat ik zo snel klaar sta met mijn oordeel, en dat ik tegelijkertijd hoop dat mensen mij mijn misstappen vergeven. In die houding klopt iets niet. Hoe ik dat op moet lossen weet ik niet, want alles schreeuwt in mij als ik hoor welk onrecht soms zelfs baby’s aangedaan wordt. Dan denk ik weer dat iedereen zo’n baby is geweest en dat iedereen zelf onrecht aangedaan is in zijn leven. En dat die onrecht altijd maar weer doorgegeven wordt. Dat is geen excuus voor wat er is gedaan.

“Er is niets dat niet vergeven kan worden en niemand die geen vergeving verdient”, staat in het boek van Mpho en Desmond Tutu. Voor mij een klein hoopvol boek dat ik las terwijl de terreur in de wereld op me af kwam. Ik hoop dat het me de wijsheid zal geven die ik nodig heb de komende jaren.

Desmond Tutu nodigt je in onderstaande video uit om mee te doen aan de Tutu Global Forgiveness Challenge. Meer informatie op www.forgivenesschallenge.com.