Je maakt deel uit van een heel rijke traditie. Ga mee op ontdekkingstocht!

Is de Bijbel een afgerond project? Of zijn er nog veel meer bronnen van wijsheid? En waarom weten we eigenlijk zo weinig van onze eigen traditie? Rob Bell laat je kennismaken met een paar wijze oude kerkvaders.

Je maakt deel uit van een heel rijke traditie. Ga mee op ontdekkingstocht!

Als je spreekt en schrijft over de Bijbel, dan krijg je vaak de vraag: ‘Waarom is de Bijbel DE BIJBEL? Waarom deze verzameling boeken? Hoe zit het dan met boeken die geschreven zijn na de Bijbel? Waarom is de Bijbel een gesloten verzameling boeken en niet een verzameling in ontwikkeling, waaraan kan worden toegevoegd?’ 

Er zijn veel antwoorden op deze vragen mogelijk, waaronder: ‘Ik heb geen idee’ en ‘Omdat het dan een enorme verzameling zou worden.’ (Trouwens, de Bijbel is een behoorlijk dik boek, toch? Meer dan duizend bladzijden. Wel grappig dan, dat een van de meestgestelde vragen over een boek van meer dan duizend bladzijden is: ‘Waarom is het niet langer?’)

Een eindeloze bron van wijsheid

Hoe je deze vragen ook beantwoordt, al duizenden jaren hebben mensen gesproken en geschreven over God/Geloof/Jezus/Waarheid/Hoop/Redding/Licht/Leven, wat betekent dat er een eindeloze bron van wijsheid en heldere inzichten is die we kunnen bestuderen.

Hoe bekend ben jij met de wijsheid en inzichten van de christelijke traditie? Met de mystici? De kerkvaders? De Franciscanen, de Dominicanen, de Jezuïeten? Maximus, Macarius, Climacus? 

Wat ik keer op keer heb gezien, is dat veel religieuze mensen afgesneden zijn van hun eigen traditie. En zich niet bewust zijn van de intelligente, inzichtelijke, bijzondere dingen die al gezegd zijn over de vragen die we allemaal hebben. Over de onderwerpen die we allemaal fascinerend vinden. 

God behoort toe aan alle vrije wezens

Een tijdje geleden begon mijn vriend Brian Pletcher citaten naar me te sturen van de oude schrijvers – vooral van de kerkvaders, maar ook van een paar anderen. Na verloop van tijd bedacht ik dat deze geschriften het beste antwoord zijn op de vraag: ‘Waarom wordt de Bijbel niet nog steeds geschreven?’ 

Misschien gebeurt dat wel… Laten we beginnen met een grandioos citaat van Johannes Climacus:

God behoort toe aan alle vrije wezens. Hij is het leven van allen, de redding van allen —getrouwe en ontrouwe, rechtvaardige en onrechtvaardige, vrome en goddeloze, hartstochtelijke en nuchtere, monnik en leek, wijze en eenvoudige, gezonde en zieke, jong en oud — zoals de verspreiding van licht, de aanblik van de zon en de wisselingen van de seizoenen voor iedereen gelijk is; ‘want er is geen aanzien des persoons bij God.’
uit: De Ladder naar het Paradijs, Trap 1, Doorgang

Boem! Zie je wat ik bedoel?

Onze verstandelijke begrippen zijn afgodsbeelden

Deze van de oosters-orthodoxe Bisschop Kallistos Ware vind ik geweldig:

Waar geloof is een voortdurende dialoog met twijfel, want God is oneindig veel groter dan al onze vooroordelen over Hem; onze verstandelijke begrippen zijn afgodsbeelden die verbrijzeld moeten worden. Om zo volledig te leven, moet ons geloof voortdurend sterven.
uit: Het innerlijke koninkrijk: Deel 1 van de Verzamelde Werken 

Deze is van Johannes van Kronstadt:

Verwar nooit de mens, gevormd naar het beeld van God, met het kwaad dat in hem is, want het kwaad is slechts een toevallig ongeluk, een kwaal, een duivelse hersenschim. Maar de ware essentie van de mens is het evenbeeld van God, en dit blijft in hem, ondanks elke misvorming.

En een andere van Maximus de Belijder:

De heilige Geest is onvoorwaardelijk aanwezig in alle dingen, in dat Hij alle dingen omvat, alles onderhoudt, en het natuurlijke zaad in hen bezielt.
uit: De Filokalia (Een verzameling teksten uit de de eerste eeuw), deel. II, p. 180

Het natuurlijke zaad bezielen! Hoe geweldig is dat?

Hier is er een van St. Macarius de Grote:

Vaak gebeurt het dat Satan ongemerkt met je zal spreken in je hart en zegt: ‘Denk aan het kwaad dat je hebt begaan; je ziel is vol van wetteloosheid, je bent terneergedrukt door vele ernstige zonden.’ Laat hem je niet misleiden wanneer hij dit doet en laat je niet tot wanhoop drijven onder het voorwendsel dat je nederig bent. Je zult antwoorden: ‘Ik heb Gods verzekering, want Hij zegt: “De dood van een slecht mens geeft me geen vreugde, ik wil dat hij een andere weg inslaat en in leven blijft.” (Ezech. 33:11).’ Wat is het doel van zijn neerdaling naar de aarde anders dan om zondaars te redden, om licht te brengen aan wie in duisternis is en leven aan de doden?
Dit fragment komt uit: De Filokalia

Eenvoudig leven betekent niet oordelen

En dan is er Vader Thaddeüs:

Ons leven hangt af van het soort gedachten dat we koesteren. Als onze gedachten vreedzaam, kalm, zachtmoedig en vriendelijk zijn, dan is dat hoe ons leven eruitziet. Als onze aandacht zich richt op de omstandigheden waarin we leven, worden we meegezogen in een draaikolk van gedachten en kunnen we geen vrede of rust hebben.
uit: Onze gedachten bepalen ons leven: het leven en de lessen van Vader Thaddeüs van Vitovnica

Vader Ambrosius van Optina zegt het zo:

Eenvoudig leven betekent niet oordelen. Oordeel niemand. Bijvoorbeeld, daar komt Elikonida aan. Ze gaat voorbij, en dat is alles. Dat is wat eenvoudig denken betekent. Anders, als je Elikonida voorbij ziet gaan, zou je kunnen denken aan haar slechte kant: zij is die en die, haar karakter is zo en zo. Dat is niet eenvoudig.

Ik deel dit met je, omdat het belangrijk is om steeds te bedenken dat jij niet de eerste bent. Waarmee je ook worstelt, welke vragen je ook hebt, met welke moeilijkheden je ook wordt geconfronteerd, iemand anders heeft dat ook al eens meegemaakt. En een aantal van hen kan ons een boel leren. 

Welkom bij de voortgaande conversatie

Voor veel mensen is de manier waarop ze onderwezen zijn in het geloof vooral geformuleerd in termen van: ‘Ik geloof X of Y of Z’. Dat is heel anders dan: ‘Ik maak deel uit van een gemeenschap van mensen die al duizenden jaren op weg zijn in deze bepaalde richting…’

Zie je het verschil? Het is niet zo dat overtuigingen niet in de kern ervan zitten, maar de westerse spiritualiteit heeft zoveel nadruk gelegd op het individu, dat veel mensen de gemeenschappelijke dimensies van het geloof onderweg zijn verloren. 

En nog eentje, gewoon omdat het kan, deze is van Antonius de Grote:

Zeggen dat God Zich afkeert van de zondige, is hetzelfde als beweren dat de zon zich verbergt voor de blinde.