Wat is een kilo?

Wat is een kilo?

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Wat is een kilo? – PopUpGedachte vrijdag 14 oktober

Twee weken geleden zat ik met kunstenaar Pavel van Houten uit Amsterdam te praten over zijn werk. Zijn manier van kijken is altijd weer fascinerend. Hij had net zijn project ‘de waardeloze winkel’ bij ons op het plein neergezet, waar mensen waardeloze troep in konden leveren. Hoe waardelozer, hoe meer flutten ze ervoor kregen. Iedereen die daar een keer geweest was, keek de rest van de dag om zich heen op zoek naar zo waardeloos mogelijke dingen om ze in te leveren en te ruilen voor meer flutten. Hij had effectief de waardeloosheid in waarde omgekeerd.

Hij is gefascineerd door rituelen, zegt hij. Hoe rituelen van ogenschijnlijke waardeloze zaken, iets nieuws maken. Weet jij bijvoorbeeld wat de kilo is, vroeg hij me. Ik zei dat het 1000 gram was, een gewicht, dat het een maat was en zo probeerde ik nog het een en ander. Dat klopt, zei hij, maar de kilo zelf dan? Verwonderd keek ik hem aan. De kilo is een werkelijk object. Het ligt ergens heel grondig bewaakt en afgedekt op een locatie ergens, het is een blok dat een kilo weegt. Het wordt schoongehouden en afgedekt me de grootst mogelijke zorgvuldigheid. Als dat blok van gewicht verandert, verandert de kilo over de hele wereld. Mijn hoofd kon er niet goed bij. De kilo bestaat echt? Als in een voorwerp? Ja, zei hij. De meter ook. Dat is een stok van een bepaalde lengte. We hebben met elkaar afgesproken dat dit een meter is.

Ik heb het nooit gecontroleerd. Ik geloof hem gewoon. Ik vind het nog logisch ook. De vanzelfsprekende aannames waarop onze systemen zijn gebaseerd, zoals kilo en meter hebben dus een fysiek bron onder een stolp, omgeven door curators en verzorgers want dit object houdt de hele rekenende, bouwende wereld in stand.

En toen las ik vanmorgen Jezus Sirach. Dat is een Deutero-canoniek boek. Het heeft net de canon niet gehaald, als in: geen deel van de 66 basisboeken geworden van het joods-christelijk geloven maar zit er dicht tegenaan. Bron van kennis, zeer oud, etcetra. Dit staat er:

Alle wijsheid komt van de Heer, en is bij hem tot in eeuwigheid. De wijsheid is voor alles geschapen, inzicht en begrip bestonden al voor de tijd begon. De wortel van de wijsheid vooor wie werd hij blootgelegd, ha diep doordachte daden, wie kent ze? (Dit is de vraag naar de kilo en de meter. Antwoord:) Slecht één is wijs en ontzagwekkend; hij die zit op zijn troon. De Heer zelf heeft de wijsheid geschapen, hij heeft haar gezien en uitgemeten, haar over heel zijn schepping uitgestort.

De stolp met het object dat de maat der dingen is staat ergens bij die heer. Zoals de meter als een stok in een vitrine over de hele wereld bepaalt wat een meter is, zo is de wijsheid opgeborgen bij de die heer, volgens Sirach en daaraan is alles wat voor wijsheid moet doorgaan af te meten. Verandert die wijsheid daarboven? Dan ook op aarde. Er is een bron. Met een conservator. En een stolp.

Hoe noemen wij anders dingen wijs? Omdat ze werken? Maar overzie ik dat dan? Toch werk ik met die maat, zoals ik al werk met de meter voor ik weet dat er ergens een meter is.

Één probleempje. De meter zou je nog kunnen opzoeken. De kilo kun je bekijken, in elk geval zal ons verteld worden als de maat der dingen verandert.

De wijsheid van God is al zo vaak door zovelen misbruikt voor eigen doeleinden zonder dat de wijsheid zich verdedigde en zonder dat iemand een ander er met de haren kon bijslepen om te laten zien dat de wijsheid onder de stolp echt niet veranderd is. Hoe ontdekken we de maat der dingen?

‘Deze is mijn zoon de geliefde’ dondert het uit de hemel. Vlak voor de dood van Jezus van Nazareth. Naast hem op de berg staan in een vreemd licht, middenin een angstig donkere nacht Mozes en Elia. Dat beschrijft Lucas in elk geval, het is hem verteld door de mannen die het gezien hebben. Later, want staat er ze zwegen over het voorval en vertelden in die tijd aan niemand wat ze hadden gezien. Was het te groot? Een mozes en elia die praten met de man uit Nazareth over zijn naderende levenseinde, een wolk die komt aandrijven die een schaduw over hen wierp – altijd beeld van de aanwezigheid van de eeuwige zelf, zo’n wolk – ze werden bang toen de wolk hen omhulde. Er klonk een stem uit de wolk, die zei: ‘Dit is mijn zoon, mijn uitverkorene, luister naar hem.’

Er is een maat der dingen vleesgeworden, voor degenen die zochten naar wijsheid. Niet enkel meer onder de stolp in die aparte dimensie die hemel heet, maar fysiek op aarde. Een maat der dingen, een weegbare kilo, een te meten meter.

Wij hebben een indruk van wat wijs is en wat goed is om te doen, daar werken we mee van jongsaf aan, net als met de kilo en de meter. Als die oude Jezus Sirach en Lucas gelijk hebben, dan is er voor alle wijsheid er ook een maat der dingen: de keuzes en handelingen van Jezus van Nazareth. Ik vind dat een verfrissende gedachte.

Sirach 1:1-10, 18-27

Handelingen 28:1-16

Lucas 9:28-36