Donkere dagen

Donkere dagen

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Donkere dagen – PopUpGedachte woensdag 5 april

Nu wordt het tijd dat het eens Pasen wordt. Sinds de zomertijd is ingegaan is het niet alleen donker in de lucht, maar ook donker in de teksten. De zogenaamde veertigdagentijd houdt de profeten bezig; over woede en donkerheid, schuld, boete en vergelding. Mooi geschreven hoor, dat wel. Poëtisch, ronkend, en donker. Ik neem de teksten als een instrument om mijn dag niet te beginnen met mijn agenda en de vraag: aan welke verplichtingen moet ik vandaag voldoen. Om niet enkel met het moment bezig te zijn, maar ook het grotere verhaal binnen te laten.

Waarvoor ben ik op aarde? Hoe zie ik mijzelf? Hoe zie ik de ander en dit: hoe doe ik de dingen vandaag? Zonder de stilte, een kort gebed, de kaars die naast mijn laptopje brandt, ben ik sowieso bezig met wat ik ga doen. Maar de voortdurende vraag is: hoe doe ik de dingen? Wat is de toon, het tempo, de focus? Daarvoor grasduin ik door de teksten op zoek naar zinnen van de dag.

De profeet Jeremia begint vanochtend zo: ‘De heer brult uit de hoge hemel, hij gromt vanuit zijn heilige woning, hij buldert over zijn kudde, als een druiventreder schreeuwt hij tegen de bewoners van de aarde. Hij voert een rechtszaak tegen al wat leeft.’

Ronkend. Vol op het orgel. De Heer brult, gromt, buldert, schreeuwt. Intense opgehoopte frustratie. De aankondiging van groots onheil door een profeet die probeert te redden wat er te redden valt en zijn tijdgenoten te overtuigen dat het anders moet. Dat het loopje dat ze nemen met het recht niet onbestraft gaat blijven. Dat er een hogere macht loopt te ijsberen in een andere dimensie van deze werkelijkheid, zich op zijn tanden bijt, de vuisten spant. En flext en spant en flext en dat dit eens gaat uitbreken als de mens onverstoorbaar door gaat met zijn vernietiging van de aardbol en elkaar zonder enig respect voor de maker en de liefhebber van alles en iedereen.

Gisteren in Veenendaal, tussen café en ijsjestoko in de zon, liep ik met een liedjeszanger met wie ik had afgesproken. En hij zei: ‘je maakt verbinding tussen die bijbel, de christelijke traditie en de seculiere wereld’. Te gek en mooi, maar knappen ze niet allemaal af als het om bekering gaat? Dat is toch niet zo’n lekker element en wel redelijk relevant.

Nee, antwoord ik. Wel als ik het erover zou hebben dat ze christen moeten worden, deel van de club, een score-turfje op mijn zieltjeswinnen kaart. Maar daar gaat dat hele bekeren natuurlijk niet over. De vraag is of we beseffen dat we er een teringbende van maken als mensheid, de goede genadige, waanzinnig mooie momenten daargelaten. Dat we het niet zien, niet horen, niet voelen, niet begrijpen – en zo vaak ook gewoon niet willen – dat hele goed doen.

Schuld hoef je mensen helemaal niet te vertellen, daar is geen religie voor nodig, dat leeft bij iedereen onder de huid. Het Je Ne Regrette Rien zingt een kunstenaar als protest tegen het gevoel wat zich bij iedereen opdringt: Regret.

De woede van de Heer, zoals Jeremia die beschrijft, is voor iedereen invoelbaar. Niet van de Heer als oude man met stok op een wolk, maar dat het zo niet kan, dat we er een bende van maken, dat de mensheid toch … etc. Gemeengoed is dat. Religie hoeft geen schuld aan te praten, maar zich af te vragen hoe het de mens werkelijk kan bevrijden. En dat kan niet door de schuld niet serieus te nemen, het gevoel van onbehagen. Door te zeggen dat het zo erg allemaal niet is. Dat kun je wel doen en er zullen mensen je dankbaar zijn, maar het helpt natuurlijk niet.

‘Als een leeuw doemt hij op uit zijn schuilplaats, ja hun land wordt een woestenij door het moordend geweld, door zijn grote toorn.’ Nou daar gaat je liefdevolle, genadige, fijne chef in de hemel die jou alzo lief had. Wat een teksten dit. Ik huiver en voel de weerzin, blader het liefst verder naar vrolijker flarden christelijke traditie en toch wil ik er ook niet zonder. Het fascineert, de retorica, de woede, de intensiteit. In de stilte van de dag waarin de mens voorthobbelt op weg naar zijn volgende afspraak, waar de zon je het idee geeft dat het allemaal prima gaat, terwijl we weten dat er zoveel mensen stuk gaan aan de desinteresse of de inhaligheid van andere mensen – op die momenten mis ik misschien wel juist deze grote toorn, de brullende leeuw, die eindelijk dan die rechtszaak komt voeren. Bulder dan, heer, grom dan, schreeuw … Laat ons voelen dat het ergens over gaat, die dagelijkse keuzes. Dat ik weer weet dat de planeet heilig is. Zomaar. Dat er iets op het spel staat. Niet uit haatdragendheid, maar uit liefde voor deze planeet, de mensheid en de atmosfeer. Ik kan de wereld niet redden, maar wel toegewijd, jaloers, intens liefhebben. Zoals hij dat doet. Of zij. Die maker in elk geval. Jahweh.

Jeremia 25:30-38

Romeinen 10:14-21

Johannes 10:1-18