Angst: een verdoemde raadgever?

Angst: een verdoemde raadgever?

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Angst: een verdoemde raadgever – PopUpGedachte 12 juli 2016

Ik heb nog nooit zo eindeloos achter elkaar gebeden zonder overigens er een greintje rust voor te ontvangen als die nacht in 2015 boven in de bergen. Op 2000 meter hoogte, vlak onder de top, terwijl het onweer vlak boven me bleef cirkelen en enorme hagelstenen op mijn kleine tentje beukten. Toen de bliksem naast me insloeg in een grote electriciteitspaal stond mijn hart stil, even later nam het weer zijn taak op en begon weer te pompen waarop ik ook weer verder brabbelde met een Onze Vader. En in mijn hoofd klonk het steeds: ‘ga naar beneden, pak je spullen, het is hier onveilig. Weg wezen.’ Was kamperen op die hoogte bij onweer gevaarlijk, die raadgevingen waren pas echt het risico. Gewoon blijven liggen rillen tot het licht wordt en blijven ademen.
Er is iets geks met angst. Het is namelijk uiterst terecht vaak. We lezen vanochtend dat de inwoners van de eerste stad van het Beloofde Land doodsbang zijn voor dat volkje Israel wat het land in komt nemen en dat lijkt me uiterst redelijk want de wonderverhalen over dit door de godheid beschermde groepje gaan voor hen uit. Wat doen ze echter met die angst? Proberen de verkenners van dat volkje te doden en de stadspoorten hermetisch sluiten. Maar dat gaat dus juist niet werken. Die strategie is bij voorbaat tot mislukken gedoemd, zoals mijn afdalen van de berg in het holst van de nacht.

Toch is angstloosheid eerder dom dan aan te raden. Het lijkt wel alsof je het moet hebben maar er niet naar moet handelen.

Paulus zegt tegen de nieuw-gelovigen die een beetje neerkijken op de oorspronkelijke ‘kinderen van Abraham’ – de Joden – omdat ze het niet hebben geloofd en zelfs Jezus hebben vermoord. Pas maar op, zegt hij. Zij zijn weggebroken van de stam van de boom omdat ze geen vrucht dragen, weggesnoeid en op hun plek bent u ingeënt maar wees niet hoogmoedig maar heb ontzag voor God: als hij de oorspronkelijke takken al niet heeft gespaard, zou hij u dan wel sparen. Hou daarom voor ogen dat God niet alleen goed is maar ook streng. Streng voor wie gevallen zijn, maar goed voor u.

Het is zo makkelijk om te schelden op de ‘kerk’ die alles zo slecht heeft begrepen. Ik doe er aan mee. Maar hier zegt Paulus: wees eerder een beetje gezond bang want als zij – die het verhaal met zo veel passie bij zich gedragen hebben in de eeuwen – de weg kwijt zijn geraakt, hoe makkelijk zou jij die pas recent het licht hebt gezien, het niet kwijtraken.

Er is gezonde angst en er zijn verdoemde raadgevingen.

Dat is het laatste verhaal van vanochtend, verteld door Jezus van Nazareth zelf. Een grootgeldbezitter verdeelt zijn vermogen onder beheerders. Degene die veel krijgt, investeert en verdient het dubbele, degene die iets minder krijgt ook, degene die weinig krijgt, zegt bij terugkomst van zijn baas: Heer ik wist van u dat u strengt bent, en uit angst besloot ik uw talent te begraven.’ Zijn antwoord: ‘je bent een slechte en laffe dienaar, al had je mijn vermogen bij de bank in bewaring gegeven, dan zou er nog rente zijn. Neem hem het beetje af dat hij heeft’.

Angst is een verdomd slechte raadgever. Ook in religieuze zaken. Een strenge God die toekijkt waardoor jij met samengeknepen billen probeert om het goede te doen? Dan ben je al verloren, kun je maar beter meteen loslaten. Dat is als afdalen van de berg omdat je het onweer vreest. Of de stadspoort sluiten omdat het volk wat er aankomt te sterk is.

Blijkbaar is risico nodig. En vertrouwen. In mijn tentzeil, in gezond verstand, in een god die het beter begrijpt als je het talent verspeelt dan als je het in de grond stopt. Niet arrogant als iemand die het licht heeft gezien, in tegenstelling tot al die domme mensen. Maar met een respect als ik had voor het onweer. De heer der wereld, wat dat ook moge zijn, verlangt naar groei. In jouw en mijn leven en in dat van de mensen om ons heen. En bij groei is niet statisch, daar hoort risico bij. Maar wie uit angst de groei opgeeft omdat het veiliger zou zijn, heeft al verloren.

Een hard idee. Maar wel zinnig. Angst is soms terecht – voor verlies, voor de ander, voor je leven, voor god misschien wel – maar laat het ons niet lamslaan, onredelijk maken, doen terugtrekken of bewaren maar juist leren de sprong wagen, nieuwe wegen gaan, uitproberen.

Ik bad me op die hoogte de blaren op de knieën omdat ik noch het tentzeil noch god vertrouwde. Dat had echter best gemogen, bleek later. Toen de zon weer een beetje scheen en ik bleek om mijn neus de berg weer afdaalde. Wel bleek het zinniger om het uit te houden in de angst dan gehoor te geven aan de stem die me aandrong om te vluchten voor de angst. Ik weet niet of ik dat had overleefd.

Deze teksten inspireerden Rikko:

Jozua 2:15-24