‘Door vragen te blijven stellen, kun je iets van God ervaren’ #radicaltheology

‘Door vragen te blijven stellen, kun je iets van God ervaren’ #radicaltheology

Jorn bezocht afgelopen zaterdag een studiedag over Radical Theology, georganiseerd door de initatiefnemers van het Geestdriftfestival en Blossom030. Hij maakte een verslag en legt uit waar deze stroming voor staat. 

Een studiedag met als titel ‘Radical Theology’ en als ondertitel ‘De dood van God als geboorte van eigentijds spreken over God’ roept meer vragen op dan antwoorden. En dat is precies waar deze dag over ging: vragen. De Britse theoloog Barry Taylor en Josef Gustafsson (initiator van de podcast The Catacombic Machine in Zweden) vertelden in Utrecht over hun ervaringen met en gedachten over ‘Radical Theology’. Dit is een verzamelnaam voor nieuwe ideeën rondom christelijke theologie, God en kerk die halverwege de twintigste eeuw ontstonden.

‘Radical Theology is schatplichtig aan de ‘Dood-van-God-theologie’, een verzameling ideeën van diverse theologen en filosofen over de positie van God na de opkomst van het secularisme en de afnemende invloed van georganiseerde, traditionele religie.’ aldus initiatiefnemer Wouter Nieuwenhuizen.

Deze dag was geen bijeenkomst van een aantal ‘radicalen’ die elkaar opzweepten om nog extremere uiting aan hun geloofsovertuigingen te geven. Het woord ‘radicaal’ in Radical Theology komt van het Latijnse woord voor ‘wortel’. Men wil terug naar de ‘wortels’ van zingeving en geloven.

Nieuwe manier van kijken

Barry Taylor, die als roadie en technicus tijdens de Highway to Hell-tour van de heavy metalband AC/DC voor het eerst in aanraking kwam met filosofie en religie, begon de dag. ‘Radical Theology biedt een nieuwe manier van kijken naar het oude geloofsverhaal.’ zegt hij. ‘Zelfs na deconstructie, teleurstelling of verlies kan er waarde gevonden worden in bijvoorbeeld de verhalen van Jezus. Dat ‘overkomt’ je.’

Deze woorden lijken op het gedachtengoed dat filosoof en theoloog Peter Rollins omschrijft in zijn boek The Divine Magician.

‘Bescherm de grote vragen,’ adviseert Taylor. Volgens hem is het stellen van de vragen genoeg om te blijven geloven en midden in de spanning van het onverklaarbare en verklaarbare te ontdekken wat het inhoudt om mens te zijn.

Schatten in de catacomben

Josef Gustafsson vertelt vervolgens over de kathedraal van Florence, Italië. ‘Het lijkt een sombere kerk te zijn, maar als je binnen omhoog kijkt zijn er prachtige schilderingen. De betekenis is ‘daarboven’, maar het is onbereikbaar – we mogen niet door de deur om naar boven te gaan.’

De catacomben daarentegen, mogen wél betreden worden. Daaronder de kerk is het stil en worden de dingen die zo zeker lijken bevraagd. Hier zijn de voorwerpen en woorden die niet in de kerk mochten staan. Volgens Gustafsson zijn de catacomben ‘een plek van mogelijke werelden waar de wereld zoals we haar kennen overheen gebouwd is.’ Er zijn hier talloze schatten te (her)ontdekken.

Ruimte voor vernieuwing

’s Middags sprak Taylor over het verstorende karakter van de christelijke boodschap. In 1 Korintiërs 1:22-23 schrijft Paulus over de gekruisigde Jezus. Dit was voor de Joden aanstootgevend en de Grieken begrepen er ook niets van. Het verhaal van een God die sterft als mens overstijgt ons referentiekader en is niet te vatten. De gekruisigde Jezus laat onze gemakkelijk begrijpbare theologie wankelen.

Taylor: ‘Christianity is not the key to the meaning of life, but a clue to find meaning in the meaninglessness of life.’

Later op de dag citeerde hij kunstenaar Pablo Picasso: ‘You can honor tradition by wearing your grandfather’s hat, or by having grandchildren.’

Theologie mag van Taylor altijd in beweging zijn, doorgroeien. Er moet ruimte voor vernieuwing zijn zodat er nieuwe ideeën over God en mensen ontdekt kunnen worden. ‘We eren de traditie door ermee aan de slag te gaan.’

Verwarrend én geruststellend

Dit was een pittige dag over de zoektocht naar geloven, nadat de overtuigingen en godsbeelden waarmee je opgegroeid bent toch niet bleken te werken. Het was verwarrend en geruststellend tegelijk. Radical Theology biedt geen duidelijke kaders en geloofsregels – het daagt ons uit vragen te stellen. Door de vragen te blijven stellen kan er toch iets van God ervaren worden. Er zijn geen antwoorden, maar er is af en toe een glimp van God te zien in het alledaagse leven.

Radical Theology is misschien net als als stoom: het is niet te vatten, maar het ís er wel en het heeft de mogelijkheid om het geloof in God, dat soms zo oud en dood lijkt, weer in beweging te krijgen.

God ging dood

en achter het gordijn

bleek niets te zijn wat wie ook

ooit eens van hem had gemaakt

ik plofte neer en huilde godverlaten

tot er iets klonk

ergens bij mijn oor

‘Ik besta ook niet, vertel het maar niet door’

(door Wouter Nieuwenhuizen, donderdichten.wordpress.com)


De studiedag over Radical Theology was een intiatief van het Geestdrift Festival en Blossom030.
Foto’s: Onno Tijsma