Verfrissende tegenstrijdigheden

Verfrissende tegenstrijdigheden

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Verfrissende tegenstrijdigheden – PopUpGedachte vrijdag 4 november

Het is vrijdag, de laatste van de vijf dagen. Nog een keer een werkdag, dan wordt het weekend. Nog een keer een overweging dan begint de zaterdag, de zondag om maandag pas weer de week te vervolgen. Het was een gekke week, WeGaanZeHalen.nl is gestart, DeDomineeLeertVloeken heeft het levenslicht gezien en ondertussen lazen we gelukkig elke ochtend rustig de teksten. Van sommigen teksten kon ik echt helemaal geen chocola maken, dat hele boek Openbaringen met zijn woede op woede op oordeel op oordeel over een vervloekte aarde – zeker ter bevrijding van iedereen die er door geknecht wordt en ter bevordering van de hoop, het geloof en de liefde van degenen die niet meededen aan de machtsorgiën – maar de stapeling van wraak en oordeel is niet goed voor tere, westerse, vredelievende zielen. Gelukkig stond er wat Jezus Sirach wijsheid tegenover, al zijn dat ook met regelmaat gemeenplaatsen waar je van denkt: ja, mooi. Nou en?

Soms zijn het maar een paar woorden die even triggeren. Vanochtend deze over de tempeldienst vroeger: Dan verhieven de nakomelinge van Aaron hun stem en bliezen op trompetten van gedreven zilver. Ze lieten een machtig geluid horen, een herinnering aan de allerhoogste. Onmiddellijk wierp heel het volk zich ter aarde boog diep neer voor zijn Heer, de almachtige God, de allerhoogste.

Boog diep neer. Op de knieën, die positie die we alleen in machteloosheid innemen. Die zo tegennatuurlijk voelt. Zo masochistisch. Op de knieën. Uit respect op de kniën is wel heel kleinerend. Of niet?

Lammert zei het op mijn boekpresentatie over het goddelijk oordeel. In mijn boek voer ik een pleidooi voor een herwaardering van het goddelijk oordeel omdat ik denk dat we er zelfstandiger door leren denken, hoe paradoxaal dat ook klinkt. Lammert in een hele lieve speech, moest toch zeggen dat hij het er niet mee eens was, want achter een goddelijk oordeel kun je je nog verschuilen. Dat kán inderdaad als je niet beseft wat een goddelijk oordeel betekent, dat er namelijk ook zelf dwars door je heengekeken wordt. Wie meent met een goddelijk oordeel te kunnen zwaaien, zoals de christelijke, wordt altijd eerst zelf onder vuur genomen door het oordeel. Jezus doet dat voortdurend als hij zijn religieuze tijdgenoten bekritiseert dat ze – voordat ze het splintertje uit het oog van een ander kunnen verwijderen – eerst die lompe balk die uit hun oogkas steekt even moeten zien te verwijderen. Het goddelijk oordeel is snoeihard voor hen die erbij zweren en daarom wil ik het. Omdat het afzweren van het goddelijk oordeel omdat je je er zo makkelijk achter kunt verschuilen, niet zorgt dat we nu opeens onszelf leren beoordelen. Het zorgt ervoor dat we zonder God te noemen alsnog anderen gemakkelijk veroordelen, of helemaal geen oordeel meer vellen uit desinteresse in waar de ander mee bezig is en bij gebrek aan visie op wat goed is in de wereld. Paradoxaal genoeg brengt een goddelijk oordeel mee dat er geen plek meer is om je te verschuilen. Zo werkt het ook met het knielen – sorry voor de omweg – het knielen voor deze ene maakt die Joden onafhankelijk, zelfstandig en trots. Dat vind ik fascinerend. Op de bazuinstoot gaan ze allemaal tegen de grond in een gebaar van ultieme nederigheid en wat resulteert is een trots volkje, met een eigenzinnige godsdienst, een prachtige set waarden en een wil die door geen enkel groot machtig volk te breken lijkt te zijn. Niet omdat ze niet knielen, maar juist omdat ze zo vol overgave knielen.

Wie knielt voor wat hij de allerhoogste noemt, denkt bij elk ander met machtspretentie: wie ben jij helemaal dat je overgave van mij vraagt? Ik kniel maar voor ééntje en dat is de machtige zelf. Wie ben jij precies?

Of dat nu gaat over de machtige chef van je afdeling, een politicus, een arrogante BN-er of wat dan ook. In vergelijking met dat wat jij in die stilte even ontmoet hebt, op je knieën, bij het geluid van die machtige zee aan trompetten en in verwondering over de grootheid van het heelal, de heftigheid van de natuur en de intense nauwkeurigheid waarmee de details van het leven in elkaar grijpen op cellulair of moleculair niveau, wie dat ziet en erdoor geraakt is, op de knieën valt en waardeert, liefheeft, eert, moet een beetje lachen om elke tweevoeter die macht probeert uit te oefenen. Die hoort een grote mond en weet dat bij de kleinste bacterie die verkeerd in de ingewanden terechtkomt deze meneer of mevrouw met grote mond moet rennen naar de wc om niet met schaamrood op de kaken te moeten voelen hoe de dunne poep uit de broekspijpen stroomt.

Voor de allerhoogste buigen betekent voor niemand anders. Omdat je gezien hebt dat jezelf en de ander in vergelijking met die niets zijn. Jezelf én de ander. Een beetje koddig zijn we en dat scheelt een hoop als iemand probeert belangrijk te zijn of als je jezelf betrapt op een poging om belangrijk te zijn.

Jezus Sirach toont een volk dat knielt en zoals die Bijbel vol staat met paradoxen, hier ook weer. Door te knielen worden ze zelfstandig, autonoom en trots op een nederige manier. Door Gods oordeel te eren, leren we zelf denken, zelf oordelen over onszelf en volhouden dat er iets goeds bestaat. Ik hou van dit soort gekkigheid, omdat het zo mooi is – zo onlogisch en daarmee zo terecht. Op een goed weekend. Op een eigenwijzige nederigheid tegenover werkelijke grootheid zodat wij en de onzen niet meer ons zo groot hoeven houden. Dat scheelt.

Sirach 50:1, 11-24

Openbaring 17:1-18

Lucas 13:31-35