Allemaal projectie

Allemaal projectie

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Allemaal projectie – PopUpGedachte dinsdag 11 april

Het is allemaal projectie, dat geloof van mij. Dat zei hij, die dominee van een klassieke, orthodoxe kerk in Amsterdam. Iets preciezer, het is 98% projectie.

Het is ochtend, de lucht kleurt langzaam van zwart naar blauw onder kwetterende begeleiding. De stad slaapt nog en ik lees de teksten en vraag me af wat er vandaag gezegd kan worden als start van deze dag. Een poging, soms schamel, om niet met mijn agenda te beginnen, niet met de taken van de dag – al merk ik dat ik met het aanzetten van mijn computer me afvraag hoe het met de crowdfunding is en klik ik bijna op de melding: ‘nieuwe mail’ – niet doen. Nog niet. Eerst dit. Eerst lezen in teksten die met minutieuze liefde bewaard zijn en in elke generatie sinds het bestaan van die teksten opnieuw hebben gesproken, met nieuwe woorden.

‘Telkens wanneer ik uw woorden hoorde, nam ik ze als voedsel tot mij’ – dat schrijft Jeremia vanochtend. En hij heeft het hard nodig, want het bestaan van een onheilsprofeet is een rottig leven. Iedereen haat je, je kunt moeilijk iets anders gaan zeggen, want de enige die je nog hebt is die onheilspellende godsstem. Je weet dat het gezegd moet worden, maar je maakt er geen vrienden mee. Met zijn leven klampt hij zich vast aan de overtuiging dat de onheilsspellende godsstem een goede stem is, die liefheeft, die zorgt, die onrecht vervloekt en verdoemt om ruimte te scheppen voor kwetsbaarheid, liefde, leven.

Telkens wanneer ik uw woorden hoorde, nam ik ze als voedsel tot mij – en ik herinnerde me die dominee. Met zijn projectie. Hij werd geïnterviewd door een kritische NRC-journaliste, ooit gelovend en nu pogend om uit die dominee te trekken hoe het kon dat hij wel geloofde en zij niet meer. Dat hij erin leefde en zij het volkomen achter zich had gelaten. Drie sessies, drie uur. In de tweede sessie was ze ontroerd geraakt – toch een beetje tegen wil en dank – in de derde sessie had ze zich hersteld en zei: dominee, het kan net zo goed allemaal projectie zijn wat u me vertelt.

En hij antwoordde, maar dat is het ook. Voor 98% is wat ik geloof projectie. Absoluut. Het verlangen naar iets of iemand dat zorgt, dat de wereld rechtgezet wordt, al die dingen – dat is absoluut het projecteren van iets wat ik graag wil, op een wezen dat ik veronderstel. Maar jouw niet-geloven is dat ook hè? Ook projectie. Jij denkt dat er geen god is, dus projecteer je op het universum dat er geen god is en richt je zo je leven in.

En die 2% in mijn leven? Toen heb ik een stem gehoord, onontkoombaar, echt en dichtbij. En alle projectie eromheen leidt daar naartoe of komt daar vandaan. Mijn projectie heeft grond in de werkelijkheid, in die teksten en die 2%. Dat is mijn anker. ‘Telkens wanneer ik uw woorden hoorde (al was het maar 2%) nam ik ze als voedsel tot mij. Uw woorden gaven mij een diepe vreugde, want ik behoor u toe, o Heer. God van de hemelse machten’.

Toebehoren, thuisbehoren, thuis zijn. 2%, meer was er niet nodig. En de rest projectie. 2% voedsel, werkelijk gevoed zijn en vervolgens zelf voeden, brood bakken zogezegd voor honderden mensen. Elke zondagochtend weer, opdat ook zij iets van die voeding ervaren. Hij kan dat niet geven, maar hij geeft wat hij heeft. Dank je wel, dominee Visser.

Maar leuk is anders hè? Hij kan ook schelden op die klotestad waar hij van houdt, dat verrekte eigenwijze Amsterdam waar iedereen vindt dat hij weet wat hij weet en dat wat hij denkt dat is dat is. ‘Eenzaam was ik door uw toedoen,’ schijft Jeremia, ‘U had mij immer volgegoten met uw woede’.

Het is maar een dunne parallel, een dominee middenin de Jordaan is geen onheilsprofeet alleen. Maar dit wel: de stem maakt eenzaam. Maakt allenig. Want wat tot jou gesproken is, waar jij geraakt bent, dat is alleen voor jou. Niet terug te voeren op wat anderen gehoord hebben, niet herleidbaar tot dogma’s of gezamenlijke veronderstellingen. Jouw weg, eenzaam, individueel, vrij. Een weg vol mogelijke verbindingen waar je nooit aan gebonden bent.

Jezus van Nazareth gaat die weg. Dat is de stem die ik gehoord heb. Niet fysiek, niet in mijn oor. Soms wel, misschien, maar zeker is dat niet. Ongrijpbaar. Maar een God die samengebald wordt in een executie waarin de vastgepinde armen vergeven wat er gebeurt. Dat is het verhaal dat ik wil.

Paulus schrijft vanochtend: wie zijn leven liefheeft, verliest het, maar wie zijn leven in de wereld leert loslaten (of haten zelfs) die behoudt het voor het eeuwige leven’. Ik begrijp het niet, maar dit is het. Het enige. Leer mij wat het betekent, dat kruisgebeuren: het is maar een heel klein verhaal. En het is zo vatbaar voor van alles – het is te begraven onder projectie. Toch zit het daar. Ergens. 2%. Want er is geen verhaal waarin deze Goddelijke presentie níet gekruisigd werd en níet vergeeft. 2%. Ruim voldoende. De rest is projectie.

Jeremia 15:10-21

Filippenzen 3:15-21

Johannes 12:20-26