Wijdarmse helden: de moderne crucifixen

Wijdarmse helden: de moderne crucifixen

Reinier ziet in films, reclames, boeken en op internet allerlei beelden met een religieuze lading. En als je er eenmaal op gaat letten, zie je ze overal…

‘Je kunt ze allemaal redden’, zegt zijn vader hoog in de hemel. En Superman valt wijdarms naar achteren, sterft bijna, maar slaagt.

Dat hebben we vaker gezien. Ellen Ripley in Alien 3 draagt duizenden alien-eitjes in zich die de wereld kunnen bezetten, maar ze laat zich wijdarms in hels vuur vallen.

 Neville, in The Omega Man (naar het vaker verfilmde boek I am Legend) die aan beide handen wordt vastgepind in een fontein, doorboord, zodat zijn unieke bloed zich kan verspreiden en iedereen immuun wordt voor de vampieren.

Neo, in The Matrix Revolutions, die zijn leven opgeeft zodat de droomwereld en de echte wereld kunnen samenvloeien.

Held met gespreide armen

Allemaal moderne crucifixen. Verhalenvertellers komen telkens weer met die held die zijn leven geeft voor de genezing van de wereld. En in een postchristelijke cultuur spreidt hij daarbij bij voorkeur ook nog zijn armen, voor alle zekerheid, zodat we hun bedoelingen wel echt doorhebben.

 Al ruim tien jaar fascineren deze parallellen me. Als je er eenmaal op gaat letten, zie je zo overal. En dan wil je ook een verklaring. Waarom al die zelfopofferende helden?

In verbinding met opofferende wezens

Er valt alleen een verhaal te vertellen over iemand die iets wil (op een paar heel saaie experimenten van de existentialisten na) en je wilt altijd iets buiten jezelf. Iets willen is daarmee iets opofferen. Rek dat maximaal uit en je hebt iemand die het meeste geeft, zijn of haar leven, voor het grootste, de mensheid.

 Jezus’ biografie lijkt daarmee afgestemd op onze evolutionaire geschiedenis. Wij zijn opofferende wezens en daar verbindt hij zich aan: aan al die moeders die het eten uit hun mond sparen voor hun kroost, al die vaders die zich kapotwerken in de fabriek, en zelfs al die dieren en planten die niet anders kunnen dan hun soort boven hun eigen individu te plaatsen.

 In de biologie en in de verhalen zie je dat daarmee telkens een ‘energiebron’ wordt gevonden en een verbinding wordt gelegd met een andere wereld die overvloeit van leven. Dat is Jezus: de Middelaar, die een ‘wormgat’ sloeg met de hemel, waardoor God kan binnenstromen en zich met ons kan verbinden.