Het probleem van iets denken te weten

Het probleem van iets denken te weten

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Het probleem van iets denken te weten – PopUpGedachte Donderdag 2 februari

Altijd fijn om met een probleem te beginnen op de vroege ochtend. Dat is geen probleem, tettert de goeroe in mijn oor, het is een uitdaging. Ja, ja, daar is het te vroeg voor. Probleem. Er is een probleem met iets denken te weten en net zo goed met het niet meer weten.

Ik vind het opluchtend dat ik het allemaal niet kan en hoef te weten, maar als ik niets zou weten zou ik ook zomaar niet in beweging kunnen komen en willens en wetens de boel – die boel waar ik invloed op heb of een bijdrage aan zou kunnen leveren – willens en wetens de boel in de soep laten draaien. Dat kan ook niet de bedoeling zijn.

Dit staat er fijn helder in Jesaja: ‘Mijn plannen zijn niet jullie plannen en jullie wegen zijn niet mijn wegen (Profeet voert God sprekend ten tonele, by the way), want zo hoog als de hemel is boven de aarde, zo ver gaan mijn wegen jullie wegen te boven en mijn plannen jullie plannen.’ Het is alsof de profeet denkt dat als hij plannen en wegen maar vaak genoeg herhaalt dat ik dan wel begrijp waar het over gaat. Dat is niet zo, toch zit ik hartgrondig te knikken. Niet zo hartgrondig, want mijn verkouden hoofd vindt dat onprettig.

Zo’n tekst is heel fijn materiaal om te gebruiken als de plannen van iemand anders je niet aanstaan. Nee man, moet je niet doen. Gods plannen zijn zo ver verwijderd van jouw plannen als de hemel van de aarde. Werkt mogelijk alleen bij strikte vromen die ook nog eens jouw oordeel meer waard vinden dan hun eigen. In alle andere gevallen zegt men waarschijnlijk: en jouw plan om mijn plan onderuit te halen is wel goddelijk? Tuurlijk, vriend.

Er moet iets meer zijn, een haakje dat ons verder helpt. Want apathie, dat hebben de teksten nooit gepromoot. Wel eerbied, je bekeren van onrecht, etcetera.

De zin vooraf aangaand aan dit Jesaja stukje is: ‘Laat de onrechtvaardige zijn snode plannen herzien, laat hij terugkeren naar de Heer’ met de belofte dat hij of zij, die onrechtvaardige dus, warmpjes zal worden ontvangen. Echt, met knuffels enzo.

Het is dus in elk geval van toepassing op snode plannen. Dat is gemakkelijk gezegd, want wat is snood – behalve dat het een prachtig Oud-Hollands woord is. In de praktijk nog niet zo makkelijk te duiden en daar doet deze tekst recht aan.

Ook houders van snode plannen menen vaak het bij het rechte eind te hebben, to do what is right. Het land moet beschermd, al die arme zielen in Amerika tegen een mogelijke miniscule kans op aanslag, dus gaan de grenzen dicht. He he, eindelijk iemand die doorpakt, verzucht rechts-conservatief Amerika en men dankt God.

De Jesajatekst is dan begripvol. Natuurlijk is dat een weg, die je hebt gekozen. En het verdedigt belangrijke waarden. Het vertrapt alleen andere waarden op de meest onmogelijke manier! Maar ik kon niet anders, het moest maar even, dit was de enige weg. Míjn wegen, en dan klopt die, mijn wegen zijn niet jouw wegen, zo hoog als de hemel is boven de aarde, zo ver etcetera.

Ons is niet gevraagd om plannen te maken waardoor we in de toekomst veilig zijn, maar om voldoende vertrouwen te hebben dat de toekomst veilig is als we vandaag doen wat van ons gevraagd wordt. Liefhebben, naasten, en met name verdrukten, vreemdelingen, vijanden, bij voorkeur mensen aan wie je niets hebt, zoals wij liefgehad zijn voordat wij iets konden wat ons die liefde waard maakte.

Is er nog meer te zeggen over die eigen wegen en hoe we onze eigen plannen moeten relativeren? Ten eerste dus als onze wegen waarden die universeel en goed zijn (tijdelijk) met voeten treden. Dan hebben we het geloof opgegeven dat het goede doen leidt tot het goede. Maar er is meer. Paulus schrijft vanochtend. U bent geroepen om vrij te zijn, misbruik die vrijheid niet om het eigen verlangen te bevredigen.

Vrijheid vereist verantwoordelijkheid en zelfonderzoek. We maken plannen, we zijn vooruitkijkende en inschattende wezens. Dat hoort bij ons. Neem dan ook die vrijheid, maar weet dat je wegen afbuigen zo gauw ze je eigen verlangen gaan dienen in plaats van je te laten inzetten in het grote geheel. Ten dienste van de wereld of mensheid.

In de evangelielezing een hard voorbeeld daarvan. Jezus vertelt dat hij zal sterven binnenkort, gelynched door de menigte. Dan neemt overmoedige Petrus hem apart. Hij zal als ware vriend even die depressieve gedachten uit zijn rabbi wegpraten. ‘Hij wijst hem fel terecht’ staat er. ‘Maar Jezus draaide zich om, keek zijn leerlingen aan en wees Petrus terecht met de woorden: ‘Ga weg achter mij Satan, je denkt niet aan wat God wil maar alleen aan wat mensen willen.’ Maar, maar denk ik Petrus te horen sputteren… Hoe moet ik? Precies, Petrus, hoe moet jij dat weten? Blijven oefenen, zoeken, je terecht laten wijzen door andere wijzen, de felheid is mooi en laat je met je hoofd tegen de muur lopen. Neem het als een les. Dat doen wij ook als wij jouw buil zien, Petrus.

Mijn wegen zijn niet de goede wegen, heel soms lopen ze een stukje parallel. Als ik dat maar erken, en op pad blijf gaan, dan zal ik het wel leren. Een goede reis.

Jesaja 55:1-13

Galaten 5:1-15