Blinde paniek, terwijl ik vrede wil voelen

Blinde paniek, terwijl ik vrede wil voelen

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Blinde paniek – PopUpGedachte donderdag 15 september

Soms is het zelfs om 6 uur ‘s ochtends nog niet rustig. Dan gloort de ochtend, staan er nog sterren aan de hemel en is de ochtendlucht koel ondanks de warme nacht en hete dag die komt – en raast dat wat gebeuren moet de komende dagen vanaf het moment dat de wekker is gegaan door het hoofd.

Dat irriteert me omdat ik niet wil dat het zo belangrijk is, omdat ik die vrede ergens weer wil voelen die op andere momenten me het gevoel geeft dat ik weer met beide pootjes op de grond sta – en het gaat niet. Mijn hoofd is de vergadering van 10 uur al aan het voorbereiden, zich aan het afvragen hoe ik de zondag voorbereid en wat ik ga zeggen tijdens de lezing vrijdag en dat allemaal tegelijk zonder dat er een touw aan vast te knopen is. Totaal ineffectief maar onontkoombaar. Zelfs lichte paniek is blind en zo voelt het ook.

Dan sla ik maar de Bijbel open bij het fragment dat gelezen moet worden. Het is niet anders, kom maar door. Dit staat dan in Job:

Er is een plaats waar zilver wordt gewonnen,

een plaats waar goud gewassen wordt

ijzer wordt uit de aarde opgedolven

en koper wordt uit erts gesmolten

de mens verdrijft de duisternis

hij dringt door tot in het binnenste der aarde

daar zijn de stenen van saffier

daar is het stof van gouden korrels

De mens zet het houweel in het gesteente

hij keert de bergen om vanaf hun voet

in de rotsen hakt hij tunnels uit

en zijn oog ontdekt hun kostbaarheden

Maar de wijsheid – waar moet je haar zoeken

en het inzicht – waar is het te vinden?

Geen sterveling kent de weg erheen

de wijsheid is niet in het land der levenden.

Amen, Job. Wijsheid. Het heeft de toon van een baard of een rustige vrouw die de wereld heeft gezien, heldere ogen, een rustige stap, twee voeten op de grond en nooit van de wijs te brengen. Wijsheid is niet meer van de wijs te brengen. Omdat het kostbaarste in bezit is. Als een grootgrondbezitter die zich eventjes onaantastbaar kan voelen (totdat de crisis aanbreekt) of een multimiljonair (totdat de fiscus op de stoep staat). Die onaantastbaarheid heeft wijsheid en financiele crisis nog fiscus komt de wijsheid opeisen. Het is. En het maakt autonoom ten opzichte van die eindredacteur die echt nog van me wil weten wat de uiteindelijke ondertitel van het boek wordt. Paniek bij mij, het is zo belangrijk, zo prominent, alle genoemde varianten zijn ruk tot nu toe. Help! Waar is de wijsheid, waar moet je haar zoeken, en het inzicht, waar is het te vinden. Niet de wijsheid wat de beste ondertitel is en de opluchting en euforie die erbij hoort als die gevonden is, maar de wijsheid die alles in perspectief zet. De wijsheid heeft soms het karakter van omdenken, vanuit een ander perspectief ziet het er heel anders uit.

In het boek Handelingen vanochtend wordt verteld hoe Paulus, de zendingsreiziger en zijn collega Silas in de gevangenis worden gezet ergens in Turkije. En ik verwacht geen tv en keurige bedden en mensenrechten. Toch: Om middernacht waren Paulus en Silas aan het bidden en zongen ze lofliederen voor God. De andere gevangenen luisterden aandachtig naar hen.

Dat is toch een fantastisch beeld. Niet het vloeken, zuchten, rammelen met kettingen, maar een soort kerk met voorgangers, voorzangers en mensen in de bankjes die rustig en aandachtig luisteren. Dat is wat ik de bedoelde wijsheid toevertrouw, dat het de wereld kneedt en naar de hand zet omdat de omstandigheden zo dwingend lijken maar zo kneedbaar blijken in de praktijk. Door het net anders te zien, iets wat je wordt gegeven, wat je overkomt en wat je autonoom maakt.

Als de volgende dat het stadsbestuur bericht stuurt naar de chef van de gevangenis dat hij ze vrij moet laten, weigeren Paulus en Silas te gaan. Kom nou, wij zijn Romeinse staatsburgers, wij zijn zonder proces hierin beland, kom ons maar halen en doe ons netjes uitgeleide. Awesome.

Zij lijken niets te verliezen te hebben en op hun strepen te kunnen staan terwijl ze qua bezit en status niets hebben in de wereld. Toch, die wijsheid, zou het dan toch vergelijkbaar zijn met de rijkdom die onafhankelijk kan maken, het goud van ofir en de schatten uit de bodem?

Job vervolgt:

God kent haar wegen en hij weet waar ze verblijft

hij toetste haar, hij peilde en doorgrondde haar

en hij sprak tot de mens

ontzag voor de heer – dat is wijsheid

het kwaad mijden – dat is inzicht.

Dat is een beetje een teleurstelling. Zo mooi opgebouwd en opgeklopt. En dan zo’n sisser. Ontzag voor de Heer, het kwaad mijden. De keurige burger die naar de kerk gaat. Zoiets. Dat is het niet. Dat mag het niet zijn. Job kan daar niet aan gedacht hebben.

Ontzag voor de Heer? Is dat bedoeld als de richting van het omdenken? Je problemen en stress zien vanuit het goddelijke, hogere, universele perspectief? De kleinheid van een boektitel, de vraag wat ook weer het idee was met je boek? Zo snap ik hoe ontzag voor de heer inderdaad wijsheid en bijbehorende onafhankelijk kan geven. En het kwaad mijden – tsja, het klopt wel. Als je eenmaal je verstrikt in achterkamertjespolitiek of slinkse maniertjes dan moet je de boel zo gaan managen dat niemand erachter komt en van het een komt het ander. Dan raak je vast, weg autonomie, hallo paniek.

Wijsheid is niet simpel. Jezus in de laatste lezing: Nu ben ik doodsbang. – als iemand wijsheid moet hebben is hij het, maar hij is doodsbang. Nu ben ik doodsbang,wat moet ik zeggen? Vader laat dit ogenblik aan mij voorbijgaan? Maar hier ben ik juist voor gekomen, Laat nu zien hoe groot uw naam is.

De grote rabbi uit Nazareth kent de angst en de paniek, grijpt terug op de opdracht in de wereld die hij voelt en waar hij voor gekomen is, en vertrouwt dat er een opdrachtgever is die wegen kan banen, dat is de reputatie van zijn maker, dat is zijn naam en hij beroept zich daarop.

Mijn hoofd is nog niet rustig maar het verlangen naar die wijsheid lijkt al wijsheid in zichzelf te zijn en daarmee komt de rust onder handbereik. Misschien verderop vandaag. We zullen zien.

Rikko las vanmorgen de volgende teksten:

Job 28:1-28

Handelingen 16:25-40

Johannes 12:27-36a