Waarom ik mislukt ben als superheld

Ik weet nog goed hoe fanatiek ik vroeger een superheld wilde zijn. Dat schreef ik natuurlijk niet in die vriendenboekjes onder Wat wil je later worden?, want het moest een geheim blijven. Maar thuis verkleedde ik me als Peter Pan, Asterix, Popeye of Superman. Ik had mezelf verdienstelijk leren vliegen en ben op iets latere leeftijd een periode ninja geweest. Ik dagdroomde hoe ik klasgenoten (met name meisjes) net op tijd wist te redden uit brandende auto’s en genadeloos afrekende met nare pestkoppen. Ik was, in mijn eigen wereldje, een succesvolle vigilante op de basisschool.

In pyjama door de woonwijk
Toen ik eigenlijk te oud werd om nog in die armoedige maar fantasierijke outfits met zelfgemaakte wapens door de achtertuin te rennen en mijn ouders het geen prettig idee meer vonden dat ik ’s avonds in een zwarte pyjama als ninja door de woonwijk kroop, mocht ik gelukkig op een vechtsport. Zo kon ik mijn ambitie als bestrijder van onrecht op straat concreter vormgeven.

Natuurlijk heb ik die technieken nooit serieus ingezet. Ik was best een bange jongen en het was verboden de potentieel dodelijke skills die we leerden op straat te gebruiken. Bovendien was ik opgevoed met het principe dat je geen kwaad met kwaad mocht vergelden en, als het uit de hand liep, je ook om een tik tegen je andere wang moest vragen. Waarschijnlijk hadden mijn ouders nog het liefst gezien dat ik mijn houten zwaarden omzaagde tot harken en schoffels.

Onrecht bestrijden op de manier van superhelden zat er voor mij niet in en daar baal ik nog steeds van. Daarom kijk ik graag naar films en series waarin de hoofdrolspeler er in zijn of haar vrije tijd op uit trekt om bad guys uit te schakelen.

De held is ook niet heilig
Als we iets kunnen leren van gemaskerde helden is het wel dat er een hellend vlak is van onrecht bestrijden naar wraak nemen. Vroeger of later wordt het persoonlijk en loopt een toch al vrij gewelddadig rechtvaardigheidsgevoel uit in blinde woede, verkeerde beslissingen en wraakacties, ten koste van geliefden, met een hoop collateral damage.

In de van harte aanbevolen serie Marvel’s Daredevil worstelt Matt, overdag een blinde advocaat, met zijn dubbelleven als superheld in de late uren. Zijn aartsvijand is een totale lul, vertoont monsterlijk gedrag, maar wordt ook kundig neergezet als mens. Weliswaar een zeer gecompliceerd en getroebleerd mens met een heftig verleden en een gebrekkig gevoel voor gerechtigheid, maar de boodschap is helder: er zit een potentieel monster in ons allemaal. Woedende wraakgevoelens vernauwen je blikveld zodanig dat de held evengoed in staat is tot het kwaad als de slechterik. De slechterik die ooit ook goede bedoelingen had. Macht en tunnelvisie corrumperen ook welwillende activisten. Of, nog veel mooier verwoord door Father Lantom, de katholieke priester die Matt zo nu en dan bezoekt:

‘Another man’s evil does not make you good. Men have used the atrocities of their enemies to justify their own throughout history. So the question you have to ask yourself is: Are you struggling with the fact that you don’t want to kill this man, but have to? Or that you don’t have to kill him, but want to?’

Daarom ben ik ergens toch wel blij dat mijn carrière anders is gelopen dan ik als kind voor ogen had. Ik heb al moeite genoeg om online niet voor eigen rechter te spelen en me in te houden als iemand aan de digitale schandpaal wordt genageld. Hoewel het altijd eventjes goed voelt, geloof ik niet dat de wereld een mooiere plek wordt wanneer we het recht in eigen handen nemen en haat met haat beantwoorden.

Dat soort wraak wordt een levend mechanisme dat we, eenmaal in gang gezet, zelf niet meer in de hand hebben. We kunnen wel hard roepen om onze eigen vorm van gerechtigheid, maar in de praktijk schiet ons inzicht meestal gruwelijk tekort. We vangen een flard van onrecht op, maar voor we het weten zijn de gevolgen van de corrigerende tik veel heftiger dan het onrecht waartegen je ten strijde dacht te trekken.

Laat het wraken aan mij over
Natuurlijk hoop ik ook dat het tuig van deze aarde zijn verdiende loon krijgt, maar hoe vaker ik het zie misgaan en ogenschijnlijk recht in onrecht zie veranderen, hoe beter ik begrijp dat God zegt: ‘Jongens, houden jullie je even stil en laat dat wraken maar aan mij over.’

Hopelijk vergeeft Hij me genadig dat ik in mijn dromen nog af en toe als ninja over de daken sluip om het aantal monsters in deze wereld terug te brengen tot een minimum. Want het vlees is er te zwak voor, maar de geest wil kennelijk nog steeds de held uithangen.

Foto: ©AP Photographie – www.ap-photographie.fr