Gods bestaan eindelijk definitief bewezen! #Godsdebat

A + B = X / Y kwadraat minus ^3… en dus bestaat God. Bestaan dat soort redeneringen nog? Jazeker, en volgens Emanuel Rutten en Jeroen de Ridder, twee VU-wetenschappers, zijn argumenten voor Gods bestaan actueel en springlevend.

ForumC besloot hen uit te nodigen voor een debat in de Rode Hoed. Het debat vond gisteravond plaats, en net als meer tweeps en bloggers zat ik in de zaal om u verslag te doen.

De deelnemers

  1. Emanuel Rutten was als TU Delft-student allang niet meer bezig met het thema ‘God’. Totdat hij Augustinus in handen kreeg en geïnteresseerd raakte. Zijn bekering bleef altijd een grote rationele dimensie hebben en dat maakt hem nu tot een bevlogen apologeet.
  2. Franca Treur groeide op in een streng gereformeerd milieu en ervoer haar ontworsteling aan God als een bevrijding. De God van haar opvoeding bevrijdde haar niet – zij moest van hem bevrijd worden. Nu leeft zij nog wel met religieuze voelsprieten maar zonder ingekleurd Godsbeeld.
  3. Jeroen de Ridder heeft naar eigen zeggen nooit een serieuze geloofscrisis beleefd. Het geloof is hem met de paplepel ingegoten. Als wijsgeer bracht dat hem op een gegeven moment op het punt dat hij de argumenten maar eens op boek ging stellen.
  4. Huub Oosterhuis werd opgeleid tot Rooms-Katholiek priester maar verliet deze kerk om een God te dienen die hij Bevrijder noemt en enigszins tegenover de Boeman uit zijn jeugd stelt. Als SP-lid benadrukt Oosterhuis sterk het sociaal-ethische aspect van het joods-christelijk geloof.

Het debat

Rutten en de Ridder zitten goed in hun stof. Dat mag ook wel, als je zojuist een filosofisch boek hebt gepubliceerd. Maar het maakt dat zij de voor de hand liggende tegenwerpingen van hun gesprekspartners gemakkelijk pareren. Met haast uit het hoofd opgedreunde antwoorden en counter-voorbeelden.

Treur en Oosterhuis gaan daar beiden op hun eigen manier mee om. Franca Treur zoekt naar de achterliggende motivaties van de schrijver: ‘Is er een argument denkbaar dat jullie van Gods bestaan af zou kunnen brengen?’ en: ‘Is het niet wat laf om argumenten bij je eigen geloof te zoeken in plaats van andersom?’ Helemaal bevredigen doet het antwoord van Rutten niet, maar met zijn indrukwekkende en enthousiaste retoriek komt hij steeds goed weg.

De vraag naar Gods bestaan is niet relevant

Huub Oosterhuis pakt het anders aan: die zet waar hij maar kan zijn eigen verhaal tegenover het rationele taalgebied van de filosofen. “Natuurlijk bestaat er minstens een god – je ziet hem overal, hij is oppermachtig en alomtegenwoordig en zijn naam is Mammon, geldzucht”.

Het kenmerkt de benadering van Oosterhuis, die zichtbaar afkeer voelt voor de rationele Godsbewijzers en nadrukkelijk geen verbinding zoekt met hen. Voor Oosterhuis is het al dan niet ‘bestaan’ van God volstrekt irrelevant. Voor hem gaat het erom wat de God in wie je gelooft voor je betekent. Wat hij jou laat doen.

God heeft overleefd

Zo vonden de twee wijsgeren Franca Treur tegenover zich, die goed ingelezen het persoonlijke gesprek zocht, en Huub Oosterhuis, die het taalspel wilde tackelen en over het echte leven wilde spreken. Maar geen van beiden was filosofisch onderlegd of geïnteresseerd genoeg om het technische debat aan te gaan.

Voor mij was de benadering van Oosterhuis en Treur vele malen interessanter dan de benadering van de rationele filosofen. Maar via het simpele ‘dat is ook belangrijk, maar daar gaat dit boek niet over’ konden de heren elke kritiek pareren, en technisch inhoudelijk troffen zij geen gelijkwaardige opponent.

God heeft het overleefd, dus. Maar volgende keer zie ik liever een atheïstische filosoof tegenover Rutten. Of luister ik naar het levensverhaal van Franca Treur. Of naar een monoloog van Huub Oosterhuis – liefst van minstens een uur lang, want wat komt er een goud uit de mond van deze oude wijze.

Foto: Rich Watts