Moet de zon zich bekeren of hoe zit dat?

Moet de zon zich bekeren of hoe zit dat?

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Moet de zon zich nu bekeren of hoe zit dat? – PopUpGedachte woensdag 14 december

Het is woensdag geworden, het midden van de week en alles neigt naar Kerst. Niet naar Kerst als in rauwe werkelijkheid van Jezus van Nazareth, politieke onrust en geboren Messias met bijbehorende hoop en tegenstand. Maar Kerst als lieve lichtjes in donkere omstandigheden, de hoop dat de zon terugkeert – daar komt het feest zoals wij dat vieren tenslotte vandaan – de hoop dat de dagen langer worden en het duister niet voor eeuwig duurt. De heidense hoop op de zon, het idee dat na regen zonneschijn komt. Dat is de oorsprong van Kerst, de zonnewende, de zon keert terug en wij kunnen weer ademhalen. Omdat Europese heersers dat te heidens vonden en ze graag het volk aan zich bonden tot één kudde, onder één heerser plakten ze het kerstverhaal over het zonnewende feest. Kerstening van Europa, en dan heel letterlijk.

Er is een vrij cruciaal verschil tussen het zonnewende feest en de aankondiging van het gebeuren van de Joodse Messias. In het zonnewende feest bekeert de zon zich, zij was bezig te vertrekken uit de dagen, steeds korter en donkerder werd het. Met Kerst zien we dat ze op haar schreden terugkeert, zoals dat gaat in de kringloop der dingen en het volk juicht dat de Zon zich heeft bekeerd en er weer tijd van leven is.

In de gebeurtenissen die de geboorte van de messias aankondigen, begint er iemand te dopen in de woestijn om ‘tot inkeer te komen’ staat er, en zo vergeving van zonden te krijgen. Hier komt niet de zon tot inkeer en geeft ons weer een seizoen lang tijd van leven. Hier komt de mens tot inkeer en begint weer opnieuw te leven onder de zon.

Het christendom leeft niet onder de knoet van de natuur, maar binnen de gegeven gang van de natuur ligt er een opdracht voor de mens. Niet de zon bekeert zich, maar de mens. Niet de zon geeft ons weer tijd, maar de aarde krijgt weer tijd van bestaan als de mens zich bekeert.

In deze donkere dagen wordt Oost-Aleppo totaal kapotgebombardeerd. Mensen sterven alsof het niets is, Rusland en Syrie wordt internationaal gesmeekt om een beetje genade maar er is geen genade. Behalve dan dat verdrag gisteren voor 400 mensen die de stad mogen verlaten, maar dat volgt op chloorgas, bunkerbommen, standrechtelijke executies zegt men. Grote dood en verderf.

Hopen we dat dit voorbijgaat? Dat er een zonnewende komt? Dat het licht weer aangaat en we opgelucht kunnen ademhalen? Dat is de viering van het oude zonnewende feest.

Johannes de Doper roept ons de stad uit en tot inkeer. En er staat ‘alle inwoners van Judea en Jeruzalem stroomden toe en lieten zich dopen in de rivier de Jordaan terwijl ze hun zonden beleden’.

Alle? Wat kwamen die mensen doen? Onze katholieke broers en zusjes zullen zich nog herinneren dat ze hard zaten na te denken in biechtstoelen in klatergoud kerken over de zondetjes die ze begaan zouden kunnen hebben. En deze mensen ‘stroomden toe’.

Als Aleppo ons ergens moet brengen dan is dat op de knieën, vloekend voor mijn part, huilend, of met een hart dat niet weet wat het moet voelen omdat het te ver is, te veel is of te vreemd. Aleppo waait niet over, het gaat wel voorbij maar als we niet geknield hebben, dan hebben we onze kans gemist. Niet de zon gaat zich bekeren, die doet maar wat. Wij moeten ons bekeren.

Terwijl wij toch niets gedaan hebben dat deze dodelijke moordzuchtige praktijk veroorzaakt? Jij niet. Ik niet. Maar wij wel. Als mensheid.

Praten over individuele, persoonlijke schuld, iets dat eruit geknepen moet worden voor een priester achter een traliehekje kan zo z’n waarde hebben maar is maar beperkt. De collectieve schuld, het falen van ons als mensheid om met elkaar om te gaan, met de wereld om te gaan, dat is er ook. Assad’s moordlust en Ruslands opportunisme zijn ons niet vreemd. Wij zouden het kunnen, in andere tijden, met andere opvoeding, op een andere plek. Wij doen dit met elkaar als mensen. En steeds weer worden op andere manieren, op andere dagen, in de volle zon of in het donker van de kerstdagen mensen slachtoffer van elkaar.

Dat erkennen. En dan massaal toestromen omdat er een plek is om vergeving te vragen. Natuurlijk moeten er mensen naar Russische ambassades stromen en smeken en eisen om op te houden, maar er moeten ook mensen naar rivieren stromen en daar tot inkeer komen met dat belangrijke ‘nie wieder’. Weg met die zonnewende, zij volgt gewoon een wiskundig patroon. Maar de mens, volgt die zijn eigen patroon of kan die – in tegenstelling – tot de zon, uit zijn destructieve baan treden, zich laten dopen en een nieuw leven inzetten. Dat is de hoop van christendom versus de apathie en de onderworpenheid van het zonnewende feest. Bekeer u, roepen de teksten, niet om je eigen lullige zonde, maar omdat we als mensheid het donker scheppen, ieder op zijn eigen plek – en het tijd wordt om daarvan af te zien en te vertrouwen dat het dan licht zal worden. In het hart en in de wereld, onder wat voor omstandigheden dan ook.

Jesaja 9:7-17

2 Petrus 2:1-10a

Marcus 1:1-8