Warrige gedachten

Warrige gedachten

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Warrige gedachten – PopUpGedachte Woensdag 2 november

Woensdagochtend, het regent een beetje. Dat gebeurt maar heel zelden om zes uur ‘s ochtends kan ik constateren na maanden om deze tijd even op mijn balkon staan. De kinderen zijn al wakker want wintertijd. Toch is het rustig, de gordijnen zijn dicht, de stad slaapt nog grotendeels voorzover ze dat ooit doet.

De teksten van vandaag zijn een allegaartje. Een stuk uit Jezus sirach over wijsheid waarin de grootheid van God weer eens bezongen word. Dat die groter is dan alles wat gemaakt is en dat dit heel tof is. Ik wordt er even niet warm of koud van, al is het lekker opgeschreven. Geen haakjes, geen verbinding met vandaag of deze week.

De kat van een vriendin, twaalf jaar haar maatje is doodgegaan en daar heeft dit heel weinig mee te maken. Mijn boek is gisteren gepresenteerd maar daar wil ik niet over blijven schrijven. We gaan ze halen zit al op 120 chauffeurs. Dat soort dingen zijn nu concreet, de dag. En dan doet Sirach even niets.

Openbaring is weer het andere uiterste. Schalen vol van Gods woede worden uitgestort op aarde in symbolische woorden waardoor mensen heel letterlijk kapot gaan en God vervloeken omdat ze pijn hebben, terwijl het idee was dat ze beseften dat ze het verkloot hadden en met pijnlijke blaren van een verzengende woede op hun knieën vroegen om vergeving. Het lijkt niet zo te werken. De enige die hier blij van worden, van dergelijk woedend Godsgeweld zijn de slachtoffers. Die zien een gerechtigheid gebeuren die ze zelf niet hadden kunnen en willen realiseren. Er blijkt toch recht te bestaan, zoiets.

Ik vind die woede zo ingewikkeld? Ik heb er een toch echt genuanceerd, depolariserend boek over geschreven, tenminste zo schreef iemand het. En hier wordt gewoon iedereen die andere mensen kapot wil naar de hel verwenst, er worden allerlei verschrikkelijke plagen aangekondigd over hen met sadistisch genoegen lijkt het wel.

Hoe zit dat met mijn nuance? Als ik zou roepen dat alle IS-strijders getroffen moeten worden door Gods gramschap en verteerd moeten worden door hemels vuur – om maar een dwarsstraat te noemen – dan moet ik toch weten dat heel veel van die strijders als jonge kinderen geronseld en mentaal kapotgemaakt zijn? Vergoelijkt dat hun daden? Nee, het is nog net zo erg. Is dat je vijanden liefhebben? Misschien wel, maar wat moet je dan met die toornige vervloekende teksten.

De regen was weer even opgehouden, maar nu regent het weer. Huilt de hemel een beetje omdat ik er niets van snap of is het een verkoelende bui om mijn wat doordraaiende gedachtegang te stoppen en een uitnodiging om mijn gezicht even te laten verfrissen door kalmerende druppels. Een uitnodiging om me te koesteren in de teksten, niet het hele plaatje te proberen te begrijpen.

‘Ik mis de samenhang’ zei ze, ze was begonnen met de Bijbel te lezen omdat ze – streng atheïstisch opgevoed, cantor was geworden van een klassieke kerk in het centrum van Amsterdam. Via de kunst kende ze wat flarden en beelden en nu las ze dus. Maar het hielp niet echt.

Ik kom tot de conclusie dat er maar een echt belangrijk verhaal is in de Bijbel en dat is de uittocht. De rest is intro, achtergrond en vervolg daarop. De mens die bevrijdt moet worden omdat de vastzettende krachten vervloekt reëel en ingewikkeld zijn. Ingewikkeld is een mooi woord in dat kader. Íngewikkeld.

Vanuit orthodoxe hoek wordt er weleens minachtend naar dergelijke gedachten verwezen als ‘bevrijdingstheologie’ maar als theologie geen bevrijdingstheologie is dan mag het de naam christelijke theologie helemaal niet dragen. Hoe je dat verder invult is een ander punt. Maar de vastgelopen wereld die losgemaakt moet worden, die weer gaat draaien, daar gaat het over. Op de bevrijding volgde 40 jaar woestijntijd waarin het bevrijde groepje voortdurend weer terugkeerde naar gevangenschap omdat de vrijheid eenzaam voelde, omdat ze honger kregen, omdat het allemaal zo onduidelijk was. Een lange weg om te gaan. De lange weg naar de vrijheid is de titel van de memoires van Nelson Mandela waarvan ik ooit fragmenten hoorde voorlezen tijdens een kloostermaaltijd waar we in stilte aten en een monnik volkomen toonloos een stuk uit dit boek las.

Een lange na de vrijheid had het ook mogen heten.

De derde tekst maakt het iets concreter: Jezus geneest vanochtend weer eens . Een vrouw stond al achttien jaar helemaal krom en kon met geen mogelijkheid rechtop staan. Toen Jezus haar zag, irep hij haar bij zich en zei tegen haar: U bent verlost van uw ziekte,’ en hij legde haar de handen op. Meteen ging ze rechtop staan en loofde God. Maar de leider van de synagoge werd boos omdat Jezu sop sabbat genas en zei tegen de menigte: Er zijn zes dagen om et werken. Kom dus op die dagen om u te laten genezen en niet als het sabbat is! Maar de heer zei: Huichelaars! Maakt niet ieder van jullie op sabbat zijn os of ezel los van de voederbak om hem te laten drinken? Mocht deze vrouw, al achttien jaar door Satan geboeid, niet op sabbat uit deze boeien worden bevrijd? Zijn tegenstanders waren beschaamd, de menigte was verheugd over de machtige daden.

Voor hem is het zo gewoon als een os of ezel losmaken om het dier te laten drinken. Dat doe je, het maakt niet uit wat voor dag. En juist misschien wel op die heilige dag omdat bevrijd worden nu eenmaal de ziel is van het verhaal.

Het idee van een machtige God als die in Jezus Sirach, die groter is dan alles wat er gemaakt is? Het heeft ergens de intentie om van de angstige mens een vrije vogel te maken die de elementen niet meer vreest. De tekst over Gods woede en zijn schalen vol gramschap uitgestort over ellendelingen? Een poging om mensen die slachtoffer zijn te laten voelen dat dit inderdaad niet het einde van het verhaal kan zijn. Dat er gerechtigheid is en zij aan de goede kant van de geschiedenis staan. Volhouden. Zelfbewustheid. Dat. En Van Nazareth? Hij doet alsof het bevrijden van anderen net zo gewoon is als het losmaken van een os of ezel die wil drinken. Zo naar de wereld kijken, zien waar ik iemand los kan maken om even verfrist te worden en zelf zien of iemand mij gegeven is om mij los te maken zodat ik even kan drinken. Ik voel me niet per se een os of ezel, maar vaak genoeg vastgezet. Daar begint dus het verhaal. Bij vastzitten en bevrijding en dat steeds opnieuw.

Sirach 43:23-33

Openbaring 16:1-11

Lucas 13:10-17