Mensen van de weg bijeenkomst 4: Hoe reageer ik op verlies?

Mensen van de weg bijeenkomst 4: Hoe reageer ik op verlies?

Mensen van de weg wordt voor en samen met jullie gemaakt. Op dit moment testen we de cursus: de uitkomsten publiceren we hier. Dit is avond 4 waarin we ons laten inspireren door de keuzes van Jezus rondom verlies. 

Berichten voor de app-groep in de week ervoor

Als de volgende meeting binnen een week is, gaan de berichtjes elkaar overlappen: laat dan de zeven berichtjes die hieronder staan vervallen, of anders de zeven berichtjes die volgden op de vorige meeting.

  1. De volgende meeting is komende week bij ??? te ??? om ???. Wil je nog wat achtergronden weten over dit traject, check dan eens: lazarus.nl/2016/09/moet-me-nou-voorstellen-geloofscursus
  1. i.quoteaddicts.com/media/q5/1402888.png

‘Je moet leren te rouwen,

of je wordt onvermijdelijk boos en overheersend,

en je weet niet eens waarom.’
(Richard Rohr)

  1. Denkvraag: heb je wel eens gerouwd over iets dat nooit bestaan heeft?
  1. Cabaretier Herman Finkers over de hemel: www.youtube.com/watch
  1. Overmorgen komt aan de orde wie of wat je onlangs verloren hebt en mist. Wat is het beste of slechtste advies wat je toen hebt gekregen? Ik wil je vragen daar alvast over na te denken.
  1. De kortste tekst uit de Bijbel telt drie woorden: ‘En Jezus huilde.’ Het wordt verteld als een van zijn goede vrienden is overleden, Lazarus, naar wie de beweging die ons traject ‘Mensen van de weg’ heeft ontwikkeld, is vernoemd.
  1. Straks zien we elkaar dus bij ??? te ??? om ???. Vergeet niet je afbeelding met de weg mee te nemen.

Samenvatting van de meeting

  1. De levensvraag: hoe reageer ik op verlies?
  2. Jezus’ weg bij deze levensvraag

Het verhaal: Jezus hoort dat zijn vriend Johannes is onthoofd.

De quote: ‘In mijn Vaders huis zijn veel kamers.’

  1. Jouw reactie op Jezus’ weg
  2. Symbool: een kaarsje branden.

Extra voorbereiden en meenemen

Neem lucifers en/of aanstekers mee en voor iedere deelnemer (inclusief jezelf) een kaarsje.

Print het deelnemersvel (zie paragraaf hieronder) voor elke deelnemer uit.

 

Uitdelen bij de meeting

Hoe reageer ik op verlies?

“[Toen zijn studenten Jezus vertelden dat Johannes was geëxecuteerd, zei hij] tegen hen: ‘Ga nu mee naar een eenzame plaats om alleen te zijn en een tijdje uit te rusten.’ Want het was een voortdurend komen en gaan van mensen, zodat ze zelfs niet de kans kregen om te eten.

Ze voeren met de boot naar een afgelegen plaats, om daar alleen te kunnen zijn. Maar hun vertrek werd opgemerkt en velen hoorden ervan, en uit alle steden haastten de mensen zich over land naar die plaats en kwamen er nog eerder aan dan Jezus en de apostelen. Toen hij uit de boot stapte, zag hij een grote menigte en voelde medelijden met hen, omdat ze leken op schapen zonder herder, en hij onderwees hen langdurig.

Toen er al veel tijd was verstreken, kwamen zijn leerlingen naar hem toe en zeiden: ‘Dit is een afgelegen plaats en het is al laat. Stuur hen weg, dan kunnen ze naar de dorpen en gehuchten in de omtrek gaan om eten te kopen.’

[Alle mensen krijgen op wonderbaarlijke wijze te eten.]

Meteen daarna gelastte hij zijn leerlingen in de boot te stappen en alvast naar de overkant te varen, naar Betsaïda; intussen zou hijzelf de menigte wegsturen. Nadat hij afscheid van de mensen had genomen, ging hij de berg op om er te bidden.”

*

“[Jezus zei:] ‘In het huis van mijn Vader zijn veel kamers; zou ik anders gezegd hebben dat ik een plaats voor jullie gereed zal maken? Wanneer ik een plaats voor jullie gereedgemaakt heb, kom ik terug. Dan zal ik jullie met me meenemen, en dan zullen jullie zijn waar ik ben. Jullie kennen de weg naar waar ik heen ga.’

Toen zei Tomas: ‘Wij weten niet eens waar u naartoe gaat, Heer, hoe zouden we dan de weg daarheen kunnen weten?’”

 

1. De vraag: hoe reageer ik op verlies?

We hechten ons. Al voordat je geboren bent, hecht je je aan je ouders en herken je al iets van hun bewegingen en hun stemmen. Je wordt geboren en je hecht je aan de geur van je moeder. De plek waar je ligt. Het geluid van een speeltje.

En zo gaat het je leven lang door. Je hecht je aan mensen, dat vooral, maar we kunnen ons ook hechten aan woorden, plaatsen, films, muziek…

Het leven is wisselvallig en veel waar we aan gehecht raken verliezen we ook weer.

Dat doet pijn. Het kan een wirwar aan emoties worden. Je kunt boos worden. Schuld voelen. Cynisch worden. Wegkruipen en wachten tot het over is.

We verliezen misschien wel elke dag. Daarom is dit de levensvraag deze keer: hoe ga je om met verlies?

Eergisteren stelde ik in mijn berichtjes al een moeilijke vraag om over na te denken. Laten we een rondje doen waarin je dit kunt delen:

Wie of wat heb je onlangs verloren en mis je?

Wat is het beste of het slechtste advies wat iemand je toen heeft gegeven?

Het kan nuttig zijn, om openheid te scheppen, zelf te beginnen met het beantwoorden.

Je kunt herhalen dat wat er besproken wordt vertrouwelijk blijft.

Je kunt doorvragen met vragen als:

Hoe vaak mis je diegene of datgene? In welke situaties vooral?

Weet je hoe het komt dat het advies dat je kreeg zo goed of juist zo slecht werkte?

Wat was, denk je, de reden dat diegene dit advies gaf?

 

2. Jezus’ weg bij deze levensvraag

Het gaat er dit keer dus om, hoe je met verlies omgaat. Als tweede onderdeel lezen we bij Mensen van de weg telkens een verhaal over Jezus, om te onderzoeken hoe hij zelf met een levensvraag omgaat. We kijken hoe hij zelf reageerde op gemis.

Jezus verliest Johannes de Doper. Het Kerstverhaal vertelt dat zij vrijwel even oud zijn en waarschijnlijk neven. Maria is nog maar net zwanger, het is een enorme schande in het dorp, en zij moet een tijdje weg. En het beste adres dat ze kan bedenken is bij haar oom en tante, die ook net zwanger is. Haar tante ziet haar aankomen – onverwachts natuurlijk, want er was geen telefoon – en haar kindje in haar buik begint te trappelen.

Later zullen ze vast vriendjes zijn geworden en in elk geval is duidelijk dat zij elkaar gigantisch waarderen. Jezus zegt over Johannes: ‘Van iedereen die geboren is, is niemand groter dan hij.’ En die zich op zijn beurt: ‘Ik ben nog niet waard zijn sandalen vast te knopen.’ Mooie Oosterse overdrijvingen: in Nederland zouden we het vast wat nuchterder zeggen.

Al eerder dan Jezus kiest Johannes voor de rol van profeet. Zoals bij de tweede meeting verteld, gaat hij bij de Jordaan mensen onderdompelen, als symbool voor een nieuw leven. Hij leeft van het eten van sprinkhanen – erg gezond overigens – en kleedt zich in een ruwe mantel van kamelenwol.

Om een lang verhaal kort te maken: Johannes provoceert koning Herodes en vooral diens maîtraisse zo erg, dat die hem gevangenneemt en uiteindelijk zelfs laat onthoofden. Dat is in de periode dat Jezus zelf ook als profeet is gaan rondtrekken, en via-via hoort hij het nieuws…

“[Toen zijn studenten Jezus vertelden dat Johannes was geëxecuteerd, zei hij] tegen hen: ‘Ga nu mee naar een eenzame plaats om alleen te zijn en een tijdje uit te rusten.’ Want het was een voortdurend komen en gaan van mensen, zodat ze zelfs niet de kans kregen om te eten.

Ze voeren met de boot naar een afgelegen plaats, om daar alleen te kunnen zijn. Maar hun vertrek werd opgemerkt en velen hoorden ervan, en uit alle steden haastten de mensen zich over land naar die plaats en kwamen er nog eerder aan dan Jezus en de apostelen. Toen hij uit de boot stapte, zag hij een grote menigte en voelde medelijden met hen, omdat ze leken op schapen zonder herder, en hij onderwees hen langdurig.

Toen er al veel tijd was verstreken, kwamen zijn leerlingen naar hem toe en zeiden: ‘Dit is een afgelegen plaats en het is al laat. Stuur hen weg, dan kunnen ze naar de dorpen en gehuchten in de omtrek gaan om eten te kopen.’

[Alle mensen krijgen op wonderbaarlijke wijze te eten.]

Meteen daarna gelastte hij zijn leerlingen in de boot te stappen en alvast naar de overkant te varen, naar Betsaïda; intussen zou hijzelf de menigte wegsturen. Nadat hij afscheid van de mensen had genomen, ging hij de berg op om er te bidden.”

Om het verhaal iets beter te kunnen plaatsen, nog wat uitleg over een paar details. Het verhaal dat nu wordt weggelaten, is ook heel bekend, maar bij deze meeting wat minder relevant. Het gaat om een wonder. Jezus laat de duizenden mensen in groepen zitten. Een jongetje blijkt nog vijf broden en twee vissen bij zich te hebben. Jezus breekt het en blijft het breken, totdat iedereen verzadigd is.

En dan over Betsaïda, het dorpje waar Jezus’ studenten uiteindelijk naartoe varen. Dat ligt aan het grote meer middenin Israël, waar zich dit allemaal rond afspeelt. Diverse van Jezus’ studenten waren daar opgegroeid: ze kenden daar de mensen, er woonde naaste familie en het was er vertrouwd.

Ook kan het nog nuttig zijn om te weten dat niet alleen Jezus, maar ook enkele studenten Johannes de Doper goed hebben gekend: sommige waren eerst bij hem in de leer en stapten pas later over naar Jezus, toen hij actief werd en ging rondtrekken door het land.

Laten we doorpraten om in dit verhaal te ontdekken hoe Jezus omging met verlies. Mijn voorstel is om groepjes van twee of drie te maken en deze vraag te beantwoorden:

Op welke manieren reageert Jezus op het nieuws dat Johannes is gestorven?

Het kan helpen om elkaar deze vragen te stellen:

Hoe had je verwacht dat Jezus zou reageren? Is er iets dat je verrast in zijn reactie?

Welke fases kun je onderscheiden in Jezus’ reactie de uren na het slechte nieuws?

Hiervoor krijg je zo’n 10 minuten de tijd. Daarna komen we weer bij elkaar en bespreken we de resultaten plenair. De vraag is om wat je in het groepje hebt besproken, nu om te zetten in een advies:

Als je Jezus’ houding als tip zou weergeven, wat zou die tip dan zijn?

 

Jezus spreekt zelf over zijn weg

We lezen bij elke meeting een verhaal van Jezus en een beroemde uitspraak van hem.

Wat je vooraf bij deze quote moet weten, is dat er nu een nieuw verlies dreigt: namelijk dat van Jezus zelf. Het is de laatste week voor zijn dood. Daar gaat het pas veel later over in Mensen van de weg, maar nu toch al even deze uitspraak. Iedereen voelt het gevaar. Hun vriend, hun grote held, hun redder – hij dreigt weg te vallen!

Jezus heeft in die periode een paar intieme gesprekken met de studenten die al jaren met hem meetrekken. Hoe gaat hij om met hun dreigende verlies? Hoe probeert hij hen moed in te spreken en te troosten?

“[Jezus zei:] ‘In het huis van mijn Vader zijn veel kamers; zou ik anders gezegd hebben dat ik een plaats voor jullie gereed zal maken? Wanneer ik een plaats voor jullie gereedgemaakt heb, kom ik terug. Dan zal ik jullie met me meenemen, en dan zullen jullie zijn waar ik ben. Jullie kennen de weg naar waar ik heen ga.’

Toen zei Tomas: ‘Wij weten niet eens waar u naartoe gaat, Heer, hoe zouden we dan de weg daarheen kunnen weten?’”

Laat ik hier nog enige toelichting bij geven. Die Tomas die je hier hoort, is later ‘ongelovige Tomas’ genoemd. Dat komt omdat alle keren dat hij aan het woord is in de Bijbel, hij kritische vragen stelt. Dat merk je ook hier. Zijn vraag is eigenlijk wel begrijpelijk: want wat bedoelt Jezus nu precies?

Hij bedoelt niet het letterlijke huis van zijn vader Jozef, in Nazaret. Dat zal vast wel een paar kamers hebben gehad, en als timmerman kon hij ook best wat bij timmeren, maar het gaat over de periode na zijn dood.

Bedoelt hij dan de tempel in Jeruzalem? Dat had hij eerder ‘het huis van mijn Vader’ genoemd, al toen hij twaalf jaar was, zo bleek in het verhaal dat we de eerste meeting lazen – misschien herinner je het je nog. En inderdaad zijn in die tempel veel kamers. Bedoelt Jezus dat er te weinig ruimte in dit heiligdom is en hij het moet verruimen?

Of bedoelt hij iets heel anders…?

De vraag van Tomas is dus eigenlijk wel herkenbaar: want wat bedoelt Jezus eigenlijk met die mysterieuze uitspraken over ‘het huis van mijn Vader’. Wat denken jullie:

Zou je in eigen woorden kunnen uitdrukken wat Jezus hier bedoelt?

Het kan nuttig zijn enkele suggesties te doen over de uitleg. Hierboven zijn er al twee genoemd: het slaat op het huis van Jozef of op de tempel, die Jezus allebei ‘huis van mijn vader’ kan noemen.

Een derde optie is te denken aan ‘de komende tijd’, de term van Joden voor de nieuwe aarde, de periode na de hemel, als alles goed is op deze planeet.

Een vier mogelijkheid is het nog wat breder te lezen en te denken aan Gods hart: in het ‘huis’ van God is veel ruimte, betekent het dan, en Jezus is gekomen om daar nog meer ruimte te scheppen voor de mensen. In dat geval slaat het vooral op het heden, hoe je met al je vragen nu al bij God kan komen.

Merk ook op dat Jezus veel vertrouwen heeft in wat zijn studenten al weten, zonder het te beseffen: hij zegt ronduit dat ze ‘de weg’ kennen.

Deze term ‘de weg’ moet deelnemers van een traject dat ‘Mensen van de weg’ heet natuurlijk bekend voorkomen…

Als we deze quote laten bezinken, komen we dichterbij een antwoord op de vraag hoe Jezus met verlies omging. We lazen eerder al het verhaal over hoe Jezus Johannes verloor, en nu hoe hij zijn studenten probeert te troosten. Dit kun je nu combineren:

Hoe ging Jezus om met verlies? Wat was zijn weg hierin?

3. Jouw reactie op Jezus’ weg

Aan het begin heeft iedereeen gemis benoemd. We hebben nu Jezus’ weg in zijn verlies gezien. Wat gebeurt er als je dat bij elkaar brengt? Daar gaan we het ten slotte over hebben, in het belangrijkste deel van deze meeting.

Stel dat je Jezus’ weg toepast op jouw verlies, wat zou je dan doen?

Is dat iets wat je zou willen uitproberen? Of zou je het liever anders aanpakken?

4. Symbolisch afsluiten

We eindigen elke meeting bij Mensen van de weg met een klein symbool. Deze keer gaan we een kaarsje branden voor wie of wat we missen. Dit is in de katholieke kerk een gebruikelijk ritueel; je kent het ook vast wel van vakanties in Frankrijk, Italië of Spanje.

Dit gebaar heeft allerlei symbolische betekenissen. De rook kringelt omhoog als een gebed tot God. En ook als jij straks weg bent, blijft dat als het ware nog symbolisch doorbidden. Je herinnering aan diegene is als licht in de duisternis. En ook al zijn je gedachten soms afgeleid, het vuur blijft branden. En zo zijn er nog veel meer betekenissen. Het is voor ieder persoonlijk.

Iedereen kan nu een of meer kaarsjes branden en ergens in deze ruimte plaatsen. Dat kan in stilte. Je hoeft niet uit te leggen voor wie of wat je het doet.

Je kunt intussen stemmige muziek draaien.

Ten slotte wil ik je vragen je afbeelding met een weg erop erbij te pakken.

Is er nog iets wat je hierbij wilt noteren of tekenen? Of wil je juist iets schrappen of veranderen?

Berichten  voor de app-groep in de week erna: 

  1. Ontzettend bedankt dat jullie er waren. Ik heb genoten van jullie bijdrage! Als je iets lastig vond, bericht het me. Als je iets prettig vond, vind ik dat natuurlijk ook fijn om te horen.
  1. Hier zie je een filmversie van een stukje van het verhaal dat we lazen: www.youtube.com/watch
  1. Denkvraag: als je terugdenkt aan onze meeting en wat daar werd verteld over het mooiste wat iemand had gezegd of gedaan bij hun rouw, wat wil je dan graag onthouden en zelf ook eens toepassen?
  1. Een neutraal boekje over Jezus met veel informatie: reiniersonneveld.nl/werk/jezus-een-kennismaking-voor-moderne-mensen/
  1. ‘Als je niet je pijn omvormt, geef je het over aan je omgeving.’

(Richard Rohr)

www.azquotes.com/picture-quotes/quote-all-great-spirituality-is-about-what-we-do-with-our-pain-if-we-do-not-transform-our-richard-rohr-60-70-12.jpg

  1. Welk beeld past voor jou bij rouw: een trap, een doolhof, een deur?
  1. Een site om mensen te gedenken: ikmisje.eo.nl Denkvraag: hoe gedenk jij de mensen die je mist?