Lazarus staat op – Alles wat van waarde is, moet je gegeven worden

Lazarus staat op – Alles wat van waarde is, moet je gegeven worden

Opstaan met Lazarus: Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag. 

 

Denk je dat echt? Zei hij. Dat die god je dan influistert wat handig is om te doen? Het was in de PopUpKerk en ik weet niet meer waar het over ging. Ik antwoordde dat ‘handig’ niet echt het woord was wat ik zocht. Maar dat ik dit wel wist: echt inzicht is iets wat op zijn plek valt, ineens. En dat alles wat echt van waarde is, je gegeven moet worden.

Zoals dat werkt in de liefde. Als het jou niet vrij gegeven wordt, kun je keihard je best doen om te zorgen dat de ander het je gaat geven, maar de vrijheid van de keus van de ander maakt dat het liefde wordt uberhaupt. En dan kun je hoog en laag springen, maar het is er opeens. Of niet. Vraag maar aan de datende medemens hoe beroerd irritant het is. Liefde is zeker een werkwoord: Werkelijk tijd make, de ander zien, samen geschiedenis maken. Zowel in vriendschap als in partnerschap. Maar de ziel van de liefde wordt zichtbaar in de vrije keus van de ander om bij mij te willen zijn, zomaar. Voor ieder mens met de behoefte aan overzicht en controle mateloos irritant.

In Prediker lezen we vandaag het begin van een epos, waarin we kennis maken met een waanzinnig wijze koning met aanleg voor depressie. De man is naarstig op zoek naar vervulling, zingeving, zou je het kunnen noemen. Wijn en vrouwen, hij zwelt er een poosje in en geniet ervan, maar concludeert dat het toch te weinig vervulling biedt. En zijn wijsheid waar hij in uitblinkt, zelfs daarvan weet hij niet of het wel wel ergens toe leidt. En er staat: ‘ zeker, ik zag wel dat wijsheid nuttiger is dan dwaasheid, zoals het licht nuttiger is dan duisternis. Een wijze ziet tenminste wat hij doet, terwijl een dwaas in het duister tast. Maar dit weet ik ook: beiden treft hetzelfde lot. Wat de dwaas treft, treft ook de wijze. Dus waarom ben ik eigenlijk zo uitermate wijs geweest. Ook dat is enkel leegte.’ Denk je het even gevonden te hebben – dat wijs willen zijn de sleutel is, omdat zhet zo boven de aardse beslommeringen verheven is. Maar nee hoor. En terecht. Want ook de wijze wordt van zijn sokken geblazen door zijn scheiding. Geheel buiten zijn macht. Alles geprobeerd, maar de kinderen zitten nu tussen wal en schip en de toekomst is verdomde onzeker. Of de keurige zakenman, hardstikke vroom aan het leven, maar het breekt wel bij de handen af. Wat dan?

Alles van wat van waarde is moet je gegeven worden. Je kunt het vinden, er tegen aan lopen, het licht zien. En als je het dan gevonden en gezien hebt, laat het nooit meer los. Tot die tijd, zoeken, verkennen, openstaan. Dat schrijft de evangelielezing vandaag: het koninkrijk, die nieuwe wereld en het zicht daarop – wat die koning dus ontbeerde – is als een koopman die op zoek was naar mooie parels. Toen hij een uitzonderlijke waardevolle parel vond, besloot hij alles te verkopen wat hij had en die te kopen. Of mals een schat die verborgen lag in een akker. Iemand vond hem, verkocht alles wat hij had en kocht die akker. Je stuit er bijna toevallig op. En als je het hebt gevonden, laat het dan niet meer los. Dat is de schamele wijsheid die de teksten vandaag mee geven. Ik vind het karig. Want waarom kan ik er niet voor werken? Kan ik het niet leren? Goed, die handelaar in parels handelde er al in. Maar toch stuit hij er dan tot zijn verrassing op. De man die in een akker een schat vindt. Het is als bij toeval. Het meisje dat ik trof bij het kampvuur op de verjaardag van een vriend – puur toeval – en nu is ze mijn vrouw en de moeder van mijn kinderen.

Gekke wereld, waarin alles wat van waarde is je gegeven moet worden. Frustrerend ook. Want waar werken we dan zo verrotte hard voor. Waar streven we dan zo verrotte hard naar. Mijn geliefde tekst, die me altijd weer in deed slapen als ik de volgende dag een tentamen, een grote toespraak of een harde deadline had, is deze: ‘hij geeft het zijn geliefden in de slaap.’ Ik kon nog uren doorblokken aan het tentamen in de nacht, maar wist dat de volgende dag tijdens de toets de bouwstenen op zijn plek moesten vallen en dan was het niet de hoeveelheid feitjes maar het inzicht dat telde. En ook dat moet je gegeven worden.

Het is een vreemde gedachte om de week mee te beginnen. Het onthand een beetje als je lekker aan de bak wilt om er alles uit te halen. Want als het lukt om alles er uit te halen, zoals de Prediker, zal het leeg blijken te zijn. Dat wat van waarde is, daar struikel je over of loop je tegenaan als je bezig bent te doen met wat je hand vind om te doen. Het overvalt je, wordt je gegeven, bijna terloops. Zoals een jood tegen per ongeluk tegen een rabbi uit nazareth aan kon lopen, geen toeters, bellen, bazuinen en hollywood, hij kwam niet dineren bij degenen die het hardst de Tora hadden gelezen. Terloops, als bij toeval, voor de mensen die tijdens het werk hun ogen en hun handen hadden opengehouden voor wat dat wat ze enkel gegeven kon worden. En zij zagen het. En voelden zich gered, licht, wijs, zomaar.