De kerk van Christus is een ontzettend zooitje. Gelukkig maar…

De kerk van Christus is een ontzettend zooitje. Gelukkig maar…

Perfectie en mens-zijn gaan niet goed samen. De kerk is ook zo’n voorbeeld van schitterende imperfectie, terwijl je misschien het tegenovergestelde zou verwachten. Toch zegt dat niets over de waarde van het instituut, zegt Robert.  

Een film uit 1994. Een vrouw was vanwege haar alcoholverslaving opgenomen in de ontwenningskliniek. Haar man heeft al die tijd het gezin in zijn eentje gedraaid. Eindelijk komt ze thuis. Hij wacht op haar, neemt haar niets kwalijk, geeft haar alle ruimte om weer langzaam op gang te komen. Hij is perfect. Houdt de kinderen in toom als zij het niet kan, zegt lieve woordjes, confronteert haar niet met haar verleden.

Het ontbijt is op tijd klaar, de kinderen brengt hij naar school, hij verdient overdag het inkomen en is ’s avonds op tijd thuis om te koken en de kinderen op bed te leggen. Zijn gezicht is één en al vriendelijkheid en begrip. Dat leidt uiteraard tot de stevige relatiecrisis waar de film om draait. Volgens mij omdat zij een ondankbaar, aan alcohol verslaafd kreng is. Volgens mijn zus omdat hij door zijn enge perfectie haar genadeloos confronteert met haar zwakheden. Zoals altijd had mijn zus natuurlijk gelijk.

Gelukkig is de kerk niet perfect

Gelukkig heeft de kerk geen last van irritante perfectheid. Dat begon al bij Petrus die, toen Paulus even niet oplette, heidenen discrimineerde ten opzichte van joden. Daarna onderdrukte de kerk vrouwen, legitimeerde ze de slavernij, faciliteerde ze de kruistochten, en werden er onder haar toezicht kinderen misbruikt. Dan beginnen we nog maar niet over alle interne onenigheid, het opdringen van verouderde gebruiken, de aflaathandel, de Beeldenstorm, de brandstapels en ontelbare geloofsoorlogen. Nee, gelukkig kun je de kerk niet van volmaaktheid betichten, en daar ben ik gek genoeg blij om.

Het zou toch vreemd zijn als wij, zondige, imperfecte wezens, perfect Gods wil konden begrijpen en daar ook nog kloppende dogma’s over zouden kunnen schrijven. Het zou ook wel erg bijzonder zijn als wij, falende, breekbare, ruziënde, misrekenende mensen, een foutloos instituut op zouden zetten. Onze raketten ontploffen af en toe, onze bankiers frauderen, onze autobouwers sjoemelen, onze politici zijn narcistisch en wij, het gewone klootjesvolk, wantrouwen daarom de hele dag alles en iedereen.

Eigenlijk is het een klein wonder dat wij mensen überhaupt zoveel bereikt hebben: landen op de maan, het uitvinden van penicilline, het ontwikkelen van sociale zekerheid, het bouwen van de Deltawerken, en we hebben flappy bird. Allemaal stuk voor stuk voorbeelden van schitterende imperfectie. De kerk is misschien wel het mooiste voorbeeld. Wereldwijd georganiseerd, met honderden miljoenen vrijwilligers heeft ze ziekenhuizen gesticht, ontwikkelingshulp gegeven, goedbedoelde maar verkeerd uitpakkende morele ‘adviezen’, weeshuizen gesticht, pastoraat verstrekt, allemaal schitterend in en door haar imperfectie. Als de kerk gaat denken dat ze het helemaal begrijpt, alles goed doet en alle dogma’s op een rijtje heeft, dan is ze de weg kwijt.

Beetje beter geregeld door de Geest

Waarom is die kerk eigenlijk niet perfect? Dat zou je eigenlijk verwachten. Daar struikelden mijn gedachten vroeger over. Hoe is het mogelijk dat de kerk van Christus zo’n ontzettend zooitje is? Zou dat niet het eerste moeten zijn dat de Heilige Geest goed had moeten regelen, een smetteloze vertegenwoordiging van Jezus hier op aarde? Is al die ruzie niet hét argument tegen het bestaan van de Geest, en dus van God zelf? Zijn al die kerkscheuringen en die tegengestelde meningen niet het bewijs dat God de kerk niet leidt?

Daar ben ik van teruggekomen. De kerk is juist zo mooi omdat ze gewone mensen gebruikt. Van die wantrouwige, frauderende typen zoals jij en ik. Stel je voor dat iemand voor het eerst een kerk in loopt, een beetje onzeker, een levenslast op haar rug, struikelend over zijn eigen voeten. En dan komt hij daar allemaal serene, foutloze heiligen tegen. Mensen van een andere planeet. Zou die bezoeker zich dan niet verschrikkelijk waardeloos voelen? Een doelloze belevenis van totale overbodigheid? Wat voegt een breekbare stem toe aan een hemels koor? Waarom zou een zieke naar een vergadering van kerngezonde christenen gaan? Hoe kan iemand die tobt en twijfelt zich thuisvoelen in een atmosfeer waar alles tot in de puntjes geregeld is?

Echt iedereen kan er zalig worden

De kerk is juist zo mooi, omdat ze bestaat uit gewone mensen, er is altijd ruimte voor groei. We zijn steeds incompleet omdat we mensen missen. We begrijpen het nooit helemaal, dus blijven we doordenken. Onze egoïstische, twistzieke, conservatieve aard maakt het duidelijk: hier kan echt iedereen zalig worden!
Daarom hoeven we niet te twijfelen aan de waarde van de kerk omdat er weleens wat misgaat. Daarom hoeven we ook niet boos te worden als onze medechristenen er weer een potje van maken. Raak er niet gefrustreerd van, maar raak er ook niet aan gewend.

Want weet je wat het leukste is, we hoeven er niet eens ons best voor te doen, om gebrekkig te zijn. Toen ik zelf trouwde nam ik me voor niet te veel te lijken op die irritante man uit die film. Al snel bleek dat geen enkel probleem te zijn. Ik was meer die alcoholist dan die adonis. Dat is het tweede aandachtspunt voor alle kerkmensen: perfectie is niet gevraagd, maar een beetje meer ons best doen, kan geen kwaad. We hebben namelijk wel een Naam hoog te houden.