Hoed u voor mensen die iets zeker weten

Hoed u voor mensen die iets zeker weten

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Hoed u voor mensen die iets zeker weten – PopUpGedachte maandag 12 september

Het is de titel van de memoires van de D66 politicus en schrijver Jan Terlouw, hoedt u voor mensen die iets zeker weten. En hij juicht de wetenschappers toe die zelfs als ze iets voor 99% zeker weten zullen zeggen dat ze het niet weten, want ja, die ene procent he? En hij hekelt min of meer de politici die iets voor 40% zeker weten en het dan met verve en volle overtuiging brengen in de hoop dat het waar wordt. Een vorm van bedrog. Hoedt u voor mensen die iets zeker weten. Zij hebben een belang.

Religieuzen schaart hij onder de politieke manier van omgaan met de werkelijkheid. Zij weten het ook niet, maar stellen het stevig, roepen het met overtuiging, zingen het tegen de klippen op, en het klinkt schril bijna – want ze roepen het tegen hun eigen onzekerheid in. Niet iedereen, natuurlijk. Maar velen.

De Paus zei dat hij het vaak niet wist, Jezus zelf is de weg kwijt voor zijn grote sterven begint en smeekt: laat deze beker aan mij voorbij gaan. Een worsteling in de nacht.

Wat is geloven? Een vaste overtuiging zonder het te weten. Een vast weten zonder harde tegenovers.

De omvang van dat wat ik ‘s ochtends in alle vroegte probeer te vinden in de stilte is te groot om binnen te komen. Bewust worden van de kracht achter deze werkelijkheid, die dit doortrekt, die in de ruimte hier is, maar er altijd is geweest zolang er leven is en zal zijn – het past nooit in mijn hoofd of in mijn ziel. Alleen die bewustwording brengt me al weer terug op aarde, niet gekleineerd maar terug op mijn plekje, in perspectief en verhouding.

Nergens wordt dat zo mooi geduid als in het boek Job. Waar het goorste onrecht de vrome Job overkomt. Hij weigert het te wijten aan zijn eigen fouten dus roept met harde woorden zijn God ter verantwoording. Dit is een fragment uit diens uiteindelijke antwoord:

Sta op, Job, wapen je,

ik zal je ondervragen, zeg mij wat je weet

wil je mijn recht loochenen?

Wil je mij schuldig verklaren en zelf vrijuit gaan?

Is jouw arm zo sterk als die van God,

heb jij zo’n donderstem als hij?

Tooi je dan met trots en waardigheid,

omkleed jezelf met eer en glorie.

Stort je razende woede over alles uit,

Wanneer je op je eigen kracht zult winnen,

dan zal ook ik je prijzen

Zie het nijlpaard dat ik heb geschapen, net als jou,

het eet gras als een rund.

Hoe krachtig zijn zijn lendenen

hoe machtig de spieren van zijn buik!

Zijn botten zijn staven van brons

zijn ribben stangen van ijzer

hij is een van gods meesterwerken.

Hij slurpt een rivier leeg zonder zich te haasten

hij blijft kalm wanneer de Jordaan zijn muil in golft

Wie kan oog in oog met hem staan?

Job slaat zijn ogen neer. Hij slaat zijn hand voor de mond, zal hij later zeggen. En dat hij een idee had óver de godheid, de ziel van de wereld, maar niet de grootsheid had gevoeld, ervaren, beseft. Nooit bedoeld om de mond te snoeren, maar om het conflict aan te gaan met open vizier van beide kanten. Het perspectief te zien. Dat is wat dit moment in de ochtend me het meeste brengt. Perspectief, de gróte dingen waar ik tegen opzie krijgen hun eigen kleine vorm terug en de wereld om me heen waar het langzaam licht wordt, het zelfstandige leven waar ik even onderdeel van mag zijn, zet me weer even op mijn plek.

Zeker weten? Er is een zeker weten dat zich verheft boven de eigen positie, de 40%-sprekers. Zij hebben een belang. Zoals Judas Iskariot, de verrader Toen Maria Jezus voeten zalfde met een absurde hoeveelheid veel te dure olie, vroeg hij: waarom is die olie niet voor driehonderd denarie verkocht om het geld aan de armen te geven? – hij wist iets over fatsoen en heeft z’n belang: maar zegt schrijver Johannes: Dat zei hij niet omdat hij zich om de armen bekommerde – hij was een dief, hij beheerde de kas en stal eruit. Maria, die de voeten zalfde wist ook iets zeker: een heel persoonlijk, opofferend, zeker weten: Zij heeft zich toegewijd, niet rationeel zich opblazend zeker weten. En Jezus zegt tegen Judas: laat haar. Zij doet dit voor mijn begrafenis.

Hoedt u voor mensen die iets zeker weten, ze overspelen zomaar hun hand. In het geval van Job resulteerde zijn eigenwijsheid in een van de mooiste antwoorden op uit de geschiedenis. In het geval van Judas ontmaskerde hij met zijn strengheid zichzelf en wordt Maria getoond als een dame die een ander zeker weten introduceert. Zij weet wat ze niet kan weten – over Jezus begrafenis, omdat ze het allemaal niet hoeft te weten maar haar rust gevonden heeft en daar alles wat ze heeft voor wil geven. Niet een idee, een dogma, een construct maar een thuiskomen, dat is voor haar zeker.

Door deze teksten liet Rikko zich inspireren:

Job 40:1-28

Handelingen 15:3616:5

Johannes 11:5512:8