Waarom zijn er drie soorten Jezus?

Of ik ‘een islamitische blik op het christendom van nu’ kan geven… Je raadt het al. Ik ben de moslim, jij waarschijnlijk een nieuwsgierige christen. Het is natuurlijk een geweldige strikvraag, want in essentie onmogelijk te beantwoorden. Mijn beleving van de islam is namelijk nooit gelijk aan de beleving van elke andere moslim. Voor de ene moslim ben ik veel te vrijzinnig, voor de andere moslim ben ik weer veel te extreem. Je herkent het vast wel in jouw eigen traditie. Afvalligheid en vrijzinnigheid zijn broeders, in elk geloof. Commentaar geven zal in deze reeks dus vooral een persoonlijke kwestie zijn.

De Ene Vraag
Met deze disclaimer in onze binnenzak, gaan we op reis. Als dan een moslim en een christen bij elkaar komen, in het echt, of in schrijfvorm, dan is de Ene Vraag onvermijdelijk. Het is de vraag der vragen. De Alpha van alle openingen. Namelijk: ‘Wat vinden jullie moslims van Jezus?’ of, sjieker geformuleerd: ‘Wat zegt de islam over Jezus Christus?’. Dat is op zich een mooie vraag, maar spannender is het effect van het antwoord. Er is naast de Ene Vraag ook het Ene Antwoord! De Omega van alle antwoorden. Dat (islamitische) antwoord luidt: ‘Jezus is niet de Zoon van God, en hij is ook niet Een van Drie’. Zo zijn de Ene Vraag en het Ene Antwoord door de eeuwen heen broeders geworden. En zoals in de allerbeste broederrelaties voorkomt: dat gaat een keer mis.

Nieuwe inzichten
Ik heb mijzelf aangeleerd om een Andere Vraag te stellen, of een Afwijkende. Dat levert altijd nieuwe inzichten op. Vergelijk het met een snelweg en de bijbehorende afslagen. Waar de snelweg ons heen leidt is vanaf het begin al duidelijk. Het wordt spannend als we een onverwachte afslag nemen en waarvan we het eindpunt niet kennen. Of vergelijk de dialoog tussen christendom en islam met een boomstam. We houden ons kunstmatig vast aan deze stam en doen alsof we elk een andere waarheid omarmen. Misschien moeten we de stam achter ons laten en gaan zitten op de takken van de boom. Dat leidt tot een andere blik op de wereld, maar het geheel wordt wel heel wiebelig, nietwaar? Bij de verkeerde vraag of het verkeerde antwoord bestaat de kans dat de tak vanwege het gewicht van ons ongemak breekt. Vervolgens tuimelen moslim en christen samen, wederom gebroederlijk, in onderlinge twist naar beneden.

Controversieel figuur
Je begrijpt, de stam is het jodendom. Christendom en islam zijn de loten aan die stam. Het is een feit dat in de relatie tussen islam en christendom vrijwel altijd deze derde partij vergeten wordt. Als we dat goed tot onszelf laten doordringen, ontstaan nieuwe vragen. Dan zien we dat Jezus een controversieel figuur is. Zowel voor joden als voor moslims is de mens, de profeet, de Zoon, de godheid zelve, een bron van twist. Jezus draagt niet alleen de last van het kruis, hij draagt ook het gewicht van de interpretatie van zijn geloofsbroeders met zich mee. Joden zien hem niet als Verlosser. Moslims zien hem niet als incarnatie van God. Mijn hemel.

Mooie Vraag
Een alternatieve vraag die ik in deze moderne tijd heb over het moderne christendom zou dan zijn: ‘Waarom wel hele dikke maatjes met joden, en minder dikke maatjes met moslims?’. Ter geruststelling, deze vraag komt niet voort uit jaloezie, of uit pesterij, het is een geloofsvraag. Noch de joden, noch de moslims onderschrijven immers de moderne interpretatie van Jezus. Om in de christelijke Jezus te geloven moeten christenen er heilig van overtuigd zijn dat moslims én joden ongelijk hebben. Dat zijn mooie Andere en Alternatieve Vragen. Maar uiteindelijk zijn het vragen die helemaal nergens toe leiden. Ze bevatten een verborgen waarheidsclaim. Ze leiden tot uitspraken van wie wel of niet gelijk heeft en leiden daarmee tot een rangschikking van tradities, tot een onderscheid in goede gelovigen en verkeerde gelovigen. Mag het eigenlijk niet zo zijn, dat Jezus al datgeen is wat mensen aan hem toeschrijven? Dat joden, moslims én christenen gelijk hebben? Dat is nu eens een Mooie Vraag.