Rust en onrust

Rust en onrust

Rikko geeft op de vroege ochtend inspiratie om de dag bewust te beginnen. Hij leest om 6 uur de teksten uit een oud kerkelijk leesrooster en zo rond 7 uur deelt hij de gedachte die dan op-popt. Elke werkdag.

Rust en Onrust – PopUpGedachte dinsdag 21 november

‘Wanneer ben je gelukkig?’, vroeg iemand. Vraag van de dag, anno nu hoor. En gelijk ook nekharen en alles, want hoezo gelukkig zijn? Zouden we met die Vlaamse psychiater Dirk De Wachter niet meer moeten zeggen dat het juist goed is om een klein beetje ongelukkig te zijn. Of dat in elk geval te durven zijn, omdat het streven naar geluk ons naar de knoppen helpt in onze dagen? Geluk is iets wat weggeglipt als je je best doet, waardoor je zomaar nog meer je best gaat doen en voilá: oververhitting van het systeem en dan knapt er iets. Niet dat iedereen die opgebrand is naar geluk streefde overigens. Er zijn veel meer redenen…

Aan iets nieuws beginnen

Maar goed, wanneer ben je gelukkig? Ik dacht even terug aan bepaalde momenten en realiseerde dat geluk niet de momenten zijn waarop iets klaar is. Dat is ook fijn, dat is ontspanning. Ook niet per se de verjaardag met veel vrienden die een toost uitbrengen en muzikanten. Al is dat heel erg fijn. Het zijn de momenten waarop ik aan iets nieuws kan beginnen dat zinnig lijkt en wat mooie dingen kan opleveren. En ik zeg dit, omdat me iets opviel in de lezingen van vanochtend.

Eén van die bijbelfragmenten gaat over Zacheüs. Een man, klein van stuk die een smerig baantje had waar hij stinkend rijk van werd: belasting innen voor de bezetter (en vanwege Romeinse bescherming dus zoveel kunnen vragen als je wilt, want je kunt soldaten laten komen). Een groot deel verdween bij de zogenaamde ‘tollenaars’ in eigen zak.

Toen kwam Jezus in de stad. Zacheüs wil hem zien, maar kan niet over de hoofden van de mensen voor hem kijken en wil er duidelijk zich niet doorheen wringen. Wat begrijpelijk is, gezien zijn imago. En hij rent hard vooruit, wat minder begrijpelijk is. En klimt in een boom, wat nog minder begrijpelijk is. Blijkbaar is het niet wat de mensen denken, maar wat de mensen zouden doen als hij zich tussen hen door wringt. Een rennende, boomklimmende belastingambtenaar zullen ze vast grappig vinden, maar wat ze denken is blijkbaar niet zo erg.

Bij jou eet ik vandaag

Jezus ziet de beste man – wat hij niet is overigens, een beste man. Inhalig, achterbaks, stuk ellende past beter – hij ziet hem in de boom zitten en zegt: ‘Bij jou eet ik vandaag.’ Het is alsof de Paus bij een intocht in een stad zichzelf uitnodigt bij de grootste belastingontduiker van de stad. Om gezellig samen te eten. Dat levert gemor op in de menigte natuurlijk. Dan staat er: ‘Maar Zacheüs trad op de Heer toe een sprak: ‘Heer bij deze schenk ik de helft van mijn bezit aan de armen; en als ik iemand iets afgeperst heb, geef ik het hem vierdubbel terug.’

Zo. Dat zijn uitspraken. Ik gok dat de morrende menigte stilvalt en begint te hoofdrekenen wat hem of haar dat gaat opleveren. Vier keer mijn teveel betaalde geld. Wow! Hier gaan mensen gelukkig van worden. Het is een principe, deze omkering, begreep ik toen ik betrokken raakte bij de rel rond de huisvesting van Benno L. De grootste oorzaak van terugval voor een pedofiel is sociale uitsluiting. Protesteren tégen een pedofiel in je straat, vermindert niet het gevaar voor kinderen in het algemeen, maar vergroot het gevaar. Wil je echt wat doen om te voorkomen dat er weer iets gebeurt, dan moet je hem omarmen. Ai, nee, doe normaal, zeggen er dan velen. Zoals ze dat ook zouden zeggen bij Zacheüs. En toch. De reactie: geven, wegschenken, etcetera.

Rust is geen stilstand

Jezus concludeert als hij het voornemen van de man ziet: ‘Vandaag is dit huis heil ten deel gevallen, want ook deze man is een zoon van Abraham.’ Je zou kunnen denken: heil ten deel gevallen, want de zogenaamde heiland komt eten. Maar ik betwijfel het, ook vanwege mijn eigen antwoord op de vraag wanneer ik het gelukkigst ben.

Misschien is het heil wel zijn voornemen. Dat hij aan iets moois is begonnen. Kijk hem gaan, boeken openslaan, checken: wie te veel? Oh die buurman! Even optellen: wow, moet je kijken wat die gaat krijgen! En zo snel als zijn korte beentjes hem kunnen dragen, naar de kluis, geldstapeltjes eruit, naar de buurman, aanbellen, hier – 4 x wat je teveel betaald hebt. En stralend weer weg. Hoppa. Aan iets nieuws mogen beginnen waar je in gelooft. Evangelie, betekent dan ook: Goed nieuws, goed verhaal, goede aankondiging. En wat Zacheüs ging doen was een goede aankondiging.

De psalmdichter vanochtend heeft zijn rust gevonden: ‘Veilig kan ik gaan rusten en slapen, veilig weer opstaan, want hij staat mij bij. Duizenden vijanden zal ik niet vrezen, ook al dringen zij wild om mij heen.’ En toch is de rust geen stilstand, maar eindigt de dichter met: ‘Heer richt u op en kom nader, kom mij  te hulp, mijn God.’

Geen eindstation, maar een beweging

Mijn conclusie vandaag is dat heil, zegen en geluk aan het begin van de dingen zit. Ze horen bij een beweging, niet bij een eindstation. Het is niet zozeer het einde waar je ontspannen neerzijgt, maar het begin van iets waarvan je nog niet weet wat er gaat komen. Er is de rust dat het klopt, veilig kan ik gaan rusten en slapen en opstaan en doorgaan – en een onrust, want wat er gaat gebeuren weten we nog niet. Heer richt u op en kom nader. Er komt namelijk een moment dat de kluis van Zacheüs leeg is en dan… ‘Kom mij te hulp, mijn God’.

Misschien hoort dus bij geluk wel een energieke onrust en hoort bij rust een vaste overtuiging dat de dingen nog niet kloppen en je iets gaat doen. Maar dat kan ook mijn calvinistische aard zijn, hoor. In dat geval, zie maar gewoon. Zegen.

Hier vind je drie tekstgedeeltes die Rikko vanochtend las.