Mag dat orgel blijven, please!

Bij mijn opa en oma thuis stond vroeger een elektronisch orgel. Ik hoopte altijd dat ik ’m zou erven. Niet dat ik er ruimte voor had of heb, maar het was een fantastisch ding, ondanks dat ‘ie elektronisch was. Als we met onze korte armpjes zoveel mogelijk toetsen indrukten terwijl het instrument op vol volume stond, kwam er onwijs veel herrie uit. Ik vond dat prachtig.

Hele noten
Dat erven is niet gelukt. Het orgel verdween stilletjes. Toen het orgel uiteindelijk uit het huis verdween, speelde mijn opa allang niet meer. Hij was al een tijdje dement. Bijna 50 jaar was hij organist in de gereformeerd-vrijgemaakte kerk in Kadoelen, in de buurt van Zwolle. Toen dat vanwege zijn ouderdom niet zo makkelijk meer ging, speelde mijn opa in de kerk om de hoek. Een Gereformeerde Gemeente waar ze nog hele noten zongen. Dat ging op zijn bijna tachtigste net wat soepeler.

Opa’s cd
Tegen het einde van zijn leven had hij nog één wens: spelen op het orgel in de vrijgemaakte kerk in Nieuwleusen. Die wens is uitgekomen, mijn opa mocht op het orgel spelen en er zijn opnames gemaakt. Achteraf gezien best uniek, mijn opa heeft een cd uitgebracht.

Ik vond het toen maar vervelend, mijn zus, broertje, nichtjes en ik wilden spelen, maar we moesten stil zijn. Laat staan dat ik dat orgelspel kon waarderen. Ik groeide op in een vrijgemaakte kerk met gitaar en piano en later een band om de hernieuwde psalmen en later ook opwekking mee te zingen.

Virtuoos intermezzo
Onlangs was ik in dezelfde kerk waar mijn opa destijds zijn cd opnam. De organist speelde een virtuoos intermezzo tijdens psalm 146. Nu heb ik sowieso een zwak voor virtuoze intermezzo’s, maar op dat moment werd ik gegrepen door de schoonheid van het orgelspel. Tijdens de uitloop van de kerk zette de organist Toccata en Fuga van Bach in. Dramatisch, passend bij de preek, maar prachtig. En toen besefte ik iets. Het orgel is helemaal niet overbodig in de kerk. De band en de piano zijn een prachtige aanvulling, maar mag dat orgel alsjeblieft blijven?!

Pompeus en vol passie
Het orgel is voor ons misschien een ouderwets en saai instrument, maar met een goede organist helemaal niet saai en ouderwets. Luister de orgelwerken van Bach (vooral die zijn uitgevoerd door Ton Koopman) eens. Ik herinnerde me de keren dat ik in binnen- en buitenland kerken bezocht waar een orgelrepetitie gaande was, en hoe ik had genoten van het spel. Pompeus, groots en vol passie. En ik dacht aan de keren dat wij in de kerk van mijn ouders werden begeleid door een orgel én piano, tegelijk. Een wisselwerking tussen de twee.

Het orgel klinkt misschien ouderwets, maar een echt orgel kan zoveel moois toevoegen, zeker in een kerk. Zolang er nog een écht orgel staat en er mensen bereid zijn het instrument goed te leren kennen. Een goede organist op het juiste orgel is meer dan de helft van het werk.

Wat mij betreft zijn we nog lang niet van het orgel af. Als kleinkind van m’n opa zeg ik de grote Mozart dus graag na: ‘In mijn ogen en oren het orgel zal altijd de koning onder de instrumenten zijn.’