Lazarus staat op – Er is geen weg terug

Lazarus staat op – Er is geen weg terug

Opstaan met Lazarus: Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag. 

Er is geen weg terug – PopUpGedachte Woensdag 8 juni 2016

Dat je terugdenkt aan het begin van je relatie en mijmert hoe leuk, spannend, opwindend en gek dat was. Of die losse flirts, toen alles nog mocht en alles nog kon. Dat je terugdenkt aan die tijd thuis – stel dat je het er goed hebt gehad – en hoe warm dat ook eigenlijk was. En rustig. Ik weet niet hoeveel mensen dat hebben. Ik heb het soms nog wel eens als ik in een kerk kom en klassieke liederen meezing. Zit ik daar opeens met tranen in mijn ogen, terwijl de tijd dat ik dit deed echt – echt voorbij is. En halverwege zo’n bijeenkomst weet ik ook echt al wel weer waarom, waarom dit niet mijn habitat meer is. Net als je dat in je ouderlijk huis kunt hebben – even terug is fijn, voor sommigen, maar als je langer blijft, besef je dat die tijd voorbij is.

De wijze koning uit de Prediker, de man met aanleg voor de donkere kant van het leven, schrijft vanochtend ‘alles heeft zijn uur, alle dingen onder de hemel hun tijd. Er is een tijd om te baren en een tijd om te sterven, een tijd om te pla ten en een tijd om te oogsten een tijd om af te breken en tijd om op te bouwen en een tijd om… zo gaat hij nog even voor. Dan: ‘ God heeft alles wat er is een goede plaats in de tijd gegeven en hij heeft de mens inzicht in de tijd gegeven. Toch kan de mens het werk van God niet van begin tot eind doorgronden. – zo… en dan: ‘Ik heb vastgesteld dat er voor de mens niets goeds is weggelegd behalve vrolijk zijn en van het leven genieten – oh hoe heerlijk platgetrapt 21e eeuws klinkt dit, gadverdarre. Wacht, hij gaat verder – want wanneer hij zich aan eten en drinken te goed doet en geniet van al het goede dat hij moeizaam heeft verworven (dat moeizaam verwerven noemde hij eerst nog een vloek) dan is dat een gave van god.’

Er is geen weg terug. Alles heeft zijn tijd. Wat voorbij is, dat is voorbij. En wat er is, dat is je gegeven om het mee te doen. En terugverlangen, terugwillen? Weer even doen alsof het vroeger is, voor de lieve vrede soms, omdat we daarmee hopen dat goede gevoel van toen terug te halen. We doen het, maar het hoeft niet, kan niet, werkt niet.

Paulus schrijft vanochtend in de brief aan de Galaten, dat hij de grote Petrus, flink op zijn nummer moest zetten. Dat ging zo. In het Jodendom heersten strikte wetten over reinheid waardoor ze zich niet konden mengen met niet-Joden. Ze konden niet eens samen eten. Na Jezus wordt de inhoud van dat jodendom opeens universeel toegankelijk en raken de volgelingen ervan overtuigd dat die etnische, rituele wetten voorbij zijn. Dat die tijd voorbij is. Een nieuwe orde. En Petrus eet dan ook met niet-Joden, maar fulmineert Paulus dan: als er Joden op bezoek komen, die nog wel bij de riten leven, dan gaat hij opeens weer keurig apart eten. Dat kan dus niet hè! Die tijd is voorbij! Afgelopen! Uit! Huichelaar! Er is geen weg terug! Ook niet als je bang bent niet begrepen te worden. Ook als het confrontaties oplevert. Je marchandeert met de nieuwe werkelijkheid, nieuw waarheid.

We weten, gaat hij verder, dat het naleven van die regels ons geen goede mensen maakt. Ze waren toen belangrijk, nu is dat voorbij. Die reinheidswetten, die manieren van doen, de vormen van het gezin. Nu ook verantwoordelijkheid nemen, ook als dat confrontaties oplevert met het nest war je uitkomt, Petrus. Leef het dan ook. Er is geen weg terug.

Dat is soms droevig. Als je de vroegere vrienden in een wereld ziet leven die niet meer de jouwe is. Als je terugkomt in dat warme bad van je familie, met zijn verwachtingen en manieren van doen en het je ook niet meer lukt om je aan al die codes te houden. In elk geval niet lang. Dat is treurig. Maar wel waar.

Jezus van Nazareth krijgt in deze tekst het bericht dat zijn voorloper Johannes de doper is vermoord door de heerser die is aangesteld door de Romeinen. Onthoofd. En hij trekt zich terug. Meer niet. Geen verzet, geen boze profetische teksten. Alleen terugtrekken. Er is een tijdperk voorbij. Nu moet hij alleen verder. En op zijn tellen passen. Een nieuwe tijd is aangebroken. Zo gaat het.

Het realisme van vanochtend kan een knoop in de maag leggen. Met jezelf even een vlaag van nostalgie gunnen is waarschijnlijk weinig mis, als we maar weten dat het nostalgie is en het een vlaag laten zijn. Even de pijn voelen. En realiseren dat er geen weg terug is. Ik ben geen kind meer. Waartegen andere mensen konden zeggen wat ik moest doen om een groot te worden, of om het goed te doen. Ik moet het nu zelf weten. Dat is wat klinkt in Paulus tekst vanochtend: ‘ niemand wordt rechtvaardig door de wet na te leven, ik leef niet langer voor de wet maar voor God’. Dat je zelf volwassen God in de ogen kijkt en zegt: ja, ik heb geleerd. Ik heb gezien. Ik heb mijn weg gekozen. Dat is misschien wel dat inzicht in de tijd die we hebben gekregen, zoals de Prediker zegt, en nee, we kunnen het niet van begin tot eind doorgronden. Volgende maand, volgend jaar kan het heel anders zijn. Dat weten we niet. Maar verantwoordelijkheid nemen voor wat we ondertussen wel weten, in het besef dat er geen weg terug is.

Een goede dag. Vandaag. Gisteren is geweest. Pas morgen komt er weer een nieuwe.