Met mijn handen in de aarde maak ik kennis met de Schotse nuchterheid

Met mijn handen in de aarde maak ik kennis met de Schotse nuchterheid

Na een drukke tijd zoekt Jeannette rust in Schotland. Met haar handen in de aarde ontdekt ze de les van nederigheid en wachten. ‘Arbeiders werken, maar God geeft de vrucht.’ 

Een goede voorbereiding is het halve werk. Deze uitspraak is volledig van toepassing op het voorbereiden van de Schotse landbouwgrond voor het komende seizoen. Een groot gedeelte van het succes van de oogstopbrengst staat of valt met de hoeveelheid voeding die de aarde heeft gekregen. Gezien de prachtige ligging van de velden levert de oceaan een schat aan een gratis, natuurlijke bemester: zeewier.

Glibberig zilt zeewier

Dagenlang hark ik op het strand zeewier bij elkaar en ontdoe ik de strengen van stenen. Er is genoeg voorhanden om kruiwagens vol van het glibberige, zilte spul naar de weilanden te duwen en over het land te verspreiden. Het wier verschrompelt vlot, zelfs in de regen. Over de huid op mijn handen valt hetzelfde te zeggen.

Niet alleen de uitgestrekte velden moeten klaargemaakt worden voor het nieuwe seizoen. Samen met een oude dame uit het dorp spreek ik af om een middag onkruid te gaan wieden in de tuin. Onkruid wieden is een karwei dat nooit af is. Maar zonder daar al te lang bij stil te staan gaan we er flink tegenaan. Het roodborstje hipt ons dankbaar achterna, blij met het lopend en wriemelend buffet dat samen met de hardnekkige wortels van het onkruid opgegraven wordt.

Het is stil. Het bespreken van koetjes en kalfjes hebben we inmiddels al wel gehad. Doorgaans ben ik meer van het praten, en dus probeer ik de stilte te benutten om tot intelligente opmerkingen over het tuinieren te komen. Mijn mede-arbeider is wat doof, vandaar dat het nog best een inspannende uitdaging is om vervolgens al die quasi nuttige opmerkingen en inzichten te delen op een luid volume.

Niet mijn hobby

Onkruid wieden is niet mijn hobby. Het verveelt me en het duurt me te lang. Dat laat ik even in geciviliseerde bewoordingen merken, waarna we een tijdje praten over hoe lastig het onkruid weg te krijgen is. Dan is het weer stil, totdat me mijn nieuwe mantra te binnen schiet. En dus roep ik vol trots: ‘Slow but steady wins the race’. De Schotse dame kijkt me even nadenkend aan en spreekt me dan streng toe: ‘It’s no race, deary, we just need to do a thorough job’.

Touché. Voor het meeste geldt hier: kwaliteit boven kwantiteit. Klein boven groot. Nuchter zijn, en vaak letterlijk down-to-earth denken. Bij gebrek aan wifi beperkt mijn wereld zich tot een dorpje in Schotland, bestaande uit een pub, zeeviskwekerij, boerderij en een huis. Op de letterlijke aarde, die rijkelijk voorhanden is, gebeurt niet zoveel. En tegelijkertijd een heleboel. Maar het duurt ontstellend lang voordat er zichtbaar resultaat is. Minizaadjes groeien geleidelijk uit tot forse planten.

Wachten is het moeilijkst

Iedere ochtend hoop ik weer dat er een soort time-lapse heeft plaatsgevonden. Wachten is het moeilijkst. Wachten tot je aan de volgende fase kunt beginnen. Doe mij maar instant resultaat, duidelijkheid en opbrengst. Ik heb liever vogelperspectief, in plaats van dat ik met mijn voeten op de aarde blijf staan. Altijd direct het overzicht hebben en houden. Vaak heeft het zijn wortels in een gebrek aan vertrouwen in God. Laat mij maar even, God, ik regel het wel.

Mijn leven lijkt zich weleens te concentreren rond het vraagstuk: hoe verspil ik zoveel mogelijk energie aan dingen waar ik sowieso weinig invloed op kan uitoefenen? Hier in Schotland merk ik meer dan ooit dat de arbeiders werken, maar God de vrucht geeft. Dat betekent niet dat we zelf niets voorstellen in het proces, maar een beetje nederigheid is op zijn plaats. Het gaat om de bereidheid, en om oog te hebben voor de kleine dingen.

Prachtig hoe Emily Dickinson het verwoordde:

If I can stop one heart from breaking,

I shall not live in vain;

If I can ease one life the aching,

or cool one pain,

or help one fainting robin unto his nest again,

I shall not live in vain.


Jeannette Hendrikse schrijft de komende weken voor Lazarus een zomerserie over haar verblijf in Schotland. Ze ontdekt in de elementen: water, aarde, vuur en lucht nieuwe dingen over het leven en God.