De les van Twin Peaks: je moet als mens niet aanrommelen met krachten die je verstand te boven gaan

De les van Twin Peaks: je moet als mens niet aanrommelen met krachten die je verstand te boven gaan

Bij Samuel thuis ging de tv vroeger uit als Twin Peaks werd uitgezonden. Nu is hij fan en dolblij dat er na 25 jaar een derde seizoen van de serie wordt uitgezonden. 

‘Niet kijken, het is occult!’ Bij een avondje tv kijken met mijn ouders had een onverwacht ‘occult’ element hetzelfde effect als een seksscène: ‘Ho wacht, waar is de afstandsbediening?’ Wat occult was, wist je als kind eigenlijk niet precies. Het bevatte in elk geval geesten, heksen of magie. En het was niet goed om naar te kijken. Nee, leerde ik, dat gold dan weer niet voor de bovennatuurlijke elementen uit de Bijbel, en nee: ook niet voor de verhalen van C.S. Lewis of J.R.R. Tolkien, want die zijn door christenen geschreven.

Ik vond het zelf altijd een wat wonderlijk onderscheid. Maar zo’n serie als Twin Peaks was voor mij als jongen uit een christelijk gezin dus een no-go.

De afstandsbediening is nu van mij…

Inmiddels ben ik volwassen en is de afstandsbediening van mij. Na alle lovende verhalen over Twin Peaks heb ik de oude afleveringen via Netflix gekeken. Ik was onder de indruk van de bizarre serie die zich aan geen enkele televisiewet leek te houden. Het begon als een politieserie met de vondst van een lijk en de vraag wie het meisje had vermoord, maar gaandeweg leerde ik een stadje met bizarre inwoners kennen.
Het was een oefening in stijl en sfeer. Het ene moment moest ik bulderlachen om een absurdistische dialoog en dan kroop ik weer achter de bank omdat het zo eng was. Door zo vrij te spelen met genres en stijlen, maakte regisseur David Lynch de weg vrij voor series als Lost en Fargo.

Vorige week verschenen dan eindelijk de eerste twee afleveringen van het derde seizoen, in Nederland te zien via de streamingdienst van Videoland. Ik was benieuwd of de serie na al die jaren nog steeds zo vernieuwend is. En of de serie nog steeds op een bijzondere, volwassen manier omgaat met het bovennatuurlijke, het ‘occulte’, zoals ik leerde.

Kwaad dat destructief wordt verbeeld

Er is niks romantisch aan het kwaad. Niet in onze wereld met haar aanslagen, giftige xenofobie en geldzucht en evenmin in het fictieve stadje Twin Peaks. De inwoners van de plaats zijn er elk op hun eigen manier vatbaar voor. Juist wanneer fictie werkt met duidelijk te herkennen afbeeldingen van het kwaad, ben ik niet zo bang voor dat ‘occulte’. Niet wanneer de macht van het kwaad zo destructief wordt verbeeld als in Twin Peaks.
Die angst is eerder terecht bij romantisering van het occulte en het onbespreekbaar maken van het bovennatuurlijke. En is de subtielere invloed van consumentisme niet bijvoorbeeld een geniepiger sluipmoordenaar in mijn mediaconsumptie? De Bijbel spreekt over engelen, demonen en hun invloed op de wereld die wij kennen. Daarom is het goed dat er knap gemaakte fictie is, die laat zien dat je als mens niet moet aanrommelen met krachten die het verstand te boven gaan.

De personages in Twin Peaks erkennen dat er meer bestaat dan het zichtbare. Daarin gaan ze dwars tegen een tijdsgeest in die alles wil verklaren. Met een dodelijke aanslag op concertpubliek, de opkomst van xenofobe politici en een voortschrijdende vernietiging van onze leefomgeving wil de mens vat krijgen op het kwaad achter dit alles. David Lynch heeft het lef om net als 25 jaar geleden met een artistieke eigenzinnigheid het zichtbare en onzichtbare kwaad te verkennen.

De rafelrandjes blijven intrigeren…

Maar weet het nieuwe seizoen aan mijn hoge verwachtingen te voldoen? Het is allereerst een feest van herkenning. De regisseur heeft bijna alle acteurs weer weten te strikken, dus kan de serie leunen op nostalgie. Dat zou wel wat lui zijn. Het was immers een baanbrekende serie. Lynch besteedt in de eerste afleveringen gelukkig weinig tijd aan terugblikken en houdt de vaart er goed in. De stijl is herkenbaar, maar de serie is wat harder en gewelddadiger dan in de eerste seizoenen.

Seizoen twee eindigde met een cliffhanger en er komen al snel weer nieuwe vragen bij. Of die beantwoord worden, is bij Twin Peaks nog maar de vraag. Er zijn zelden netjes afgeronde verhaallijnen. Lynch speelt liever met sfeer en karakters en is niet bang om zich te buiten te gaan aan absurdisme. Niet alles loopt goed af. Die rafelrandjes kunnen storen, maar mij intrigeren ze juist enorm. Ik hoop op een goed einde van het verhaal, maar al laat hij het verhaal zo zwart eindigen als de koffie die veelvuldig wordt gedronken in de serie: ik ken meer perspectieven op goed en kwaad.