Jezus is een duikboot

Soms denk ik erover na wat denken is. Dat levert behoorlijk wat kronkels op in mijn hoofd en ik ben er bepaald nog niet uit.
Wat ik wel heb gemerkt, is dat denken als een accordeon werkt. Ik bedoel, je bent bij denken steeds aan het samenvatten: algemene woorden voor complexe patronen vinden. Die samenvattingen pak je dan weer uit: die algemene woorden vul je aan, nuanceer je, kleur je in. In die pulserende activiteit – samenvatten, uitpakken, samenvatten, uitpakken – ontstaat nieuwe kennis.

Dat is bijvoorbeeld wat je doet als je een van die belachelijke psychologische testjes invult en er rolt zo’n lekker eenduidig antwoord uit. Toch levert dat iets op. Heel jouw complexe wezen is tot een paar woorden samengevat, maar dat pak je vervolgens uit: er gaan allerlei verhalen en associaties aan vast plakken, net zo lang tot er weer nuance en complexiteit is – en dan begint het samenvatten weer.

God is aan het vissen

Daarom kan het ook nuttig zijn zo nu en dan eens een motto op je leven te plakken. Een lekker bekkend, ongenuanceerd zinnetje dat zo fijn staat in je Twitterbio.
Hetzelfde probeer ik weleens met de Bijbel. Welke titel zou ik de Bijbel geven? Die extreme vereenvoudiging levert nieuwe kennis op, heb ik gemerkt. ‘God is God’, dat leek me wel eens een aardige titel voor het Oude Testament. En dan voor het Nieuwe Testament: ‘En trouwens: Jezus ook.’

Laatst schoten me twee nieuwe titels te binnen. Het Oude Testament zou kunnen heten: ‘God is aan het vissen.’ God is vanuit zijn hemel – het ‘droge’ zeg maar – bezig mensen bij zich te halen, in een vrij klein gebiedje, vooral Israël. Niet om ons vervolgens op te eten – inderdaad, elke metafoor heeft z’n beperkingen.

God gaat op expeditie

Het Nieuwe Testament zou dan kunnen heten: ‘God heeft een duikboot en zijn naam is Jezus’. Jezus is namelijk God die op expeditie gaat. Hij gaat een nieuwe wereld in, die hij al wel van buiten af kende, maar nog niet van binnen uit: de ervaring er ‘in’ te leven, het zelf te zijn. En God onderneemt een ontdekkingstocht langs alle uithoeken van het menselijke bestaan. Hij ervaart honger, verdriet, vreugde, maar ook de simpelste dingen als: hoe zweet ruikt, hoe je wakker wordt, hoe kippenvel voelt.

In zijn duikboot zakt hij steeds dieper het menselijke bestaan omlaag, totdat hij de diepste wanhoop voelt, totdat hij gemarteld wordt, totdat hij voelt hoe het is om zonder God te zijn – en daar explodeert de logica eventjes – totdat hij sterft.
Met zijn duikboot is God op plekken geweest waar hij nog niet was. Zelfs waar hij niet is – zelfs in de dood. En toen kwam hij terug. Dat vieren we met Pasen.

Dat is de boodschap van de Bijbel: God is overal in geweest en God kwam overal uit.