Samuel deed wat jij liever niet wil doen: hij speelde That Dragon, Cancer (ja, over een kind met kanker)

Samuel deed wat jij liever niet wil doen: hij speelde That Dragon, Cancer (ja, over een kind met kanker)

Ryan en Amy verloren hun zoontje Joel aan kanker. Ze maakten er een game over, en een docu, die Samuel (zelf vader) speelt en bekijkt. ‘De docu valt mee, maar de game is loodzwaar.’ 

Knuffel je kind maar goed

Sterkte

Ik zou het niet kunnen

Als ik vertel dat ik de game That Dragon, Cancer ga spelen, zijn dit de reacties die ik krijg. Dat is in dit geval niet zo gek. Vaak speel je een game om te ontspannen: je rent als besnorde loodgieter door een kleurrijke wereld vol vijanden en magische paddestoelen. En als een monster je doodt, dan begin je opnieuw.

Niet in deze game. In dit spel komt de dood eenmaal en onherroepelijk. In dit spel is het monster een terminale kanker.

Een manier om emoties te hanteren

Dat is niet het enige dat opmerkelijk is aan That Dragon, Cancer: de game is autobiografisch. Het vertelt het aangrijpende verhaal van Ryan en Amy Green en hun zoon Joel. Rond Joels eerste verjaardag wordt bij hem een dodelijke hersentumor gevonden. De doktoren geven hem nog een paar maanden te leven. Die paar maanden zijn een paar jaar geworden, want Joel is uiteindelijk vijf jaar oud geworden.

Vader Ryan zoekt als kunstenaar naar een manier om z’n emoties te hanteren. Dat is een game geworden, waarin Ryan en Amy je een fractie laten meevoelen van wat zij met Joel hebben beleefd in die jaren. Van het ontwikkelproces van deze game is een documentaire gemaakt: Thank You for Playing, die deze week op tv wordt uitgezonden.

Joel is een ridder

Voordat ik de docu kijk, besluit ik het spel te spelen. Ondanks de waarschuwingen, aarzel ik niet. Het verhaal van Joel wordt verteld vanuit meerdere perspectieven. Ik zie mezelf op een gegeven moment op het scherm als ridder. Hij rent door een wereld en verslaat vijanden met zijn speer. De eindbaas is een grote draak. Op de achtergrond hoor je de vader iets uitleggen aan zijn andere kinderen: ‘Joel is de ridder en de kanker is de draak.’ De bekende strijdmetafoor. Dan hoor je de kinderen: ‘Een baby kan toch niet vechten?’ En de vader antwoordt: ‘God zal voor Joel strijden.’

Ryan en Amy zijn christenen. Hun geloofsleven is een belangrijk thema in de game. Als de kinderen aan iemand moeten denken die is gestorven aan kanker, vertelt de vader over eeuwig leven waardoor de kanker niet het laatste woord heeft.

In een ander hoofdstuk hoor je een vlammende beschuldiging aan het adres van de duivel. Een tegenstander op wie Ryan al zijn woede richt. In de documentaire zie je hoe dit geluidsfragment is opgenomen. Met tranen in de ogen, knijpend in een kussen spreekt vader Ryan zijn zinnen in. ‘Ik ben teleurgesteld in God, maar de duivel krijgt al mijn woede.’

Laat het huilen stoppen

green_dripDe bekendste scene uit de game is die waarin Ryan een nacht in het ziekenhuis doorbrengt met Joel. Joel huilt en stopt niet met huilen. Je probeert Joel te troosten. Hij schreeuwt alleen nog maar harder. Je geeft hem een pakje drinken en hij braakt het uit. Waar je in andere scenes een computerweergave van een kind ziet, is Joel hier onzichtbaar. Je hoort hem alleen maar. Het gaat door merg en been. Net als in elke andere game ben je op zoek naar de oplossing voor het probleem. Je wilt Joel troosten, je wilt dat het huilen stopt, je doorzoekt de kamer, je probeert en niks helpt. Uiteindelijk ga je zitten. Ryan bidt tot God. Hij snapt er niks van en laat het los. Het huilen stopt.

Hoe heftig gaat dit worden?

Ik moet de game pauzeren en zit minutenlang voor me uit te staren. Hoe heftig gaat dit nog worden? Ik kan me niet herinneren wanneer ik voor het laatst heb gehuild bij het spelen van een game.

Dit is overigens geen game waarin het gebed een magisch antwoord is op alle problemen. Het huilen stopt, maar aan het eind gaat Joel toch dood. In de reis van vader Ryan zie je eenzaamheid, wanhoop en het worstelen met de stilte van God. Bij moeder Amy zie je hoeveel het haar waard is om te hopen op een wonder. De dood is bij haar een gegeven. De almacht van God ook.

Het leven in alle schoonheid en wreedheid

Er zijn maar weinig christenen in populaire media met wie ik me kan identificeren. Ze zijn (te) zeker van hun geloof, dreigen het kwijt te raken of ze zeggen God vaarwel. Veel christelijke types, weinig christelijke karakters. Het is Ryan en Amy gelukt om via een game een gruwelijk intiem moment uit hun gezins- en geloofsleven te delen met de speler. Wat in veel christelijke mediapropaganda niet lukt, lukt hier wel: het leven in alle schoonheid en wreedheid tonen, en in dat alles God en mens opvoeren.

In de documentaire zie je hoe spelers op een beurs reageren op de game. Ze omhelzen Ryan. Ze wensen hem sterkte. Ze huilen. Joel heeft op dat moment niet lang meer te leven.
‘Ik ben zo bang om Joel te vergeten’, zegt Ryan. Maar door te zien wat de game anderen doet, kan hij beter bij zijn eigen pijn.

Ik hoop nooit mee te maken wat dit gezin heeft meegemaakt, maar als ik ooit zo diep kom te zitten, wens ik dat ik de moed heb om mijn leven zo open te gooien als Ryan en Amy dat deden. Ze waren bang, boos en verdrietig en uiteindelijk lieten ze Joel los om er troost en hoop voor de toekomst voor terug te krijgen.

That Dragon, Cancer (Numinous Games) is hier te koop.  

De documentaire Thank You for Playing is te zien via npo.nl (beschikbaar tot 17 februari 2017).