Wat maakt jou gelukkig?

Wat maakt jou gelukkig?

Rebecca las alles wat er te lezen was over geluk, ontrafelde de wetenschappelijke ontdekkingen, maar in haar eigen leven zag ze het geluk vertrekken...

‘Wat maakt jou nu gelukkig?’, vraagt de verhalenverteller plotsklaps, midden in zijn verhaal over een man die op zoek gaat naar het geluk. Een viool en accordeon spelen zachtjes op het achtergrond. Ik zit net op een bankje heel gelukkig te wezen te midden van zo’n 50 leuke mensen die met een glas in de hand luisteren naar het verhaal. Die vraag… Ik zit met mijn mond vol tanden. Wat is het nu precies dat me zo’n geluksgevoel geeft? Wat geeft dat gevoel van ‘zo zou het altijd moeten zijn’? Geluk is als een vlinder die even op je hoofd gaat zitten, of een glimlach die iemand je toewerpt – zo vluchtig en zo ongrijpbaar.

Verstoppen achter een stapel geluksboeken

Al een half jaar heb ik me door geluksliteratuur heen gewerkt, ter voorbereiding op deze dag. Vanuit ZIN, een ontmoetingsplek voor zinzoekers, organiseren we een mini-festival over geluk. Een stapel boeken heb ik gelezen en bij de lezing die eerder die middag gaf, kon ik me letterlijk achter de meegenomen stapel verstoppen. Ik vertelde wat Aristoteles zegt over geluk, en wat Jezus erover te melden heeft. Ik citeerde mijn 18-jarige zoon die er zijn filosofiewerkstuk over schreef en verwees naar wetenschappelijk onderbouwde cijfers. Maar zelf was ik op veilige afstand gebleven.

Ik zit daar op dat bankje met een glas wijn in de hand te genieten van het festival. Geluk is dat het lukt, dat mensen elkaar ontmoeten en… En ja, wat precies? Of zit de waarheid in dit citaat van Jacques Prévert:

Ik herkende geluk aan het geluid waarmee het vertrok.

Herken je geluk pas als het tegenzit, aan de afwezigheid ervan? Aan de leegte die het achterlaat?

Gelukkig is de mens die…

Enkele dagen eerder zag ik het geluk nog wegsluipen. Er was iets met een leuke man, die zich niet zo leuk gedroeg. Ik zat op een station, treinen kwamen aan en vertrokken, mensen liepen langs, maar hij kwam niet. Het geluid waarmee het geluk vertrok waren mijn ingehouden snikken.

Toch was het niet lang weg. Een etmaal later besefte ik, dat ik al die uren ook had kunnen vullen met app-gesprekken en telefoontjes. Met vrienden en vriendinnen. Ze waren met mij boos, spraken me toe en tegen, beurden me op en luisterden. Het geluk was niet vertrokken, het was er nog. Om mij heen, in de verbinding met mensen die me steunden en tegenspraken.

10 procent van je geluk wordt bepaald door de omstandigheden, door dat wat je overkomt, zeggen de wetenschappelijke cijfers. Die man die een grote liefde leek, maar die toch ineens vertrokken blijkt. Gezondheid of juist ziekte die je treft. Een noodlottig ongeluk of de hoofdprijs in de loterij. Voor 50 procent wordt je geluk bepaald door je achtergrond en genen; die zorgen voor je talent voor geluk of je gebrek daaraan. Geluk, toeval of God die beschikt… Het is maar hoe je het bekijkt. Maar dan blijft er nog 40 procent over waar je wel invloed op hebt.

De dichter van de eerste psalm wist dat ook. Gelukkig is de mens die de goede weg kiest.

Gelukkig is hij die niet meegaat met wie spot,
met wie onverschillig is,
Gelukkig is zij als ze niet blijft hangen
bij wie negatief is,
of meegaat met wie een ander kwaad doet.
Ze groeien en bloeien, verdorren niet
aan het stromend water van Gods liefde.
(eigen hertaling van psalm 1)

Gelukkig is de mens die anderen opzoekt om naar een wijs verhaal te luisteren, met een glas in de hand. Gelukkig is de mens die anderen om zich heen verzamelt die haar overeind helpen als ze valt.

Jezus zegt het ook zo mooi tegendraads: ‘Gelukkig zijn zij die treuren’. Op de goede weg zijn zij die verlangen naar geluk en dat niet zomaar loslaten. Gelukkig zijn zij die dikke tranen kunnen huilen om wat misgaat. Maar vooral: gelukkig zijn zij die dat niet alleen hoeven te doen.