Hoe Science Mike zijn geloof volledig verloor en gelouterd terugvindt

Hoe Science Mike zijn geloof volledig verloor en gelouterd terugvindt

Science Mike (Mike McHargue) maakt al jaren podcasts. Dit najaar kwam zijn eerste boek uit en komende zondag komt hij naar Nederland. Wolter las het boek waarin Mike beschrijft hoe hij zijn fundamentalistische geloof verloor, maar het gelouterd en hernieuwd terugvindt.

In Finding God in the Waves volgen we het levensverhaal van Mike McHargue, beter bekend onder zijn online naam ‘Science Mike’, maker van podcasts over geloof en wetenschap. Het is het verhaal van zijn oude fundamentalistische geloof, zijn val van dat geloof en zijn hernieuwde en gelouterde hervinden ervan. In grote lijnen is zijn verhaal denk ik herkenbaar voor mensen die zich aangetrokken voelen tot Lazarus.
Het is herkenbaar voor de post-evangelicaal en de post-gereformeerde die een wankel nieuw evenwicht heeft gevonden tussen vrijzinnigheid en orthodoxie. Op weg met Jezus, in verwondering over een mysterieuze God, zoekend, verlangend en vragend. Maar niet zonder vertrouwen. En in Mike’s geval: met een big smile en gedrenkt in nerdy gesprekken over natuurwetenschap.

Atheïst in de kast

Een groot deel van het boek heb ik echter ook de neiging om te vloeken over de ziekheid van de Southern Baptist Church waartoe Mike behoorde. Mike is een bovenste beste kerel die zijn oude kerkgenootschap met alle liefde en warmte beschrijft, maar wat een fundamentalistische beerput is het ook bij tijden. Langzaam maar zeker begint het Mike te dagen: ‘er zitten fouten en tegenstrijdigheden in de Bijbel. De wetenschap beweert hele andere dingen over het universum. En die dingen vind ik geloofwaardig’. Als een ware homo die koste wat kost in de kast blijft zitten, besluit Mike undercover atheïst te worden, maar naar buiten toe – zelfs zijn vrouw mag het niet weten – de aangepaste wedergeboren christen uit te hangen. Hij weet wat de prijs voor coming out is, en zal uiteindelijk het volle pond betalen.

Aan goede wil ontbreekt het hem niet: hij bidt z’n knieën rauw om God maar niet kwijt te raken. ‘Pijn’ is het centrale woord in deze eersteklas verlieservaring. Nee, Mike maakt geen grapjes over zijn verloren geloof en over de gemeenschap waartoe hij behoort. Het doet allemaal vreselijk pijn. Zijn wereld stort in. Hij gaat z’n gemeenschap verliezen.

Zoektocht met grote en kleine lichtpunten

Hoe vindt hij vervolgens weer iets terug? Dat is nog niet zo heel simpel te zeggen. Er zitten verschillende kanten aan, het verhaal is meerduidig en dat maakt het ook tot een goed verhaal. Net zoals de geleerden er nog steeds niet over uit zijn waaruit Augustinus’ bekering nu precies bestond (eerder een weg van groeiend inzicht dan een tsjakka-moment), is het ook bij McHargue een zoektocht met grote en kleine lichtpunten. Akkoord, centraal staat een heuse religieuze, ‘mystieke’ ervaring, inclusief het horen van Gods stem. Maar interessant genoeg is die ervaring ingebed in iets dat het boek als iets veel belangrijkers presenteert. Wat Mike terugvindt, is volgens mij het leven zelf. Terwijl hij diep in z’n ‘atheïstische’ periode zit danst en zingt hij met een groep mensen, los van de dwang van het oude geloof:

For the first time, I felt that I was able to be myself – my true self. I took off my Christian mask and felt the sunlight on my face.

Er is ruimte. Ruimte om te dansen, te spelen, vragen te stellen, te twijfelen. Ruimte om te zijn. In plaats van ‘in God te geloven’ begint hij ‘transcendentie te ervaren’.

Onverhoorde gebeden tot een zwijgende God

Nee, dan zijn we er nog niet. The anger kicks in. Al die onverhoorde gebeden tot een zwijgende God komen hun rekening opeisen. Where were you?

Great is thy neglect, great is thy cosmic indifference, Great is thy absence.

Er volgt een verhaal van ontmoetingen, gesprekken, ervaringen. Mike is een man van warme vriendschappen.

My path back to God was paved with grace by those who received my doubt in love.

In het tweede deel van het boek vertelt hij een aantal inzichten over hoe geloof en wetenschap elkaar kunnen versterken. Een aardig stukje is bijvoorbeeld dat hij uitlegt hoe geloven ‘werkt’ in je hersenen. Ook als je twijfelt: gewoon bidden, zegt Mike.

Research says that you can start by pretending God is real, giving your brain something to work (or play!) with as you build a new neurological image of God.

Dit boek is een interessante gesprekspartner

Hoewel het boek leest als een trein ben ik niet laaiend enthousiast over McHargues stijl. Die is erg colloquial, losjes en informeel. Prima om te laten zien dat je een benaderbare toffe peer bent, ik twijfel er geen seconde aan. Tegelijk wordt het boek zo tot een ego-presentatie die de spreker zelf op het podium plaatst. Het behoudt de stem en de pose van de Amerikaanse evangelical die, relaxed rondwandelend over het podium, door zijn eigen persoon moet laten zien hoe ‘cool’ het allemaal wel niet is wat hij te vertellen heeft. We worden met onze neus diep in zijn ervaringen gedrukt en met trots vertelt hij over zijn vele emoties tijdens het proces.

Zeker voor wie in z’n geloofszoektocht prangende vragen heeft over het gezag (dan wel de ‘onfeilbaarheid’) van de Bijbel is dit boek een interessante gesprekspartner. Persoonlijk vind ik al dat geworstel wat gedateerd aanvoelen, maar als ik dit 18 jaar geleden had gelezen was het ook voor mij hete materie geweest.

Leven dat gevonden wordt

Maar de kern van het verhaal is dus volgens mij ‘leven’. Leven dat verstikt wordt, waarnaar verlangd wordt, en dat weer gevonden wordt. De materie krijgt weer diepte. God wordt immanent en blijft toch transcendent.

The way I see God is not an attempt to take the mystical out of reality – it’s a way to incorporate the miracle and mystery of the life we can see, measure, observe, and test every day. (…)

To share the joys and sorrows of my friends, to see little ones born and old ones die, all tie me to an incredible cycle of unspeakable beauty that I am part of, and the only possible word I have for it all is this one:

God.

schermafbeelding-2016-12-05-om-15-29-28

Finding God in the waves is het eerste boek van ‘Science Mike’ McHargue.  Mike maakt podcasts en schrijft en blogt over geloof en wetenschap. Hier vind je een interview met hem. Zijn boek is op dit moment alleen nog verkrijgbaar in het Engels. Ook is hij regelmatig te horen in de podcast van The Liturgists.

 

Science Mike komt naar Nederland voor tv-opnames en is te zien in het kerstprogramma Zo’n zin in Kerst dat 23 december wordt uitgezonden. Wil je bij de opnames zijn? Geef je dan snel op. Hier vind je meer info.