‘Geloven maakt van mensen potentiële monsters’

Ik ben al een tijdje een groot fan van de serie Game of Thrones, een verhaal waarin goed handelen bijna garant staat voor tegenslag. In Westeros, het koninkrijk waar het allemaal om draait, wordt macht gegenereerd door het spel om de troon zo uitgekiend mogelijk te spelen. En ja, ook godsdienst speelt een grote rol. Deze week was er weer een nieuwe aflevering (episode 9, seizoen 5): heerlijk een uurtje smullen van vunzige politieke spelletjes, nobele daden en vuurspuwende draken. En een vader die in het spel zijn eigen dochter aan the Lord of Light offert.

Eigen zoon offeren
Ik moest meteen denken aan het verhaal van Abraham uit het Bijbelse Oude Testament. Abraham moet in Genesis 22 ook zijn eigen zoon offeren en denkt God daarmee een dienst te bewijzen. Stel dat hij niet zou zijn teruggefloten door de engel van de God, dan zou hij mooi zijn eigen zoon hebben vermoord. Laat het even tot je doordringen: hij was echt in staat zijn eigen zoon te vermoorden. In de kerk wordt er dan gezegd: ‘Tjonge, die Abraham, hij had echt alles voor God over. Wij moeten ook alles voor God over hebben. Echt een voorbeeld, die Abraham!’

Rijkelijk zegenen
De afloop van het verhaal lijkt die uitleg ook te ondersteunen. De engel van God zegt namelijk na het bijna-offer: Omdat je dit hebt gedaan, omdat je mij je zoon, je enige, niet hebt onthouden, zal ik je rijkelijk zegenen en je zo veel nakomelingen geven als er sterren aan de hemel zijn en zandkorrels op het strand langs de zee, en je nakomelingen zullen de steden van hun vijanden in bezit krijgen. En alle volken op aarde zullen wensen zo gezegend te worden als jouw nakomelingen. Want jij hebt naar mij geluisterd.

Potentiële monsters 
Dus omdat Abraham zijn zoon voor God wilde vermoorden, wordt hij gezegend? Wat afgrijselijk! Waarom wordt hij hier niet voor gestraft? Het geloven in een hogere macht lijkt hier wel de basis voor immoreel handelen. Geloof is daar sowieso een vruchtbare bodem voor. Je kunt alle daden namelijk altijd goedpraten onder het mom van het ‘hogere doel’. Alles wat God gebiedt, is goed, wat het ook is. Als God het offeren van baby’s zou gebieden, zou het daarom goed zijn. Die opvatting over geloof kan van mensen potentiële monsters maken.

Niet meer geloven
Wat nu? Niet meer geloven? Dat lijkt me te simpel en kan volgens mij überhaupt niet. Onder ieders masker zit wel iets  wat niet te bewijzen valt, maar waar wel op vertrouwd wordt. Weet je, geloven is prachtig; zelf geloof ik ook verbazingwekkend stellig in God. Het vormt voor mij de basis om iedereen als gelijke te zien en ik probeer daar zoveel mogelijk naar te handelen. Gelukkig wordt immoreel handelen door God juist afgekeurd, daar ligt het probleem niet. Volgens mij zit het probleem meer in de mens zelf. Zodra mensen een religie, God of een ideologie voor hun karretje spannen in het spel om de macht of eigen gelijk, wordt het buitengewoon eng.

Immoreel geloof
Gelukkig zijn er de sceptici. Zij zijn het die ons leren om altijd kritisch te blijven kijken naar wat we geloven, die ons leren om onze waarheidsclaims te betwijfelen. Zij houden ons scherp! Vanwege hen zullen we tot het einde tijd onze keuzes en manieren moeten blijven verantwoorden. Altijd zullen we moeten blijven reflecteren op de valkuilen die geloven met zich meebrengt vanwege onze kritische medemensen. Waarom dan vaak die aversie voor mensen met kritiek? Zonde! Zij laten ons juist wie we zijn, zij leren ons het kind van het badwater te onderscheiden en kunnen ons bewaren voor het uit de bocht vliegen. Laten we sceptici in het vervolg omarmen en bedanken, ook als het soms pijn doet. Door hen worden we behoed voor een immoreel geloof.

 

Beeld: HBO – Game of Thrones