Hoe Genesis het debat tussen creationisten en evolutionisten overstijgt #Lazarustour

Hoe Genesis het debat tussen creationisten en evolutionisten overstijgt #Lazarustour

Je hebt het al gemerkt: deze week is schepping een belangrijk thema op Lazarus. Onze eerste touravond gaat er ook over: wat betekent het omarmen van evolutie voor je geloof? Dit blog van Amerikaan Jeremy Bouma is een mooie aanvulling op alles wat we erover geschreven hebben.   

Genesis 1 versus On the Origins of Species. Mozes versus Charles Darwin. De Staat Tennessee versus John Thomas Scopes. Die laatste is de baanbrekende rechtszaak die Amerika een intellectueel debat in slingerde dat voor nogal wat verdeeldheid zorgt: schepping versus evolutie.

Het is een debat dat de kerk en ook, breder gezien, de cultuur heeft beïnvloed, door de fundamentele levensvragen die gesteld worden: “Waar komen we vandaan? Waarom zijn we hier?”

Liberalen en fundamentalisten hebben de neiging om deze vragen op twee manieren te beantwoorden. De eerstgenoemden proberen het verhaal van de Schrift te passen binnen het verhaal van de wetenschap, terwijl de laatsten het verhaal van de wetenschap geweld aandoen om het verhaal van de Schrift te staven.

Wat nu als dit aspect van het oorspronkelijke christelijke geloof niet de lijnen volgt van het liberalisme en ook niet die van het fundamentalisme?

Wat als we in plaats daarvan Genesis verstaan op de volgende manier?

Stel je voor dat je een Israëliet bent die na de Uittocht ergens in de Sinai-woestijn rondhangt. Het schemert en je zit bij een kampvuur met de oudsten van de stam van Juda.

Terwijl je daar zo zit, komt er een jongetje aangeslenterd dat aan de slippen van het gewaad van een van de oudsten trekt. Hij vraagt: ‘Meneer, waar komt dit allemaal vandaan?’

‘Wat bedoel je, kleine Jada?’, antwoordt de oudste.

‘Ik bedoel, kunt u me vertellen hoe de vogeltjes en de beestjes en mijn mama en papa er zijn gekomen? Hoe de wereld is gemaakt?’

De man tilt het jongetje op en plant hem bij zich op schoot en antwoordt zorgvuldig: ‘Ah, Jada, dat is een goede vraag… Een heel erg goede vraag. Dat zal ik je eens vertellen!’

‘Bereisheet bara Elohim…’

In het begin was God Michelangelo die voor het vormeloze blok marmer stond, waaruit de David tevoorschijn kwam. Hij was Mozart aan de witte en zwarte toetsen, op het punt om een prachtig, nooit eerder gehoord concert te geven.

Net als Michelangelo en Mozart schiep God. Uit de chaos en de leegte van onze vormeloze werkelijkheid, riep God alles tot leven wat we kunnen zien, horen, proeven, ruiken en aanraken.

Zo zouden onze Israëliet en de kleine Jada Genesis 1 hebben verstaan – als een verhaal dat ons vertelt dat de aarde is geschapen en wie het heeft geschapen.

Dat is echter niet de manier waarop veel goedbedoelende christenen de eerste hoofdstukken van de heilige Schrift zien. Ik kan het weten. Ik ben groot geworden met een gezonde dosis boeken en lesmateriaal dat sterk benadrukt dat Genesis 1 ons vertelt hoe God het heelal heeft geschapen – en er zelfs aan volhoudt dat de integriteit van het kruis en het evangelie van Christus daarvan afhangen.

Maar Genesis 1 wordt sinds Clemens van Alexandrië (derde eeuw AD) en Augustinus van Hippo (vijfde eeuw AD) geïnterpreteerd als literair, niet letterlijk. Als zorgvuldig vervaardigde, theologisch geladen literatuur. Bedoeld om de diepere theologische (in plaats van de wetenschappelijke) waarheid te onderwijzen dat de wereld was geschapen en wie de wereld heeft geschapen: de enige ware God.

En dat betekent dat de oorspronkelijke christenen niet zozeer geïnteresseerd zijn in hoe de wereld en alles daarop is ontstaan. Voor veel van die antwoorden kunnen we de algemene genade van God in de wetenschap in acht nemen. Maar wat belangrijk is, is de diepere theologische waarheid waarop de heilige Schrift duidt en die de oude geloofsbelijdenissen bekrachtigen:

God, de Vader, de Almachtige, is de Schepper van hemel en aarde, van alle zichtbare en onzichtbare dingen.

Natuurlijk strijdt wat je het verhaal van de wetenschap zou kunnen noemen met zowel het klassieke, oorspronkelijke christelijk geloof, als met het verhaal van de Bijbel.

Wat ik bedoel is dat wetenschap net zozeer een levensbeschouwing is als het christelijke geloof. Beide geven een kijk op de wereld. Beide bieden antwoorden op de terugkerende vragen van het leven: Waar komen we vandaan? Waarom zitten we met zo’n warboel? Hoe kunnen we ons probleem oplossen?

Wetenschap begint met de veronderstelling dat er geen God is. Het begint bij het naturalisme, de overtuiging dat de schepping het product is van tijd, energie en toeval. Het veronderstelt dat dit – wat we kunnen voelen, proeven, zien, horen en aanraken – alles is wat er is. Het verhaal van de wetenschap begint niet met God maar met BANG – alles is gewoon begonnen en geëvolueerd in de loop der tijd, onder de juiste omstandigheden, door een reeks van fouten en successen.

Het klassieke, oorspronkelijke christelijke geloof vat de schepping heel anders op. Dit verhaal vertelt ons dat toen God de wereld schiep, het goed was. Het was precies zoals Hij dat wilde. De schepping was heel. De wereld was met zorg geschapen. Geschapen met een opzet en met een bedoeling. Geschapen door een liefdevolle God die nauw betrokken was bij het proces.

Dit verhaal ziet schepping als kunst; het andere ziet het als toeval

Wat mij betreft: ik zie niet in waarom God zes dagen nodig zou hebben gehad – laat staan zes miljard jaar – om het heelal te scheppen. Maar dat lijkt hoe dan ook niet de essentie van het narratief te zijn. Als het gaat om de oorsprong van de soorten, dan overstijgt het klassieke, oorspronkelijke christendom het liberalisme en het fundamentalisme, omdat het benadrukt dat we geschapen zijn en wie ons heeft geschapen, en niet zozeer hoe – want dat is wat Genesis 1 zelf benadrukt.


Dit blog is geschreven door Jeremy Bouma en maakt deel uit van een serie over het oorspronkelijke christelijke geloof (door Jeremy aangeduid als vintage christian faith). 


Evolutie & schepping tijdens de Lazarus 7keer7 tour

Wil je hier meer over weten? Tijdens de Lazarus 7keer7 tour besteden we een avond aan dit onderwerp en gaan we er met deskundige sprekers op door. Blijf op de hoogte en meld je hier aan.