Omkering van alles wat van waarde is

Omkering van alles wat van waarde is

Rikko Voorberg geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag. 

Omkering van wat van waarde is – PopUpGedachte 17 augustus 2017

Er ligt een warme deken om de wereld, om dit stukje in elk geval. Wolken zorgen dat de temperatuur snachts niet zakt en felrose randen kondigen een pracht van een zonsopgang aan. Het is vroeg in de ochtend en er liggen teksten op tafel. Fascinerende en ongemakkelijke teksten om op te kauwen, onzeker wat het oplevert, terwijl ik dit schrijf weet ik niet hoe het zal eindigen. Maar er is iets, een lijn in de drie teksten van vanochtend – waar ik iets mee moet.

Het begint met Paulus die een pest wordt genoemd. Hij is in Jeruzalem opgepakt door de religieuze leiding en men wilde hem terechtstellen, maar in bezet gebied gaat de bezetter over dat soort dingen. Paulus wordt beschermd door het recht van de Romeinen en de aanklagers mogen hun verhaal doen. Zij beginnen met te zeggen dat Paulus, een van de leiders van de beweging van die Nazoreeer (Jezus van Nazareth dus) een ‘pest is en oproer veroorzaakt onder de Joden in de hele wereld.’

Paulus ontkent dat hij chaos veroorzaakt, maar de beschuldiging heeft ergens zijn grond in het gedachtegoed van zijn tijdgenoten. Wat brengt die man, wat voor gevaarlijks? Paulus zegt zelf: ‘ik wil u bekennen dat ik de God van onze vaderen dien volgens de weg die zij een sekte noemen, terwijl ik blijf geloven in alles wat in de Wet en de Profeten staat.’ Paulus is honderd procent Joods, en Joods-gelovig, alleen in de lijn van Jezus van Nazareth.

En dat is een pest. En veroorzaakt oproer. Niet alleen toen, dan en daar. Er zijn er meer die het maar pervers vinden dat christendom. Lelijk, gevaarlijk, moeilijk. En er is niemand die dat zo eloquent verwoordde als Friedrich Nietzsche. Hij schrijft: ‘Ik veroordeel het christendom met de meest verschrikkelijke beschuldiging, die een beschuldiger ooit in z’n mond heeft genomen: Het is de grootste corruptie, die je je kunt voorstellen; het is de ultieme corruptie en de slechtst denkbare corruptie. De christelijke kerk heeft niets onbezoedeld gelaten met z’n verloederende werking. Alles wat van waarde was, heeft het in waardeloosheid doen verkeren; iedere waarheid in een leugen veranderd; iedere vorm van integriteit in iets laag bij de gronds. Het leeft bij de gratie van ellende. Het creeert ellende om zelf te overleven. De zonde bijvoorbeeld is door de kerk uitgevonden en verbeterd: Deze “gelijkheid-van-iedere-ziel-voor-god” is de grootste leugen aller tijden en is het slechtste, dat de mensheid ooit is overkomen.’

Wat is de woede van Nietzsche? Dat machtsstreven iets lelijks zou zijn, dat mensen allemaal gelijk zouden zijn in waarde. Dat medelijden belangrijk zou zijn. Woedend kan hij erover worden. Hij noemt dat de onderdrukking van het recht van de sterke, onderdrukking van de natuur der dingen, omkering van alle natuurlijke waarden.

En hij heeft gelijk. Vanochtend is koning David verscheurd door verdriet, terwijl zijn manschappen zojuist hem succesvol bevrijd hebben van iemand die hem wilde doden. Een nieuwe koning had een machtsgreep gedaan, het volk had de nieuwe koning gevolgd en nu stond Koning David op het punt uitgeroeid te worden. Maar de manschappen van David vochten voor wat ze waard waren en wonnen de slag. En David treurt, luidkeels, om de dood van die andere koning. Absalom. Zijn zoon. Zijn opstandige zoon. Erop uit om hem te vermoorden. Gedood in de strijd, David verlost. En hij huilt luidkeels. De overwinningsroes van de soldaten wordt een rouwgelegenheid. Opperbevelhebber Joab trekt dit niet langer en roept de koning tot de orde, de natuurlijke orde. ‘U valt vandaag uw dienaren wel af. Zij hebben vandaag uw leven gered en dat van uw familie. Was dat alleen maar om nu te zien dat u liefhebt die u haten en haat die u liefhebben?’

Het is de Jezus van Nazareth – echo. Durf achter te laten wie u dierbaar zijn volgens de natuurlijke loop der dingen en volg mij zegt hij. En hem volgen betekent: degenen die je haten en naar het leven staan, liefhebben en vergeven. Onnatuurlijk, gevaarlijk, rebels en een pest voor alle normale organisatie van het leven.

Maar de normale organisatie van het leven levert de uitsluiting, ongelijkheid en oneerlijke verdeling op die er volgens de natuurlijke loop der dingen is. Onnatuurlijke wegen zijn nodig om dat te brengen wat Nietzsche te vuur en te zwaard bevochten heeft: dat elke ziel van gelijke waarde is. Die van de Nazi-groet brengende witte, die van de vrouw die werd gedood door een auto terwijl ze protesteerde. Een onnatuurlijk en ongemakkelijk idee. Een pest. Een oproer. Dat is de weg van Jezus van Nazareth, die zoals Marcus vandaag schrijft;’ zoon en heer is van de grote koning David.’

2 Samuël 19:1-23

Handelingen 24:1-23

Marcus 12:28-34