Het harde werk van leren beoordelen

Het harde werk van leren beoordelen

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Het harde werk van leren beoordelen – PopUpGedachte donderdag 4 mei 2017

Wat is wijsheid? De ochtend is nog stil, stilte voor de storm of middenin de storm. Niet dat de gedachten aan de chaos die is ontstaan rond ons initiatief, om onszelf met Dodenherdenking een spiegel voor te houden, weg zijn. Ze zitten voor in mijn hoofd en elke bijbellezing van vanochtend gaat er linksom of rechtsom over. Toch helpt dat weinig. Want de toepassing blijft je eigen verantwoordelijkheid, je eigen beoordeling.

‘Welk voordeel heeft onze hoogmoed ons gebracht? Het is voorbijgegaan als een schaduw. De hoop van de goddelozen is als kaf dat verwaait in de wind, hij vervliegt als de herinnering aan een gast die na één dag weer vertrekt.’ Los van de mooie poëzie zouden er mensen staan te springen om dat te betrekken op het zogenoemde ijdele initiatief van onze herdenkingskruisjes. ‘Maar de rechtvaardigen leven tot in eeuwigheid: de heer zorgt voor hun loon.’ Ook die tekst zullen kemphanen aan beide kanten van een moreel conflict met liefde voor hun rekening nemen. En ik weet het niet.

‘Doe de balk weg uit uw eigen oog, voor u de splinter uit het oog van een ander verwijdert’ zegt Jezus van Nazareth. Ook dat zou een direct verwijt kunnen zijn aan het adres van de ander die je bestrijdt, van welke kant je ook komt. Is er dan niets? Moeten we het helemaal zelf doen? Voor onszelf besluiten aan wiens kant we staan? De ene wenst je moed voor de goede zaak, de ander wenst je nederigheid voor de goede zaak. De een zegt dat Christus vraagt om geen ergernis te geven, de ander wijst op de heiligschennis van Jezus werk op de heilige sabbatdag. Is er dan niets? Moeten we het toch allemaal zelf uitzoeken?

Even doorlezen nog vanochtend voor iets van een houvast. ‘Waarom roepen jullie Heer, Heer tegen mij maar doen jullie niet wat ik zeg?’ Ook dat is een tekst die je zelf moet toepassen op wát hij dan heeft gezegd, al is de context ietsje scherper. Jezus van Nazareth geeft de kritiek op een generatie die zich laat voorstaan op het kind van Abraham zijn en daarop vertrouwen. Dat het herinneren van die geschiedenis en het trouw doen van de handelingen die daarbij horen: sabbat houden, offeren, gebed, de hele reutemeut – dat je dan goed bezig bent. Jezus van Nazareth beweert dat je pas goed bezig bent als je goed bezig bent en hij geneest zieken en lammen en blinden die direct dan en daar om hem heen hangen. Het kan zijn dat ik hem daarmee naar me toe interpreteer, maar helemaal ontkennen dat dit ongeveer zo gebeurt, is ook niet mogelijk als je de teksten een klein beetje serieus neemt.

En wat schrijft Paulus aan het kerkje van Kolosse: ‘Laat niemand u iets voorschrijven op het gebied van eten en drinken of het vieren van feestdagen, nieuwe maan en sabbat. Dit alles is slechts een schaduw van wat komt, de werkelijkheid is Christus. Laat u niet veroordelen door mensen die opgaan in zelfvernedering of zich laten voorstaan op eigen bedenksels.’ Het wordt werkelijk wat anarchistisch zo, maar de context is een vroeg-christelijke gemeente die iets met de God van Abraham Isaak en Jakob wil en waar een aantal mensen die zich expert voelt in die traditie zegt: dan moet je ook de hele santekraam erbij nemen van besnijdenis tot feestdagen.

Paulus zegt: ‘Als u met Christus dood bent voor de machten van de wereld waarom laat u zich dan geboden opleggen alsof u nog in de wereld leeft? ‘raak dit niet aan, proef dat niet, blijf daarvan af” – Het zijn menselijke voorschriften en principes die door het gebruik vergaan. Zelfbedachte godsdienst noemt hij het. Het dient tot eigen bevrediging.

Anarchisme dat van dik hout planken zaagt, respectloos zou je kunnen zeggen. En bevrijdend voor iedereen die wil deelnemen aan die traditie. Die moet vervolgens geen grote mond hebben, anderen de wet voorschrijven, maar rustig zijn gang gaan. Het is maar een analogie, Paulus schrijft niet over dodenherdenkingen en ik ga het niet één op één toepassen.

Wat we ook doen op heilige dagen, dit geldt: doe wat u goeddunkt uit toewijding en geloof. Laat u niets voorschrijven door tradities die symbool belangrijker vinden dan het werkelijke in deze tijd goed doen (Jezus die bij kritiek op genezing op de sabbat omstanders vraagt of het geoorloofd is goed te doen op de sabbat) en beseffen dat je zelf ook met een balk voor je kop kunt lopen, terwijl je bezig bent splinters te verwijderen.

Het gaat niet om die ander en wat hij of zij moet denken of doen. Het gaat om je eigen voornemen om in deze tijd te brengen waar we op hopen en verlangen, omdat de nieuwe wereld waar Anne Frank van kon dromen toen ze zei: ‘als ik kijk naar de hemel heb ik hoop, dan denk ik dat er op een dag vrede en gerechtigheid zal zijn voor iedereen.’ Die wereld is geen sprookje, die is al begonnen. Het is aan ons om het te zien en eraan mee te werken, hoe dan ook.