Wacht maar, karma krijgt je wel te pakken

Vorige week was het wereldnieuws: activistische hackers hebben de gegevens van de 32 miljoen klanten van Ashley Madison publiek gemaakt. Het is de internationale versie van Second Love, een site die actief vreemdgaan faciliteert. Op Twitter wordt er momenteel nog steeds nagejoeld: gerechtigheid, gerechtigheid, gerechtigheid!

Het viel me op dat ook honderden keren het woord ‘karma’ viel. Dat kwam ik voor het eerst tegen als tiener, toen Nike een oude song van mijn jeugdheld John Lennon recyclede voor een reclame:

 

 

‘Instant karma’, vrij vertaald: directe vergelding. Wat je zaait, zul je oogsten. Wat je geeft, krijg je terug. Vooral het hindoeïsme heeft deze gedachte intensief uitgewerkt, deels bovennatuurlijk: je huidige gedrag beïnvloedt nu al het lot van je latere reïncarnaties. Ook in het Westen beseffen we dat ons gedrag ‘intergenerationeel’ werkt: onze keuzes zijn tot over eeuwgrenzen heen voelbaar. In de woorden van Lennon:

Instant Karma’s gonna get you
Gonna knock you right on the head
You better get yourself together
Pretty soon you’re gonna be dead
What in the world you thinking of
Laughing in the face of love
What on earth you tryin’ to do
It’s up to you, yeah you

Toen ik onlangs het Eerste Testament nog eens herlas, besefte ik dat dit couplet een aardige samenvatting ervan vormt. Je vindt de karma-gedachte op bijna elke bladzijde. Je gedrag is nooit gratuit. Het leven zit vol boemerangs. Er is een mechanisme in de geschiedenis dat automatisch ‘uitkeert’. Er gaat hoe dan ook gerechtigheid geschieden.

In de theologie heet dit ook wel ‘Schicksalwirkende Tatsphäre’ (ja echt) maar ‘karma’ lijkt me een prima alternatief. En dat begrijp ik tenminste, ook een voordeel.

Deze boemerangs komen grotendeels uit zichzelf. De schepping werkt gewoon zo. Ze zijn uiteraard niet de belangrijkste kracht in het universum. De natuur is niet de enige rechter. Er zijn ook echte rechters nodig. En de natuur betaalt ook niet je salaris uit. Maar als je het erop gaat letten, valt het inderdaad op: goed doen wérkt verrassend vaak, ook voor jezelf. Maar weinig bad guys worden gelukkig oud. De geniale serie Breaking Bad is daar een zeven-seizoenen-lange illustratie van. Het Eerste Testament gaat over een heel volk breaking bad.

Dat lijkt me een prima manier om al die Bijbelteksten met ‘oordeel’ te lezen. Ze sluiten aan bij onze diep menselijke behoefte naar gerechtigheid. Ze laten zien dat er een natuurlijke neiging tot gerechtigheid is, zoals Martin Luther King jr. zei: ‘The arc of the moral universe is long, but it bends towards justice.’ God laat dit ‘karma’ z’n gang gaan. God levert mensen aan zichzelf over. We vallen niet allereerst in de handen van een ‘toornige God’ – onze eigen handen zijn vaak al streng genoeg. We vellen over onszelf het oordeel al wel. God laat vooral mensen in hun sop gaarkoken, parafraseer ik Paulus maar even. Zie die 37 miljoen van Ashley Madison of een Bill Cosby (zie mijn vorige blog).

Vervang dus een tijdje het woord ‘oordeel’ in de Bijbel door ‘karma’. Opeens worden de teksten een stuk begrijpelijker. De schijnbare willekeur is eraf. Want naar recht verlangen we allemaal – houd maar een gemiddeld dagje ‘trending topics’ bij.

Enne, o ja, beste gebruikers van Second Love: Instant karma’s gonna get you.