Blijven zitten als het nacht is

Blijven zitten als het nacht is

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Blijven zitten als het nacht is – PopUpGedachte woensdag 7 september

“Ik roep u om hulp maar u antwoordt niet

ik sta voor u maar u wilt mij niet zien

u bent wreed voor mij geworden”

zegt Job, de vrome man die alles is kwijtgeraakt.

“Heb ik niet gehuild om wie in nood verkeerde,

had ik geen medelijden met de behoeftige

ik hoopte op het goede maar het kwade kwam

het licht verwachtte ik, maar de duisternis brak aan”

Ik hoor de profeet van het atheisme, Stephen Fry: Het is een moorddadige, sadistische klootzak daar boven in de hemel, als die bestaat. Kinderbotkanker! Hij spuwt het woord bijna uit. Wie verzint het. En een insect dat enkel kan leven door zich in de ogen van kinderen en dieren te boren zodat ze blind worden. Wreed, godvergeten wreed.

Job weet het, voelt het, schreeuwt het. Stephen vindt het prettiger om dan maar geen God te denken, Job eist verantwoording van die God. Voor beiden is het nacht. Godvergeten donker.

Paulus vertelt aan de nieuwe volgelingen dat hij hoopt dat ze zullen volhouden in het geloof en ‘wees hun erop dat wij pas na veel beproeven het koninkrijk van God binnen kunnen gaan’. Koninkrijk van God is niet de hemel of zoiets, maar de aardse werkelijkheid waar hemel en aarde elkaar raken, waar het goed en veilig is.

En ergens vind ik dit een verschrikkelijk irritante tekst. Dan wordt de nacht, de leegte, de woede tegen de onrechtvaardige god opeens geduid als ‘het hoort erbij, dit is een test’. Ik wil geen test, niet van een liefhebbend iets of iemand, die dat pretendeert te zijn in elk geval. Ik wil dat het licht wordt.

Toch klopt er ook wel iets van. Degenen die werkelijk ergens voor gaan, al is het maar als ondernemer of wat dan ook, weet dat beproevingen, uithoudingsvermogen essentieel zijn. Dan zeker als je zoekt naar een rechtvaardige zuivere wereld. Er is geen grotere onderneming om in mee te doen.

Ik ben gaan geloven dat het zogenaamde ‘geloof’ niet het tegenovergestelde is van wat we ongeloof noemen, dat geloof overtuiging van een aantal dogma’s is, het is op gevoelsniveau veel meer de tegenhanger van cynisme. Stephen Fry heeft het opgegeven. De wereld is hard en klote en overleef en heb lief voor zover je kunt. Fair enough.

De gelovende besluit dat het kwaad niet bij deze wereld hoort en grotere machten dan de menselijke samenspannen om de wereld weer goed en zuiver te maken uit liefde voor de planeet en de mensheid. De specifiek christelijke gelovige ziet bewijs voor zijn hoop, bekrachtiging, in het leven van Jezus van Nazareth. Zie je wel, het kan, dat idee.

Maar wat te doen als het zo verdomde nacht is dan?

Si sedes non is, si non sedes is. Op de twee onderarmen van de dertiger voor me staan deze Latijnse woorden. Hij studeert religiewetenschap en is doorbitch zoals hij het noemt, uitsmijter, host, bij de meest bizarre nachtclubs (en ook gewone overigens) van Amsterdam.

‘Als je zit, ga dan niet, als je gaat, zit dan niet’ make up your bloody mind, zei hij ermee te bedoelen. Mensen die bezig zijn met lopen als ze aan het zitten zijn en mensen die terwijl ze lopen voortdurend bezig zijn met zitten. Wees met je hoofd bij wat je doet. En als je de keus maakt om iets anders te gaan doen, doe dat dan. Hij stond soms met een masker voor een nachtclub waar alles gebeurde wat het licht niet kon verdragen, op een ander moment zaten we in de tuin van het Bijbels Museum kunstprojecten door te spreken. Dezelfde mens, andere situatie, er helemaal zijn.

Jezus antwoordt iets vergelijkbaars als die Latijnse spreuk als zijn leerlingen geschrokken horen dat hij naar Jeruzalem wil gaan. Ze zullen je lynchen daar in de straten, roepen ze. Maar hij wil, nu wel, twee dagen geleden nog niet. Toen had hij gehoord dat een goede vriend van hem, Lazarus, ziek was, hij wachtte expres nog twee dagen en gaat dan op weg – om te laten zien dat te laat niet altijd te laat hoeft te zijn. Op de angst van de leerlingen zegt Jezus. “Telt een dag niet 12 uren, wie overdag loopt struikelt niet, want hij ziet het licht van deze wereld, maar wie ‘s nachts loopt struikelt, doordat hij geen licht heeft.” Het is bijna hetzelfde als het si non sedes alleen geeft het een indicator wanneer je het beste kunt gaan zitten: als het nacht is. En wanneer je kunt gaan, bij licht.

De nacht vraagt om te blijven zitten. En te roepen. Te weigeren een stap te zetten in het vertrouwen dat het eens weer licht wordt, zoals een dag 12 uren heeft. Dan zullen er weer stappen gemaakt worden. Stephen Fry besloot dat er geen licht meer komt en leeft op bijna heroïsche manier in het donker, Nietzscheaans. Job krabt zich met een potscherf en roept, eist en wacht. Hij gelooft het nog. Soms is geloven niet meer dan dat. Blijven zitten als het nacht is, geen vergaande conclusies trekken, wachten tot het licht wordt, om dan weer op te staan.

Dit zijn de teksten die Rikko deze ochtend las:

Job 30:1-2, 16-31

Handelingen 14:19-28

Johannes 11:1-16