Waarom ik geen pacifist ben

Er is zoiets als goedkoop pacifisme. Dat is het pacifisme van de overjarige hippies en de blije dominees. De mensen die liever bloemen strooien op IS dan bommen. Die oproepen te praten met IS in plaats van te vechten.

Goedkoop pacifisme snapt niet dat pacifisme levensgevaarlijk is.

Pianospelen te midden van de brokstukken van Syrië is een krachtig gebaar dat harten kan smelten. Hoewel bedoeld voor de slachtoffers, vermoed ik dat het een paar IS-dwazen heeft geraakt. Het is zelfs niet ondenkbaar dat er een IS-dwaas erdoor van zijn stuk is gebracht, en by the grace of God zou zelfs eentje erdoor afvallig kunnen zijn geworden.

Een minachtend tikje
Daarom geloof ik in ‘de linkerwang toekeren‘, dat prachtige advies van Jezus. Als je op de rechterwang geslagen bent, was dat logischerwijs met de achterkant van een hand. Een minachtend tikje dus. Dan de linkerwang toekeren is de ander uitdagen de echte mep te geven. Het is geen slachtofferrol voor jezelf accepteren en daarmee de ander uitnodigen uit zijn daderrol te stappen.

Dat is van een genie die ik keer op keer bij Jezus zie, en die hij ook zelf in de praktijk brengt. Bij zijn arrestatie had hij uitstekend kunnen terugvechten en een opstand kunnen ontketenen in Jeruzalem. Maar hij omhelst zijn verrader, accepteert diens kus, noemt hem zelfs ‘vriend’. Als het toch uit de hand dreigt te lopen, de-escaleert hij de situatie en legt uit: ‘Wie naar het zwaard grijpt, zal door het zwaard omkomen.’

Risico van pacifisme
In deze voorbeelden voel je ook al meteen het immense risico van pacifisme. Als je je linkerwang aanbiedt, kan die echte vuist wel echt komen. En Jezus had kunnen ontsnappen, maar nu loopt zijn pacifisme uit op… zijn marteldood.

Besluiten geen geweld te gebruiken in een of andere situatie, impliceert het risico dat de ander toch zijn zin doorzet en je eraan onderdoor gaat. We leven niet in een wereld waar potloden of bloemen kogels tegenhouden.

Dat is duur pacifisme: de kosten erkennen van een geweldloze opstelling in een gewelddadige wereld.

Ideaal van een immense schoonheid
Dat is een pacifisme waar ik graag voor teken, ook al heb ik wel voor meer getekend waar ik me uiteindelijk niet aan kon houden. Maar het is een ideaal van een immense schoonheid en het leven is te kort om dat soort idealen te laten passeren. Liever falen in een groot ideaal, dan slagen met een laf ideaal.

Veel pacifisme kan zo lief doen, omdat een ander het vuile werk toch wel opknapt. De hippies konden make love not war chanten, omdat hun ouders hun leven hadden gegeven om Hitler te verslaan. Met wiet kun je geen nazi’s uitroken.

Ergens wordt een prijs betaald voor pacifisme. De enige die mag betalen, is de pacifist zelf.

Risico op een offer

Daarom ben ik als gelovige pacifist. In individuele situaties probeer ik de linkerwang toe te keren. Als burger van een land kan ik echter geen pacifist zijn. Dan zou ik namelijk aan anderen vragen ook dat risico op een offer te lopen. En je kunt alleen zelf voor een of andere vorm van martelaarschap kiezen, dat kun je niet aan een ander opleggen.

De goedkope pacifist laat een ander die prijs betalen. De hippies konden fijn hun summer of love vieren omdat er eerder een hongerwinter was geleden. De echte pacifist, dat is die pianospeler in Syrië. De tankman op het Plein van de Hemelse Vrede, die werkelijk overreden had kunnen worden door de colonne tanks en inmiddels ‘verdwenen’ is.

Of Jezus, die ook fijn ver weg in Galilea zijn eigen summer of love had kunnen vieren, maar uiteindelijk de consequenties accepteert van een voldragen liefde.