De sleutel van Lazarus

De sleutel van Lazarus

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

De sleutel van Lazarus – PopUpGedachte dinsdag 13 september

Het zijn deze vroege ochtenden waar ik het voor doe. Toegegeven, ik heb me verslapen en daardoor is de ochtend iets minder vroeg dan elke andere werkdag-ochtend, maar het is dezelfde frisheid die om me heen hangt, hetzelfde gevoel dat de dag nog niet echt is begonnen voor de mensen om me heen en ik het al meemaak. Een gevoel van voorrecht, van mogen zien en meemaken.

Ik lees de teksten van deze dag die in een oud leesrooster zijn opgenomen, een monnikenmanier om te zorgen dat de hele bijbel in twee jaar gelezen wordt. In deze ochtendfrisheid wil ik die oude wijsheid me de weg laten wijzen voor ik aan de dag begin. Het is altijd de vraag of er een weg wordt gewezen, het is altijd ook een spel: zit er in de drie fragmenten – een lezing uit het Oude Testament, eentje uit de Brieven naar de eerste christelijke gemeentes en een uit de Evangelie-en, de teksten waarin het de impact van het leven van Jezus wordt verhaald – zit er in de fragmenten die op het rooster staan iets wat mijn dag kan kleuren, zoals de zon dat doet als die achter de horizon vandaan komt en het blauwig lucht opeens helderrode tonen geeft om uiteindelijk alle kleuren tevoorschijn te halen uit het nachtelijk halfduister en het maanlicht – dat gek genoeg ook licht is maar zo weinig kleur naar voren haalt.

Ik wil die kleur en grasduin in de teksten. Vanochtend een fragment uit Job, een vervolg van gister, niets nieuws. Een stuk uit een van de Brieven. Over Paulus die op basis van een droom oversteekt naar Macedonie, ik ken dat land vooral van het prikkeldraad op de Grieks-Macedonische grens, gespannen om vluchtelingen tegen te houden. Verder gaat de associatie niet.

Dan een fragment uit het leven van Jezus. Hij wordt binnengehaald als de Verlosser, zittend op een ezelsveulen. Men zwaait met palmtakken, de Joodse leiders die hem onderuit wilden halen en eventueel doden voor hij aan de macht komt constateren: Je ziet dat we niets bereikt hebben; kijk maar, de hele wereld loopt achter hem aan.’

Dat was toen nog niet waar, het was maar een deel van het volk. Het werd na hun moordzuchtig optreden, de kruisiging en de opstanding waarover zijn volgelingen vertellen meer en meer waar. Over de hele wereld, inclusief hier in Amsterdam.

Wat had de doorslag gegeven dat Jezus nu met een soort triomftocht binnen werd gehaald en het volk hun eigen leiders weerstond en de scepsis had overwonnen die ook breed leefde? Volgens deze teksten maar één enkele daad. Een actie die vandaag nog mensen inspireert om weblogs te noemen náár die daad. Het was de opwekking van Lazarus uit de dood. Een volkomen ongeloofwaardig en absoluut onmogelijk verhaal. De man was al drie dagen dood, het is een goede vriend van Jezus en Jezus is woedend over die dood en staat te huilen. Dan zegt hij: haal de steen voor het graf weg, zo’n rotsgraf met rolsteen. Iedereen zegt: doe normaal, hij is aan het ontbinden, de stank. Doen! En dan brult hij, staat er, schreeuwt: Lazarus, kom naar buiten. En de man komt, wordt uit doeken gewikkeld en verderop eet hij mee met de mensen aan tafel. Absurd.

Voor veel theologen – en andere weldenkende mensen – de reden om dit naar het rijk der fabelen te verwijzen. Misschien terecht, dat weet niemand. Aan de andere kant, er moet iets absurds gebeurd zijn waardoor deze man onder het oog van vijandige Romeinen die graag verzetshelden een kopje kleiner maken en vijandige joodse leiders die gevreesd en geëerd worden door het volk de stad wordt binnengehaald.

Dit staat er: In tussen hadden de Joden gehoord dat Jezus daar was (jeruzalem) en ze gingen in grote getale naar hem toe, niet alleen om hemzelf, maar ook om Lazarus te zien. De hogepriester beraamden intussen en plan om ook Lazarus te doden, omdat hij er de oorzaak van was dat er veel Joden bij Jezus kwamen en in hem gingen geloven (geloven als in: dit is de Messias, degene die komen zou, de revolutionair die ons bevrijdt van de Romeinen en Israel in ere hersteld). En verderop tijdens die juichende intocht: ‘de mensen die erbij waren geweest toen hij Lazarus uit het graf riep en uit de dood opwekte, waren van die gebeurtenis blijven getuigen. Daarom ging de menigte hem ook tegemoet, omdat ze gehoord hadden dat hij dit wonderteken had gedaan. Daarop zeggen de Joodse leiders dat het misschien tijd is om het op te geven. Vechten tegen bierkaai als die man dode mensen tot leven wekt. Dan gaat het domme volk wel, moeten ze gedacht hebben.

Of het nu geloofwaardig is of niet, zo’n opwekking – ik bedoel: het is totaal ongeloofwaardig, punt is dat zij dat ook vonden en daarom er zo’n heisa over maakten. Ze bazuinden dit rond, niet omdat ze meenden dat dit kon maar juist omdat het niet kon en ze toch iets hadden gezien wat niet bestond. Een dode lazarus die aan tafel mee-at.

Was het een stunt? Of is het de ziel van het verhaal. Dat de dood niet het einde is, voor niemand, maar we doorleven aan de andere kant van de lichamelijkheid. Dat zelfs dát niet het einde is, maar dat we voorbestemd zijn om terug te keren in ons lijf, dit lijf – ook al is het straks ontbonden en door de maden verteerd, het lijf is wie wij zijn – niks scheiding, lichaam geest ziel, dat is allemaal een. En wordt die toegang tot die terugkeer in dat lijf en leven hier geïnitieerd door Jezus van Nazareth? Duizend vragen, weinig antwoorden, maar een ding is zeker: de dood is niet zo interessant meer voor Jezus en zijn volgelingen, deadlines idem dito. Zij leven alsof het nooit ophoudt, en deze kant van de dood is een leerplek, een oefenplek om te ontdekken wat werkelijk van waarde is.

Voor hen was dat Lazarus gebeuren de eerste rode vegen van de zon op een anders nog zwarte horizon van nacht, sterren en een bleke, koude maan. Het was een voorteken van een onverbiddelijk komende nieuwe wereld. Nadat men hem heeft vermoord zijn we weer de nacht in gekieperd met z’n allen, maar niet zonder die eerste stralen te hebben gezien en te geloven dat die zonsopgang begonnen is, hier en daar kleur te ontwaren en iets van vertrouwen te hebben voor deze planeet. En het leven daarop.

Deze teksten las Rikko ter inspiratie:

Job 41:1-25

Handelingen 16:6-15

Johannes 12:9-19