Als God in Frankrijk

Als God in Frankrijk

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Als God in Frankrijk – PopUpGedachte 12 mei 2017

Ik weet niet wat het precies betekent, maar het klinkt heel relaxed. Leven als God in Frankrijk. De grote man achter de knoppen die even vakantie neemt en met een wijntje in de schaduw de besneeuwde bergtoppen aanziet en verzucht dat het toch een aardige planeet is ondanks alles. Even rust.

Als God zijn. Dat is dan de onderliggende toon. En de zin van Kant blijft door mijn hoofd spoken deze week: Het is een onvervreemdbaar menselijke neiging om als God te willen zijn evenzeer als het onvervreemdbaar menselijk is dat dit onze mogelijkheden ver te boven gaat. In die spanning dan maar leven, een soort Grieks drama, een noodlot. Zo legt Kant het in elk geval neer, zonder daar al te dramatisch over te doen geloof ik.

Vandaag overschrijdt een Babylonische vorst die grens. Zijn raadsheren en bestuurders richten zich tot hem met een wetsvoorstel. ‘Neemt u nou het volgende besluit, o grote koning; een ieder die de komende dertig dagen een verzoek richt tot een God of een mens in plaats van tot u zal in de leeuwenkuil geworpen worden.’ De koning verblikt of verbloost niet en zet zijn stempel. Dat is toch fascinerend. Wat voor beeld heb jij dan en heeft het rijk dan van wat een koning is. Het zal een uitzonderlijke wet zijn maar wel eentje die mogelijk is, en dus binnen het voorstelbare ligt, een wet die in het verlengde ligt van wat mensen al denken: Koningen zijn de zonen van de goden en via hen wordt het heil bemiddeld. Wat later de rol zou worden van sommige priesters en dominees, die ook meenden dat zij de rol van heilsbemiddelaar konden vervullen.

De bevestigde goddelijkheid snijdt meteen diep in zijn toch al te menselijke vlees, want een van zijn geliefde bestuurders is Daniël en hij bidt natuurlijk. Tot zijn God en moet per koninklijk decreet en grote spijt van de vorst in de leeuwenkuil gekieperd worden. Prachtige tragiek. Als God en vervolgens met handen en voeten gebonden aan je eigen stomme wetje dat je goddelijkheid juist moest bevestigen maar je totale onmacht, onkunde, onbegrip voor de vuile ziel van je bestuurders (die de wet hadden  voorgesteld) aan het licht brengt.

Geen goddelijkheid dus in de mens, zou je concluderen. Geen greintje. Gewoon je grote mond houden, doen wat je kan binnen je mogelijkheden en klaar. Maar zo makkelijk is dat niet. Er is altijd iemand die rol van God vervult. Hier in Nederland kunnen we er aardig grappen over maken, maar degenen die je niet boos moet maken omdat je daarmee je eigen graf graaft – je baas, een vriend, je ouders, geheel afhankelijk van hoe je tegenover hen staat – maar de rol van een mensgod die jouw heil bemiddelt, ze zijn er. ‘I stand between you and the apocalyps’ zei messias-dame Hillary. God zelf, die de machten van het duister weerhoudt.

In Christendom wordt alleen Jezus van Nazareth deze rol toebedeelt. Als degene die staat tussen jou en de apocalyps, die de verzoeken en gebeden hoort en daar zijn ding mee doet of niet, en het interessante is dat die niet aanwezig is. Waarmee iedereen die pretendeert jouw heil in zijn of haar hand te houden met een fikse korrel zout genomen moet worden. Weet je het zeker dat je dat denkt, dat ik afhankelijk ben van jou? De aanwezigheid van christus schept geen nieuwe god waar je ook rekening mee moet houden, maar relativeert alle andere godszonen die menen dat ze jou in hun hand kunnen houden omdat je van hen afhankelijk bent.

Er is niemand die dat heil bemiddelt. Er zijn mensen met tips, adviezen, oordelen en wijsheid, maar geen oordeel is het laatste, geen advies is een wet, geen wijsheid is onbesmet. Jezus van Nazareth komt niet om aan de vele machtigen die ons leven bepalen nog een nieuwe toe te voegen, hij komt om de rest te relativeren. Inclusief alle religieuze machten. In de lezing van vandaag brengen vrienden een verlamde naar Jezus van Nazareth en hij stelt daar midden tussen het publiek dat zijn zonden vergeven zijn. En schriftgeleerden zijn woedend. Dat kan God alleen. En iedereen weet hoe dat werkt: naar de tempel, offeren, via de priester en de rite en dan pas. Jezus passeert alles en vergeeft. En als ze eraan twijfelen, geneest hij ook. Wat het precies betekent? In elk geval de onmiddellijke beschikbaarheid van dat wat ik nodig hebt. Dat ik niet altijd krijg wat ik meen nodig te hebben doet daar niets aan af. Het is onmiddellijk in de zin van niet-bemiddeld. Geen mensen meer op de troon, ik heb die specifieke ander niet nodig, die kan niet meer geven dan de Maker wil geven en heeft geen bemiddelde macht. Net als de ander niet specifiek mij nodig heeft want de Maker vindt zijn weg wel om te geven wat hij wil. Radicaal egalitair, opdat we nooit weer slaaf worden van een ander of van onze eigen pretentie, zoals de Babylonische koning dat werd van zijn eigen godswetje.

Daniël 6:1-14

2 Johannes 1-13

Lucas 5:12-26