Cursus Mensen van de weg | Meeting 3: de keuzes van Jezus

Cursus Mensen van de weg | Meeting 3: de keuzes van Jezus

Mensen van de weg wordt voor en samen met jullie gemaakt. Op dit moment testen we de cursus: de uitkomsten publiceren we hier. Dit is avond 3, waarin we ons laten inspireren door de keuzes van Jezus. 

Handleiding voor de cursusleider:

Berichten in de week ervoor

Als de volgende meeting binnen een week is, gaan de berichtjes elkaar overlappen: laat dan de zeven berichtjes die hieronder staan vervallen, of anders de zeven berichtjes die volgden op de vorige meeting.

  1. De volgende meeting is komende week bij ??? te ??? om ???. Wil je nog wat achtergronden weten over dit traject, check dan eens: lazarus.nl/2016/09/moet-me-nou-voorstellen-geloofscursus
  1. ‘Vrij is niet alles hebben wat we begeren, maar in staat zijn te leven zonder wat we begeren en daar tevreden mee te zijn.’ (Rob Bell)
  1. Managementgoeroe Ben Tiggelaar geeft tips over hoe je verandert als je dat wilt: www.youtube.com/watch
  1. ‘Jezus was de eerste socialist, de eerste die een beter leven zocht voor de mensheid.’ (Michail Gorbatjov)
  1. Herman Finkers had het in zijn Oudejaarsconference over hetzelfde onderwerp als wij overmorgen: www.youtube.com/watch
  1. Het gaat morgen over keuzes maken. Wil je alvast nadenken over welke dilemma’s of keuzes jij momenteel mee bezig bent en die je zou willen delen?
  1. Straks zien we elkaar dus bij ??? te ??? om ???. Vergeet niet je afbeelding met de weg mee te nemen.

 

Samenvatting van de meeting

  1. De levensvraag: welke keuzes maak ik?
  2. Jezus’ weg bij deze levensvraag

Het verhaal: de duivel verzoekt Jezus in de woestijn.

De quote: ‘Heb je naaste lief als jezelf.’

  1. Jouw reactie op Jezus’ weg
  2. Symbool: jezelf een brief schrijven.

Extra voorbereiden en meenemen

  • Print het deelnemersvel (zie paragraaf hieronder) voor elke deelnemer uit.
  • Neem voor de zekerheid nog een paar afbeeldingen van een weg mee, het liefst meer dan er deelnemers zijn, zodat er ruime keus is.
  • Neem mooi briefpapier mee en gefrankeerde, lege enveloppen, voor elke deelnemer een. Als er niet genoeg pennen op de locatie zijn, zorg daar dan ook voor.

 

Uitdelen bij de meeting

Welke keuzes maak ik?

“Vervuld van de heilige Geest trok Jezus weg van de Jordaan, en geleid door de Geest zwierf hij veertig dagen rond in de woestijn, waar hij door de duivel op de proef werd gesteld. Al die tijd at hij niets, en toen de veertig dagen verstreken waren, had hij grote honger.

De duivel zei tegen hem: ‘Als u de Zoon van God bent, beveel die steen dan in een brood te veranderen.’

Maar Jezus antwoordde: ‘Er staat geschreven: “De mens leeft niet van brood alleen.”’

Toen bracht de duivel hem naar een hooggelegen plaats en liet hem in een en hetzelfde ogenblik alle koninkrijken van de wereld zien. De duivel zei tegen hem: ‘Ik geef u de macht over dat alles en ook de roem die ermee gepaard gaat, want ik kan daarover beschikken en ik geef het aan wie ik wil; als u in aanbidding voor mij neervalt, zal dat allemaal van u zijn.’

Maar Jezus antwoordde: ‘Er staat geschreven: “Aanbid de Heer, uw God, vereer alleen hem.”’

De duivel bracht Jezus naar Jeruzalem en zette hem op het hoogste punt van de tempel, en hij zei tegen hem: ‘Als u de Zoon van God bent, spring dan naar beneden. Want er staat geschreven: “Zijn engelen zal hij opdracht geven om over u te waken.” En ook: “Op hun handen zullen zij u dragen, zodat u uw voet niet zult stoten aan een steen.”’

Maar Jezus antwoordde: ‘Er is gezegd: “Stel de Heer, uw God, niet op de proef.”’

Toen de duivel Jezus aan al deze beproevingen had onderworpen, ging hij voor een tijd bij hem vandaan.”

*

“Om hem op de proef te stellen vroeg een van [Jezus’ tegenstanders], een wetgeleerde: ‘Meester, wat is het grootste gebod in de wet?’

Hij antwoordde: ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. Dat is het grootste en eerste gebod. Het tweede is daaraan gelijk: heb uw naaste lief als uzelf. Deze twee geboden zijn de grondslag van alles wat er in de Wet en de Profeten staat.’”

1. De vraag: welke keuzes maak ik?

Je gaat nu een bepaalde weg, maar dat is niet altijd de weg die je ook wílt gaan. Iedereen ervaart wel eens onrust met hoe de dingen nu lopen. Of je wel goed bezig bent. Of je het niet anders moet aanpakken.

Dat kunnen grote kwesties zijn als: blijf ik bij deze partner? Moet ik een andere baan? Zal ik verhuizen? Hoe pak ik de opvoeding aan?

Het zijn ook heel kleine kwesties als: welke cornflakes neem ik mee uit de schappen? Welke mail geef ik prioriteit? Ga ik dit weekend bij iemand op visite en bij wie?

We gaan als mensen een bepaalde weg, maar we komen telkens kruisingen en zijwegen tegen, en we vragen ons regelmatig af of we niet ergens anders naartoe moeten. De levensvraag van deze bijeenkomst is daarom: welke keuzes maak ik?

Het is lastig om te kiezen. We doen vaak maar wat. Kiezen het eerste wat in ons opkomt, maar weten nauwelijks waarom. We volgen ons ‘gevoel’, maar vinden het lastig om te zeggen waar dat nu vandaan komt. Er is zo weinig tijd om onze keuzes grondig af te wegen. En vaak weten we ook niet waar te beginnen.

Laten we het daar dan maar eens over hebben…

Laten we hierover doorpraten. Ik hoop dat jullie allemaal de ruimte ervaren om je mening te geven of je verhaal te delen. Er zijn geen meningen slechter of beter. We hoeven het niet eens te worden.

Ik heb jullie gisteren in het berichtje gevraagd alvast na te denken over een vraag. Die zou ik nu willen stellen. Laten we een rondje doen:

Welke keus of dilemma, klein of groot, ben je momenteel mee bezig?

Deze keus of dilemma ga we allemaal persoonlijk onderzoeken tijdens deze meeting.

 

Je kunt doorvragen met vragen als:

Waarom is dit nu zo belangrijk voor jou?

Wat zou er gebeuren als je binnen een week / maand / jaar geen oplossing weet?

Welke adviezen hebben mensen je gegeven?

 

2. Jezus’ weg bij deze levensvraag

Het gaat er nu dus over welke keuzes je maakt. Hoe richt je je leven in? Wat is echt belangrijk?

Uiteraard had ook Jezus die vraag en hij heeft een nogal opvallende methode om een antwoord te vinden: hij trekt zich veertig dagen terug in de woestijn, en gaat vasten: hij drinkt wel genoeg, maar eet niet noemenswaardig. Dit doet hij meteen nadat Johannes hem heeft gedoopt: dat verhaal behandelden we de vorige keer.

Zijn methode was in zijn cultuur minder vreemd dan in de onze. Jezus kende verhalen over Mozes, de grootste Joodse profeet, die zelfs veertig jáár in de wildernis zich terugtrok. Elia, de grootste Joodse profeet daarna, zocht bewust eenzelfde periode eenzaamheid op, ook veertig dagen. Het was in zijn tijd een logische methode om te onderzoeken waar je naartoe moet.

Ook van andere religies kennen we dit: Boeddha en Mohammed hebben bijvoorbeeld iets vergelijkbaars gedaan. In onze cultuur hebben we ‘weekendje op de hei’, pelgrimstochten, retraites, sabbaticals. Dat stoelt op hetzelfde idee.

In die veertig dagen gebeurt er iets bijzonders: de duivel test Jezus. Er is wel discussie over wat je nu bij die duivel moet voorstellen. Bestaat die nu letterlijk of niet? Daar gaat het nu niet om. De meeste uitleggers zijn er het over eens, dat het om gedachtes in Jezus’ geest gaat. Hij voert een gesprek in zijn hoofd en wordt twee kanten op getrokken. Dat is wel herkenbaar.

In die veertig dagen onderzoekt hij allerlei dilemma’s en uiteindelijk vindt hij een richting en weet hij wat hem te doen staat.

Het kan goed werken om met drie voorlezers te werken: een doet de verteller, de andere Jezus, de derde de duivel. De rollen worden zo duidelijker.

“Vervuld van de heilige Geest trok Jezus weg van de Jordaan, en geleid door de Geest zwierf hij veertig dagen rond in de woestijn, waar hij door de duivel op de proef werd gesteld. Al die tijd at hij niets, en toen de veertig dagen verstreken waren, had hij grote honger.

De duivel zei tegen hem: ‘Als u de Zoon van God bent, beveel die steen dan in een brood te veranderen.’

Maar Jezus antwoordde: ‘Er staat geschreven: “De mens leeft niet van brood alleen.”’

Toen bracht de duivel hem naar een hooggelegen plaats en liet hem in een en hetzelfde ogenblik alle koninkrijken van de wereld zien. De duivel zei tegen hem: ‘Ik geef u de macht over dat alles en ook de roem die ermee gepaard gaat, want ik kan daarover beschikken en ik geef het aan wie ik wil; als u in aanbidding voor mij neervalt, zal dat allemaal van u zijn.’

Maar Jezus antwoordde: ‘Er staat geschreven: “Aanbid de Heer, uw God, vereer alleen hem.”’

De duivel bracht Jezus naar Jeruzalem en zette hem op het hoogste punt van de tempel, en hij zei tegen hem: ‘Als u de Zoon van God bent, spring dan naar beneden. Want er staat geschreven: “Zijn engelen zal hij opdracht geven om over u te waken.” En ook: “Op hun handen zullen zij u dragen, zodat u uw voet niet zult stoten aan een steen.”’

Maar Jezus antwoordde: ‘Er is gezegd: “Stel de Heer, uw God, niet op de proef.”’

Toen de duivel Jezus aan al deze beproevingen had onderworpen, ging hij voor een tijd bij hem vandaan.”

Ik leg nog een paar details uit, zodat het nog iets duidelijker wordt. Zoals je merkt is het een wonderlijk gesprek: het bestaat vooral uit Bijbelcitaten. Jezus kende die teksten van toen ze werden voorgelezen in de Joodse synagoge. Maar ook de duivel citeert kwistig uit deze oude geschriften.

Deze citaten komen overigens allemaal uit het verhalen over de tocht die de Joden maakten uit Egypte naar het Beloofde land: dat was ook door de woestijn en het duurde veertig jaar.

Jezus staat uiteindelijk in gedachten op een tientallen meters hoge toren. Soms kregen mensen de doodstraf door ze daarvanaf te gooien. Het lijkt erop dat Jezus hier zijn eigen doodangst onderzoekt: wat als zijn daden straks zoveel weerstand oproepen dat het levensgevaarlijk wordt?

We nemen ongeveer een half uur om dit verhaal te plaatsen en zo uiteindelijk te laten landen wat Jezus’ weg was. Hoe ging hij om met de levensvraag welke keuzes je maakt?

Laten we eerst dieper in het verhaal duiken. Het is je misschien opgevallen dat Jezus drie gesprekjes voert: eerst over broden, dan over wereldmacht, dan over dat vallen.

Laten we eerst drie groepjes vormen. Je krijgt allemaal 10 minuten tijd om te overleggen. Elk groepje kiest een van de drie gesprekjes tussen Jezus en de duivel. Je probeert uit te vogelen wat er gebeurt:

Waarom is het aanbod van de duivel zo aantrekkelijk voor Jezus?

Waarom kiest Jezus daar tegen en voor iets anders?

Nu jullie klaar zijn, heeft elk groepje de gelegenheid om de uitkomsten van hun overlegje te presenteren.

 

Je kunt het gesprek helpen met vragen als: wat had je verwacht dat Jezus zou antwoorden of doen? Wat is er daar verrassend aan?

Je kunt ook nog op een aantal opvallende elementen wijzen. De duivel geeft telkens een optie om meteen al iets te krijgen: direct brood, snel macht, acuut zekerheid. Dit sluit aan bij algemeen menselijke verlangens: dit willen mensen.

Jezus onderzoekt telkens die optie, maar kiest uiteindelijk voor uitstel, voor de lange termijn. Het zal een pijnlijke weg zijn, met veel moeite, en uiteindelijk zelfs een kruisiging, maar hij weet dat het een betere weg is. Hij volgt zijn geweten, hoewel dat niet meteen succes oplevert.

Als we zo de conclusies van de groepjes nagaan en bij elkaar vegen, misschien is het ook mogelijk er een lijn in te ontdekken:

Wat vond Jezus het belangrijkste in de keuzes die hij maakte?

 

Jezus spreekt zelf over zijn weg

We zagen zojuist hoe Jezus handelde aan het begin van zijn carrière. Dit zette de trend. Later legt hij zijn houding ook uit. Dat zien we in de quote – bij elke meeting van Mensen van de weg lezen we ook telkens een beroemde uitspraak van Jezus, waardoor je meer ontdekt over de weg die hij ging en wat hij belangrijk daarin vond.

Dat doet er nogal toe. Als je piekert over welke keuze je moet maken, maakt het alles uit of je weet wat je het belangrijkste vindt. Wat je prioriteit is. Als je dat helder hebt, vallen veel opties al snel af of maak je je er minder zorgen om.

In Jezus’ tijd werd dan niet gevraagd: wat is je prioriteit? Maar: wat is de belangrijkste wet?

De Joodse wet bestond uit 613 leefregels en als je die volgt, zo geloven Joden, dan leef je goed. Maar die regels botsen natuurlijk vaak met elkaar en dan moet je kiezen. En kiezen, daarover gaat het in deze bijeenkomst. Voor een Jood helpt het dan enorm als je weet welke van al die geboren het grootste is.

“Om hem op de proef te stellen vroeg een van [Jezus’ tegenstanders], een wetgeleerde: ‘Meester, wat is het grootste gebod in de wet?’

Hij antwoordde: ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw verstand. Dat is het grootste en eerste gebod. Het tweede is daaraan gelijk: heb uw naaste lief als uzelf. [Aan deze twee geboden hangt] alles wat er in de Wet en de Profeten staat.’”

Ik leg nog drie details uit, zodat je deze uitspraak beter kunt plaatsen. ‘De Wet en de Profeten’ is een Joodse term voor hun Bijbel.

Verder, Jezus gebruikt een metafoor om uit te leggen hoe belangrijk die twee geboden zijn: hun hele Bijbel ‘hangt’ eraan. Het is een woord dat je ook gebruikt voor hoe iets aan een spijker hangt. Als je die weghaalt, valt dat kapot.

Het is nuttig om deze quote van Jezus even te laten landen. Jezus verwoordt hier dus wat hij ziet als het belangrijkste, als de prioriteit bij al je keuzes. Daar had hij ook al stappen in gezet in die veertig dagen in de woestijn.

Wat zag Jezus als hoogste prioriteit van zijn leven?

Je kunt er nog eventueel op wijzen, dat Jezus een beetje ‘valsspeelt’: er wordt gevraagd om hét belangrijkste gebod, en hij geeft er vervolgens twee, waarvan hij dan weer wel zegt dat die op hetzelfde neerkomen.

Blijkbaar ziet hij God liefhebben als identiteit aan je naast liefhebben en dat weer aan jezelf liefhebben. Als je het een doet, doe je het ander, en andersom. Je hoeft anderen of God blijkbaar niet meer lief te hebben dan jezelf, dat is ook een implicatie.

En het is wonderlijk dat het een gebod is tot liefhebben: liefde ‘moet’ toch niets?

Ook valt het op dat dit weer een proef of test is, net als in de woestijn.

3. Jouw reactie op Jezus’ weg

Aan het begin heeft iedereen een keuze of dilemma genoemd die nu voor je speelt. Je hebt nu kennisgemaakt met Jezus’ weg. Wat zou er gebeuren als je dat combineert? Daar gaan we het nu over hebben.

Stel je dat Jezus’ weg in jouw dilemma gaat, wat zou je dan doen?

Vind je dat een serieuze optie voor jezelf? Zou je het willen uitproberen?

Je kunt het gesprek helpen met vragen als:

Vind je Jezus’ weg realistisch in jouw situatie? Zou het werken?

Waarin volg jij al deze weg? En hoe pakte dat uit?

 

4. Symbolisch afsluiten

We eindigen elke meeting bij Mensen van de weg met een klein symbool. Deze keer schrijven we een brief aan onszelf. Ik geef straks aan iedereen briefpapier en gefrankeerde enveloppen. Ik wil je vragen om een brief te schrijven, waarbij je je voorstelt dat je een vriend advies geeft, als hij of zij zit met hetzelfde dilemma als wat jij aan het begin vertelde.

Stel dat een vriend met jouw dilemma zit, wat zou je hem of haar dan adviseren? Schrijf dat op aan jezelf.

Schrijf ten slotte ook je eigen adres op de envelop en doe je brief erin. Ik zal ze op de bus doen en je ontvang over een week je advies aan jezelf.

Ten slotte wil ik je vragen je afbeelding met een weg erop erbij te pakken.

Is er nog iets wat je hierbij wilt noteren of tekenen? Of wil je juist iets schrappen of veranderen?

Berichten de week erna

  1. Ontzettend bedankt dat jullie er waren. Ik heb genoten van jullie bijdrage! Als je iets lastig vond, bericht het me. Als je iets prettig vond, vind ik dat natuurlijk ook fijn om te horen.
  1. Hier zie je een filmversie van het verhaal dat we lazen: www.youtube.com/watch
  1. Een neutraal boekje over Jezus met veel informatie: reiniersonneveld.nl/werk/jezus-een-kennismaking-voor-moderne-mensen/
  1. ‘Alexander, Caesar, Charlemange, en ikzelf hebben rijken gesticht. Maar dat baseerden ze op kracht. Jezus stichtte zijn rijk op liefde en er zijn op dit moment miljoenen die voor hem zouden sterven.’ (Napoleon)
  1. Dit is een van de bekendste christelijke gebeden:

‘God, schenk mij de kalmte om te aanvaarden wat ik niet kan veranderen,

de moed om te veranderen wat ik kan veranderen

en de wijsheid om het verschil hiertussen te zien.’

  1. Denkvraag: zijn er keuzes die bijna alle mensen juist vinden? Of zijn we het uiteindelijk nergens echt over eens?
  1. ‘Last Days in the Desert’ is een film uit 2016 die compleet gewijd is aan Jezus’ veertig dagen in de woestijn. De duivel-figuur is in dit geval de acteur zelf, een soort stem in Jezus’ hoofd dus. Hier een scène: www.youtube.com/watch