Je moet het niet meer willen, zeggen ze

Je moet het niet meer willen, zeggen ze

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Je moet het zelfs niet willen, zeggen ze – PopUpGedachte vrijdag 23 juni

Terwijl de ochtend langzaam laat voelen dat er iets koelere dagen aanbreken en de vogels weer losgaan alsof ze maar één dag hebben om heel hun hebben en houden over de net ontwakende mens uit te storten, lees ik de teksten van deze week. Mijn eigen momentje van discipline. Zoveel heb ik daar niet van. Maar dit wilde ik graag, elke ochtend van elke werkdag.

Door in allerlei seculiere contexten te werken met het verhaal van christelijk geloven, was ik goed geworden in het beschrijven van hoe dat kan werken, dat geloof. Hoe vet het eruit kan zien in een bepaald perspectief. Kon ik met anderen door de ruïnes van geloven in het Westen dwalen en mooie plekken laten zien. Maar tonen is nog iets anders dan er onderdeel van zijn. Leefde ik nog in het huis waar ik mee werkte en wat ik probeerde te duiden en te begrijpen, dat oude huis van christelijk geloven?

Er was maar één manier; opstaan voordat hier thuis de rest van het gezin wakker werd. Zes uur, als alles nog slaapt. Een waanzinnig mooi moment van de dag als je er eenmaal uit bent. Waar alles nog puur is en er niets hoeft, want de werkdag is nog niet begonnen. Ik wist ook dat ik het niet vol zou houden zonder anderen. Het begon met een paar die ik vroeg of ik een overweging aan hen mocht appen, iets maken op zo’n ochtend zou voor mij de manier zijn en als ik anderen zou beloven er eentje te sturen, dan zou ik het waarschijnlijk ook doen. Afspraken met mezelf werken veel minder goed.

En hier zit ik dan. Nu ruim een jaar verder. Elke ochtend. De ene keer vol goede moed, de andere keer wanhopig, een derde keer gramstorig over kinderen die veel te vroeg wakker worden – het was toch mijn moment! – maar die er natuurlijk niets aan kunnen doen. Gekke oefening, en ik geloof niet dat ik er nu merkbaar spiritueler van wordt. Voel me geen kluizenaar, al heb ik het idee uit de klooster dat kluizenaars zich ook geen kluizenaar voelen. Het romantische beeld komt meestal niet van degene die het ondergaat, maar degene die toekijkt en die het eigenlijk ook wel wil. Voor degene die het doet is het vaak ook dom doordoen – en dat er genoeg is steeds, net genoeg om door te gaan.

De wet stond op de rol om te lezen vanochtend, geen beelden maken, niet Gods naam misbruiken, niet doodslaan, echtbreken, stelen, etc. En dat eindigt met: gij zult niet begeren. En volgens Rene Girard, de grote Franse denker, is dat nogal veelgevraagd. Niet doodslaan is tot daaraan toe, maar dat niet meer willen is nog wel iets anders. Niet stelen, fair enough. Maar niet meer verlangen om te hebben wat de ander heeft? Dat is nogal een ding. Toch loopt het daarop uit, zegt hij. Van buitenkant naar binnenkant, van niet moorden naar niet begeren – de vrouw, het bezit, de akker, níets dat van uw naaste is. Het leek redelijk haalbaar die wet, tot dit. Je moet ongeveer dood zijn om die wet te houden – en toch zegt Jezus van Nazareth zelf vanochtend: ‘ gemakkelijker vergaat hemel en aarde dan dat er één haaltje van de wet weggaat.’ Mocht iemand denken dat het na Jezus allemaal niet zo serieus meer te nemen valt, forget it. Die man wil nog veel meer dan degenen die de wet leerden, hij wil je ziel. Zoals de oude wet dat ook al wilde.

Het voordeel van dat laatste ding in de wet is dat het dagelijks langskomt. Je kunt meteen beginnen met ermee aan de slag gaan. Hoe vaak komt het nu voor dat je daadwerkelijk op het punt staat iemand te doden, of iets te stelen of overspel te plegen. Het gebeurt vast, maar niet dagelijks. Hoop ik. Begeren, verlangen wat eigenlijk van een ander is, dat wel. Daarop is een hele industrie gebouwd, er gaan miljarden in om, ik heb een adblocker om te voorkomen dat Facebook mij vertelt wat ik zou moeten begeren op basis van mijn voorkeuren, click-gedrag, etc. Het voordeel van dat laatste gebod is dat ik er altijd mee kan oefenen. Het 10e gebod is muziek voor onderweg, altijd bij je. Dat niet doodslaan is de hele opera, daar moet je voor in het concertgebouw zijn. Het laatste, niet begeren is een uitdaging voor elk moment. The non-desire-challenge. Want dat is wat de wet moet zijn: niet de knoet maar de challenge, niet meer de meetlat of je goed genoeg bent, maar het cadeau om mee te spelen, te oefenen, zo was de wet geliefd onder de Joden. ‘Wie betrouwbaar is in het kleine, is dat ook in het grote’ zegt Jezus vanochtend. Niet betrouwbaar met geld? Wie zal u dan het waarachtig goede toevertrouwen? Niet betrouwbaar met het bezit van uw naaste, wie zal u dan geven wat u het uwe kunt noemen?’ Klein beginnen, dat is het voordeel van dat grote en vergaande idee van niet-meer-begeren. Het is om de hoek, elk  moment.

En oefening baart kunst, zeggen ze. Volgens Luther is het gij-zult van de wet niet alleen een opdracht, maar ook een belofte: gij zult eens, er komt een tijd dat, gij niet meer zult begeren. Echt. Hoe relaxed is dat.

Deuteronomium 5:1-22

2 Korintiërs 4:1-12

Lucas 16:10-17