‘Marufs leven staat noodgedwongen op pauze – ik vind het onmenselijk’

‘Marufs leven staat noodgedwongen op pauze – ik vind het onmenselijk’

Jan trekt een middag met zijn vriend Maruf op in Amsterdam. Ogenschijnlijk een doodnormale ontmoeting tussen vrienden, maar niets is wat het lijkt. Maruf is ongedocumenteerd en kan geen kant meer op. 

We lopen door de gezellige straten rond de Albert Cuypmarkt in Amsterdam. Het is het werkgebied van Maruf, een goedlachse jonge vent uit Bangladesh. Elke avond van de week bezoekt Maruf de gezellige bars in deze straten om polaroidfoto’s te maken van de mensen die op de terrasjes of in de kroegen zitten. Door zijn ontwapenende en open houding lukt het Maruf om zo zijn leefgeld bij elkaar te scharrelen. En de eigenaren en het personeel van de kroegen zien hem graag komen.

Ietwat verlegen sta ik naast Maruf als hij voor de zoveelste keer die middag een dikke kus op zijn wang krijgt van een serveerster van een van de kroegen waar we langslopen. Stuk voor stuk kennen ze zijn verhaal en hebben ze hun hart op een kiertje gezet voor deze kerel. Maruf is al vijftien jaar in Nederland en is zoals we dat soms noemen een ‘illegaal’ – een afschuwelijk stempel voor iemand van vlees en bloed.

Bij elke ontmoeting zie ik hoop in z’n ogen

Maruf is zo’n voorbeeld van mensen die geen verblijfstatus krijgen (Nederland neemt immers geen vluchtelingen op uit Bangladesh), maar niet terug kunnen naar hun land. Al vijftien jaar leeft Maruf aan de randen van de nacht om niet te veel op te vallen. Als gevolg van de jarenlange onzekerheid heeft hij een angststoornis ontwikkeld die hem vervelende lichamelijke klachten oplevert. Maar elke keer als wij elkaar ontmoeten zie ik weer die lichtjes van hoop ontsteken in zijn ogen. Alsof hij denkt: zou deze ontmoeting mijn situatie dan eindelijk verbeteren?

Mijn eerste ontmoeting met Maruf was in een leefgemeenschap in Amsterdam. Deze groep mensen neemt regelmatig ongedocumenteerden (een veel mooier woord dan illegalen) op in hun midden omdat ze (terecht) geloven dat geen mens illegaal is. Sinds die ontmoeting heeft Maruf een plek in mijn hart gekregen. Hoe kunnen we tolereren dat er mensen in ons land zijn die al vijftien jaar wanhopig zoeken naar mogelijkheden om zich hier te vestigen? Het verhaal van Maruf maakt me misselijk: een jonge kerel met veel potentie van wie het leven al vijftien jaar in de pauzestand staat. Afgrijselijk!

Alle waardigheid en hoop wordt uit hen geperst

Naar schatting zijn er in Nederland enkele tienduizenden mensen als Maruf. Mensen die leven van de goedheid van anderen en die hun leven voor een bepaalde periode in de pauzestand moeten zetten.

Ik ben het onmenselijk gaan vinden.

Alle waardigheid en hoop wordt uit deze mensen geperst door ons systeem waar de bewijslast rondom vervolging bij de aanvrager ligt. Maar Maruf kan niet terug naar Bangladesh om (papieren) bewijzen te zoeken voor zijn verhaal. Het zou zijn dood kunnen worden en om die reden zijn zijn aanvragen voor een menselijk bestaan in ons land categorisch afgewezen. Ik heb zijn dikke dossier gelezen en kwam tot de conclusie dat hij volledig klem zit in ons verziekte systeem.

Maruf is een goede kok, zo maakt hij bijvoorbeeld verrukkelijke lamscurry, maar diploma’s heeft hij niet. Het is zijn droom om een koksopleiding te volgen om zo op een mooie dag de Amsterdammers kennis te laten maken met de heerlijke keuken uit Bangladesh. Zijn dossier bevat tientallen getuigschriften van restaurants, café’s en voormalig werkgevers uit zijn tijd dat hij nog in een AZC verbleef in afwachting van zijn proces. Veel fraaier kunnen getuigschriften niet zijn. Maar zolang Maruf niet in Nederland mag blijven, zijn ze volstrekt waardeloos.

Een plan voor Maruf

Een kennis van me heeft een prachtig plan bedacht om mensen als Maruf te helpen. Toen ik het plan voor het eerst hoorde kon ik het nauwelijks geloven, maar het lijkt te werken. Deze slimme ondernemer heeft al een aantal ongedocumenteerden geholpen om een legaal leven in ons land op te bouwen. Dat plan gaan we nu inzetten voor Maruf. Ik bid dat het zal lukken. En als het gelukt is, hoor je dat zeker van me, want dan heeft mijn vriend vijftien jaar leven in de pauzestand in te halen en daar kan hij jouw hulp vast bij gebruiken.

*Maruf is niet de echte naam van mijn vriend.