Waar blijven de christelijke leiders die zich uitspreken tegen de PVV?

Waar blijven de christelijke leiders die zich uitspreken tegen de PVV?

Marieta vraagt zich oprecht af waarom het vanaf de kansels en vanuit christelijke organisaties toch zo angstvallig stil blijft als het gaat om de standpunten van de PVV.

Vorige week lanceerde de PVV haar verkiezingsprogramma van een A4t-je. Geen vluchteling is meer welkom, geen geld meer voor ontwikkelingshulp en de Koran moet worden verboden. Ik ben benieuwd welke dominee zich afgelopen zondag heeft gewaagd aan het spiegelen van de Bijbelse boodschap aan dit A4-tje waarin angst en haat de boventoon voeren.

CU-politicus Gert Jan Segers durfde onlangs ‘een stem op de PVV een verloren stem te noemen’ en werd nota bene uitgemaakt voor nepchristen. Daarna bleef het stil. Geen kerk of christelijke organisatie voelde zich blijkbaar geroepen om die uitspraak even recht te zetten.

Liefhebben versus uitsluiten

Ik zat ooit bij een kerkdienst waar de voorganger het wel voorzichtig benoemde. Dat de gastvrijheid voor vluchtelingen uit de Bijbel haaks stond op het beleid van ‘sommige politieke partijen’. Dat ‘je naaste liefhebben als jezelf’ zoals Jezus ons leerde, toch wat anders was dan het uitsluiten en wegzetten van bevolkingsgroepen op basis van hun ras of religie.

Het was die ochtend onrustig in de kerk. Er werd sissend gefluisterd. Boze gezichten. Waar bemoeide die man zich mee. Dit had een spreker niet te zeggen. Politiek hoort niet thuis in de kerk.

Ik was verbaasd. Een voorganger mag blijkbaar vanaf de kansel wel iets zeggen over euthanasie, homo’s, abortus, voetbalwedstrijden (Kies heden wie je dient: Koning Jezus of Koning voetbal), maar de uitingen van een politieke partij passen niet in dat rijtje. En dat is jaren later blijkbaar nog steeds het geval.

Dan Amerika…

Hoe anders gaat het op dit moment in Amerika, waar grote christelijke voormannen zich duidelijk uitspreken tegen Donald Trump.

Het begon natuurlijk allemaal met de paus. Daarna volgde bijvoorbeeld de bekende, evangelicale schrijver Max Lucado. Op zijn blog maakt hij duidelijk dat Trump zou zakken voor zijn decency test die hij afneemt bij zijn aanstaande schoonzonen. Hij somt op hoe Trump een oorlogsheld en een gehandicapte journalist voor gek zette, een vrouwelijke reporter schoffeerde door de zeggen dat ze ‘zeker ongesteld was’ en mensen aan de lopende band uitmaakt voor stupid en loser.

‘Hoe kan iemand die de ene dag over Christus heeft, de volgende dag iemand uitmaken voor bimbo? Dan gaat er toch iets mis?’

Ook tientallen andere bekende christelijke voormannen, waaronder Shane Claiborne, Brian McLaren en Richard Rohr, ondertekenden een manifest dat de politiek en retoriek van Trump veroordeelt.

Volgens dat manifest hebben ‘religieuze leiders in verkiezingstijd de verplichting om de morele waarden van hun geloofstraditie, die richting geven aan het publieke debat, voor het voetlicht te brengen.’

In het manifest wordt ook een quote van Martin Luther King jr. aangehaald:

‘De kerk moet eraan herinnerd worden dat ze niet de baas of de dienaar is van de staat, maar het geweten. De kerk moet de gids en de criticaster zijn van de staat, nooit het werktuig.’

Milde Godwin

Dat de kerk inderdaad leiderschap zou moeten tonen in tijden van verkiezingen en politieke onrust, hoorde ik als tiener al. Ik ben geboren in een dorp dat voor de helft ‘fout’ was in de Tweede Wereldoorlog. Dit argument is een milde Godwin, dat besef ik, maar ik blijf door dit verhaal gefascineerd.

Mijn geboortedorp was voor de helft ‘fout’, want de 900 katholieken die er woonden hadden via een bisschoppelijke oekaze te horen gekregen dat het lidmaatschap van de NSB verboden was. En meneer pastoor herinnerde hen daar regelmatig aan. Hoe anders ging het bij de hervormden. De vele, straatarme boeren uit de kerk waren wel vatbaar voor de verhalen over de NSB. Waar de dominee geen pasklare antwoorden had op de toenemende onrust, had de lokale kapper, een NSB’er, dat wel.

In vier jaar tijd was 20 procent van de kerkgemeenschap aangesloten bij de NSB. En in 1941 waren de tegenstellingen bij de protestanten zo groot dat de eigen predikant werd aangegeven bij de Duitsers omdat hij het Wilhelmus had laten zingen.

Kerken moeten juist een antwoord hebben

Voor alle duidelijkheid: ik geef dit voorbeeld niet om de PVV gelijk te schakelen aan de NSB, dat is de verkeerde vergelijking. Ik vertel dit verhaal om duidelijk te maken dat het goed is als je als kerk een antwoord hebt op gevoelens in de samenleving, op bewegingen in de politiek.

Toon leiderschap. Dat is wat anders dan pion worden in een verkiezingsstrijd en zeggen wat gemeenteleden moeten stemmen. Maar laat het niet over je kant gaan als een ‘voorvechter van de Joods-christelijke cultuur’ gaat uitmaken wie een echte christen is en wie niet. Zet die Bijbelse waarden als (gast)vrijheid, veiligheid en vrede tegenover de geslotenheid, angst en haat waar dit A4-tje een uitingsvorm is. Misschien bedoelde Paulus juist een situatie als deze toen hij zei: ‘Blijf getuigen van de hoop die in ons is’.

Foto: Martin Luther King jr. Memorial Washington