Een ondogmatische cursus… Moet dat? Kan dat?

Een ondogmatische cursus… Moet dat? Kan dat?

De komende maanden neem ik jullie mee in het ontwikkelen van onze nieuwe cursus Mensen van de weg. Hier een van de vragen waar we mee zitten. Wat denk jij ervan?

De meeste cursussen over het geloof (ik ga lekker geen namen noemen) proberen leerstellingen over te dragen. Bepaalde ideeën over de werkelijkheid: God bestaat, hij is zus en zo, doet dit en dat, enzovoorts.

Dat snap ik ook wel. Veel van hoe we denken gaat over hoe de werkelijkheid in elkaar zit. Dat bepaalt in veel opzichten hoe we kiezen en wie we zijn. In die zin hebben we talloze dogma’s in ons hoofd en werken we die voortdurend bij.

Negatieve bijklank

Dat het woord ‘dogma’ zo’n negatieve bijklank heeft gekregen komt door een specifiek ondersoort: het zeldzame slag dat men weigert door te ontwikkelen. In het Nederlands is het woord ‘dogma’ daarom vooral een sociale daad geworden: als je iemand van ‘dogmatisme’ beschuldigt of ‘dogmatisch’ noemt, bedoel je vooral dat je wilt dat diegene van mening verandert, uiteraard in jouw richting. Het is turbotaal voor: Werk-nou-es-een-keertje-mee-en-denk-wat-meer-zoals-ik!

Vooral in de mond van meerderheden is het een verdachte term. Het lijkt vooral bedoeld om minderheden tot aanpassing te bewegen en de cultuur eenvormiger te maken. In werkelijkheid is waarschijnlijk die meerderheid veel stugger, maar dat valt meerderheden zelf nooit op. Zij zijn het ‘normaal’.

Toch voel ik ook mee in de Nederlandse weerzin tegen ‘dogma’s’, en zelfs zo, dat we als Lazarus serieus gaan proberen een ‘ondogmatische’ cursus over het geloof te ontwikkelen. Ik ben ontzettend benieuwd naar jullie overwegingen, dus mail, tweet, post en reageer maar raak! En ook al bedankt voor de vele ideeën die we al binnenkregen!

Geloof is loyaliteit

De aanleiding voor het ontwikkelen van een nieuwe cursus is vooral dat ik merk dat in de Bijbel nauwelijks over ideeën wordt gediscussieerd. Dat is in de latere kerkgeschiedenis wel anders, maar de Bijbel bestaat voornamelijk uit verhalen van ontmoetingen met God slash Jezus.

Ook het woord ‘geloof’ heeft pas na de Verlichting (als ik het juist kan traceren) de bijklank ‘overtuiging’ gekregen, als in ‘set ideeën over de werkelijkheid’. Op de vraag: ‘Wat geloof je?’, kan sindsdien een antwoord komen als: ‘Dat Jezus de zoon van God is’, enzovoorts. Terwijl het woord dat in de Bijbel meestal met ‘geloof’ wordt vertaald, eerder iets betekent als: loyaliteit, commitment, toewijding. Je gebruikte die term voor hoe een slaaf zich bijvoorbeeld opstelt tegenover zijn heer of überhaupt hoe de extended family zich verhoudt tot de pater (soms mater) familias. Die baas gaf je gunsten (‘genade’) en jij was hem in ruil daarvoor trouw en zette je voor hem in.

Dat is ook een betekenis die ik herken ik het dagelijkse leven nu. We zijn loyaal aan van alles: vrienden, familie, ouders, kinderen, werk, clubs, partijen, overtuigingen, enzovoorts. Een GroenLinkser vindt Jesse Klaver hoe dan ook top en als hij eens wat dommigs zegt, valt dat altijd te verklaren en goed te kletsen, en Geert Wilders is sowieso absurd en als hij eens wat nuttigs zegt, is dat uiteraard een vergissing of cynisch bedoeld of wat dan ook. Degene aan wie we loyaal zijn krijgt veel meer krediet van ons dan degene aan wie we niet loyaal zijn.

Bij wie voel je je thuis?

Het is ongeveer de betekenis als van dat liedje van André Hazes: ‘Zij gelooft in mij…’ Zij gaat helemaal voor me. Zoiets is het Griekse woord voor ‘geloof’ in de Bijbel.

En daar merk je ook meteen aan dat geloven veel meer is dan het aannemen van een set ideeën. Het gaat er ook om bij wie en waar je je thuis en ‘jezelf’ voelt. Welke keuzes je maakt. Wat je prioriteiten zijn. Hoe je je voelt. Wat of wie je vertrouwt. Wat je verwacht en wat je hoopt. Op wie je moppert en wie je toejuicht. Kortom, welke weg je gaat. Vandaar de naam van onze cursus Mensen van de weg.

Verhalen zijn in staat zo’n veelheid aan elementen soepel en natuurlijkerwijs bij elkaar te laten komen. Verhalen zitten daarmee van alle abstracties het dichtst bij het gewone leven en de alledaagse ervaring. Daarom lijkt het me mooi als Lazarus een cursus maakt waarin Bijbelse verhalen centraal staan, en om precies te zijn: verhalen die Jezus en zijn omstanders meemaakten, en waaraan jij je vervolgens kan spiegelen.

Wat denk jij? Klopt het wat ik hier zeg? Mis ik iets? Herken je het?

Reageer hieronder, per mail, tweet of post! En… doe hier mee aan een kort onderzoekje.